MAU NHIEM NHAP THE:

Giao Ly S Lc

Vu Quang Trung

Khi suy t ve Mau nhiem Nhap The, Karl Rahner a  khi i t yeu tnh cua con ngi la s  m ra on lay vo bien, e nhan ra rang trong Mau nhiem  Nhap The yeu tnh cua con ngi a c the hien  mot lan, va la lan duy nhat cap o tron ven  nhat. Tnh m ra ni con ngi la mot a vn  len hng ve Tuyet oi. V yeu thng nhan loai, Thien Chua  a en va o ay long khao khat nay cua  con ngi. Bien co ay a dien ra mot lan va  keo dai trong vnh cu: Ngoi Li a mac lay  xac pham, tr nen c Giesu Nazareth. Chnh ni  c Giesu, ban tnh Thien Chua va ban tnh loai  ngi a gap g nhau va lien ket chat che  trong mot ngoi v duy nhat. Mau Nhiem Nhap The chnh la  chan ly can ban cua Kito hoc "hu the: Thien  Chua a tr nen con ngi. Ngoi Li bat au  hien hu trong than phan con con ngi. Bien co nhap  the la giay phut quyet liet trong lch s cu o.

1. Ngoi Li a Tr Nen Xac Pham  (Ga 1,14)

Trong li ta m au Tin Mng, thanh Gioan khang  nh that ro rang ve Mau nhiem Nhap The:  Ngoi  Li a tr nen xac pham (1,14). Theo Karl  Rahner, li khang nh nay gom ba yeu to: Ngoi Li  (Thien Chua), tr nen, va xac pham. "Ngoi Li"  la khi iem (terminus a quo); "xac pham"  la ch iem (terminus ad quem); "tr nen"  la mot tien trnh va ay chnh la ni dien  ra mau nhiem.

 a. Ngoi Li Vnh Cu La Thien Chua

La mot Kito hoc "t tren cao," Tin Mng  Gioan a khi t mau nhiem Nhap The cua Ngoi  Li e i ngc len ve tnh trang cua c Giesu trc  luc lam ngi. o chnh la s tien hu cua  Ngoi Li vnh cu: Luc khi nguyen a co  Li, va Li ni Thien Chua, va Li  la Thien Chua (1,1). Ngai la ang co t  ban au. Ngai khong co mot khi iem au nhng a  hien hu t i i, t vnh cu. Ban  nga cua c Giesu chnh la Mot trong Ba Ngoi Thien  Chua, hang hu ni chnh mnh va hoan toan  tach biet vi cac ieu kien khong gian-thi gian cua  con ngi.

Quan niem tien hu thng de a en nhieu  giai thch sai lac. Tien hu khong giong nh luan hoi trong giao ly nha Phat, cung khong la  s "tai nhap the" (re-incarnation)  nh trong quan  niem An giao. Ngi Do thai noi ve S Khon Ngoan  tao dng co mat vi Thien Chua t trc luc tao dng.  S Khon Ngoan ay khong phai la mot y nh ni Thien  Chua (divine entelechy) nhng nh mot nhan vat ben  canh Thien Chua.

oi vi Gioan, c Giesu-Ngoi Li hien hu trc  khi vu tru c tao dng. T muon i, Ngai  la ang t hu (ego eimi). ay la cach noi  cua ngi Do thai e ch Chua Giave (xem Xh 3,14). Ga  17,5 con noi ve vinh quang Con a co ni Cha trc  khi co the gian. Chnh c Giesu khang nh: Trc khi  co Abraham, Ta a co (Ga 8,58).

Ngay nay, than hoc t noi en y niem "tien hu"  nhng giao huan Tan c day ro rang ve s tien hu  cua c Kito (Pl 2,6t; Ga 1,1t; Dt 1,2-3), ve cach thc  hien hu cua Ngai "trc khi" am nhan  ban tnh nhan loai cua chung ta va tr nen  con ngi. Tien hu la cach suy ngh cua con  ngi song trong thi gian va trong lch s.

c Giesu chnh la Thien Chua. Trc khi nhap the, Ngai  tien hu nh mot ngoi v ch khong nh mot y niem hoac  mot nguyen mau. Noi cach khac, moi tng quang gia  c Giesu vi Thien Chua, nh Con vi Cha, khong the tach  khoi cuoc song tran the cua Ngai, v o la  moi tng quan vnh cu. Chnh s tien hu nay giai  thch pho quat tnh ch thc cua c Giesu: n cu o  Ngai em en la cho tat ca moi ngi. Trong  Kito hoc, khong the co s tach ri gia "chc  nang" vahu the." Tien hu con co  ngha la n cu o con ngi nhat thiet phai t  ben ngoai ma en. ang Cu o do chnh Thien Chua  sai en (Gl 4,4; Rm 8,5) t tren cao (Ga 8,23), t chnh  Chua Cha (Ga 8,42).

b. "Tr Nen" (egeneto)

Lam sao Ngoi Li lai co the "tr nen"  c? Theo triet hoc, Thien Chua khong the tr nen c.  Bi le ch co the tr nen mot ieu ma trc  ay cha co, hoac mot ieu cha ay u hoan tat.  Ma Chua a co ay u roi v Ngi la  ang toan ven! Tuy nhien, Karl Rahner cho rang Ngoi Li  khong the tr nen trong chnh mnh nhng co the tr  nen trong mot ieu g khac  (Le Verbe est inchangeable en soi  mais il change dans l'autre). ieu g khac ay chnh la  mot thu tao. Thien Chua co kha nang tr nen mot  ieu g khac khong phai la Thien Chua, neu Ngi  muon. Chu the cua "tr nen" ay  chnh la Ngoi Li, la Con Mot a hien hu  t muon i vi Chua Cha. Trong phung vu, khi oc  Kinh Tin Knh en ay th cac Kito hu quy goi e  th lay va cam ta v mau nhiem tuyet vi  ma Thien Chua a thc hien. o chnh la li  tuyem xng c tin ve mau nhiem "Mot trong Ba Ngoi Thien  Chua a tr nen mot trong chung ta."

Cac Giao phu noi "Mot trong Thien Chua a tr  nen con ngi" ch khong nen noi "Thien Chua a  tr nen con ngi," v Thien Chua la Ba Ngoi.  Trong Thien Chua ch co mot ban tnh nhng ba ngoi v! Va  mot trong ba ngoi v ay a tr nen ngi. Nh the  Nhap The khong ch la mot s kien tr nen mot ieu  khong phai la Thien Chua, nhng la tr nen  ngi. S tr nen ay se con c tiep tuc  tien trien: c Giesu cang tr nen ngi bao nhieu  th nhap the cang hoan hao bay nhieu. V the,  Phuc Sinh chnh la nh cao cua Nhap The. Gi ay,  mau nhiem Nhap The a thanh vnh cu: Con Thien  Chua se mai mai la mot con ngi.

c. Xac Pham

Trong Gioan, "xac tht" (sarx) ch ve toan the  con ngi, von yeu hen va hay chet (xem 3,6; 17,2;  so vi St 6,3; Tv 56,5; Is 40,6). Con ngi chnh la iem  ti cua mau nhiem Nhap The. ieu nay co ngha la  con ngi chnh la ieu ma Thien Chua tr nen  khi Ngai tr nen mot ieu khong phai la Thien  Chua. "Tr nen" ay khong phai la  mac lay hnh dang giong con ngi, nh kieu avatara  ben An o (mot kieu than linh oi lot ngi pham,  ch co dang ve con ngi be ngoai ma khong  phai la con ngi thc s), cung khong phai  mot th than xac tra hnh nh ao than thuyet (docetisme)  quan niem. Ngoi Li a lam ngi vi tat ca  cac hau qua ham cha trong o. Lam ngi la  i vao mot lch s cu the, thuoc ve mot dan toc  vi mot nen van hoa rieng biet. Lam ngi ngha la  Ngoi Li a tr thanh mot trong chung ta, chia  se tron ven than phan va cuoc song con ngi: Ngai a tr nen giong mot ke pham nhan,  cuoc i chang khac chi ngi the (Pl 2,7). Nhap  the la mot quyet nh can ban cua Thien Chua:  Ngai a tr nen con ngi hoan toan  nh chung ta ch tr toi loi (x. Dt 2,17; 4,15). Ngoi  Li a tr nen mot con ngi that: ay cung  chnh la mot c vap pham cua Kito giao oi vi nhieu  ngi. Khuynh hng nhat-tnh-thuyet (monophysitisme)  van con ton tai trong loi suy ngh cua a so cac  Kito hu hom nay: c Giesu a c "than hoa"  en o Ngai ch la con ngi mot phan thoi ch  khong hoan toan la mot con ngi nh chung  ta.

2. Ngoi Li a Tr Nen c Giesu Nazareth

Co hai cach quan niem ve mau nhiem Nhap The:

        Thien Chua a tr nen con ngi

        Ngoi Li a tr nen c Giesu Nazareth

Thoat nghe, ca hai cach noi co ve giong nhau va  eu ung. Tuy nhien, hai cach quan niem ten se a en  nhieu he qua het sc khac nhau. Kieu noi th nhat khong  chnh xac va rat tru tng v Thien Chua gom ca  Ba Ngoi, va "con ngi" la mot danh t  tru tng khong co trong thc te. Kieu noi th hai ung  hn va cu the hn: Ngoi Li (Mot trong Ba Ngoi Thien  Chua) a tr nen c Giesu Nazareth (mot con ngi  lch s thuoc ve mot thi gian, mot khong gian nhat  nh). Cach quan niem nay se co nhieu anh hng  trong Giao hoi hoc va B tch hoc.

Qua that, c Giesu la mot con ngi cu the:  Ngai khong nhng la mot ngi-nh-chung-ta nhng con la mot ngi-thuoc-dong-giong-chung-ta. c  Giesu khong phai la mot ngi t tri  ri xuong nhng Ngai xuat phat t mot dong doi  cu the: dong doi cua avt, cua Abraham (xem  Mt 1,1). Ngai la con cua loai ngi thuoc  dong giong Aam (x. Lc 3,38).

c Giesu la mot con ngi, mot ngi Do thai  thuoc nam gii. Ngai c sinh ra bi mot ngi  me ong trinh la c Maria. Ngai noi tieng Aram va  suy ngh theo nao trang Semt nh nhng ngi Do  thai ng thi. Chung ta co the xac nh ro rang  ve s tnh cua c Giesu: Ngai sinh ra tai Belem,  x Giuea, thi vua Heroe va hoang e Augusto.  Ngai a chu t hnh thap gia vao buoi chieu  ngay th sau khoang nam 30 tren ngon oi Golgotha  ngoai thanh Gierusalem, a chet va c  mai tang thi Phonxio Philato lam toan quyen x  Yua.

La ngi nh moi ngi khac, c Giesu a  ln len theo quy luat phat trien chung cua moi hu  the nhan linh ve moi mat tam ly, sinh ly, the ly. Ngai  a tien bo theo thi gian va hng dan en s  toan thien, ke ca s toan thien ve luan ly.  Ngai a trai qua moi cam xuc vui buon, hoan  lac va hanh phuc, au kho va u phien, a song  nhng gi phut ay an ui vi cac ban hu,  nhng cung a cam nghiem tnh trang co n khung  khiep trong tam hon, nhat la trong cuoc kho nan va  khi phai mot mnh oi dien vi s chet. Ngai a  song nhng phut giay ay th thach va cam do:  cam do ve cach thc lam Con Thien Chua trong cuoc  song loai ngi, ve cach thc phai xay dng Nc  Tri the nao trong lch s nhan loai.

La mot ngi Do thai, c Giesu a song i  song ton giao giong nh cha me va dan toc cua Ngai.  Niem tin cua Ngai vao Thien Chua cung ln  dan theo nam thang. Ngai a song mot niem tn thac  vao Thien Chua, ang cung chnh la Cha Ngai.  Ngai tm s nang cua Cha trong nhng buoi  cau nguyen lau gi va nhieu khi Ngai song s  than mat ay vi Cha suot ca em thau. Ngai a  hoc vang phuc thanh y Cha ngang qua em tam toi cua c  tin, ac biet trong vn Gietsemani va tren thap gia.  Ngai a song niem tin nhan loai ay cho en nhng  hau qua cuoi cung.

Thanh Phaolo a cat ngha ve mau nhiem Con-Thien-Chua-lam-ngi  trong th gi tn hu Philp: c Giesu von d la  Thien Chua ma khong ngh phai nhat quyet duy tr a  v ngang hang vi Thien Chua. Nhng a hoan toan  trut bo vinh quang, mac lay than no le, tr nen giong  pham nhan, song nh ngi tran the. Ngi lai  con ha mnh vang li cho en noi bang long  chu chet, va chet tren cay thap t (Pl 2,6-8). La  Con Thien Chua, ong ban tnh vi Chua Cha, c Giesu  a song mau nhiem t huy (kenosis) trong than  phan lam ngi. Ngai a lien i vi nhan  loai toi loi e em lai li ch cho chung ta va cho  chung ta tat ca nhng g Ngai co. ay van  la mot bai hoc cho moi Kito hu va cho  Giao hoi qua moi thi ai, mot bai hoc ma khong  phai luc nao cung de hieu va de dang  on nhan.

3. Mau Nhiem Ngoi Hiep

Ngoi Li a tr nen c Giesu Nazareth. Ngai  va la Thien Chua vnh cu, va la con  ngi b gii han trong thi gian. c Giesu a  co hai cuoc sinh ha: cuoc sinh ha th nhat dien ra trong  vnh cu va bi Thien Chua nen Ngai ong ban  tnh vi Chua Cha; cuoc sinh ha th hai dien ra trong thi  gian va bi c Maria nen Ngai ong ban tnh  nhan loai vi chung ta. Hai ban tnh ay a ket hiep  vi nhau trong mot ngoi v duy nhat: c Giesu Nazareth. ay  chnh la mau nhien Ngoi Hiep.

a. Cac Lac Giao

Viec giai thch mau nhiem nay a lam phat  sinh nhieu lac giao nguy hiem trong Giao hoi buoi au. Cac  khuynh hng lac giao nay van con ton tai t nhieu  cho en ngay nay di nhieu hnh thc khac nhau.

        Ao than thuyet (docetisme) la lac giao  rat nghiem trong, cho rang c Giesu ch co dang ve be  ngoai cua mot con ngi ma thoi. Than xac  Ngai chang qua ch la tam bnh phong tra hnh ch khong  he co that. Tan c a chong lai lac giao nay roi  (x. 1Ga 4,2).

        Phai Ario cho rang c Giesu chang phai  la Thien Chua, cung chang phai la con ngi  nhng la mot hu the "than thoai" (demiourgos) nam lng chng gia.

        Giam muc Apollinaris (390) cho rang c  Giesu khong co linh hon ly tnh. Ni Ngai ch co xac ket  hp vi Ngoi Li.

        Nestorio (b ket an trong c.. Epheso, nam  431) qua nhan manh en nhan tnh cua c Giesu en o  tach biet nhan tnh ra khoi thien tnh va phan chia  c Giesu lam hai: c Kito va Ngoi Li.

        Nhat tnh thuyet (monophysitisme) cho rang nhan  tnh tan bien trong thien tnh "nh mot giot mat tan bien  trong ai dng." c Giesu c "than hoa" en  o trong thc the Ngai thi hanh chc nang giong nh  Thien Chua.

        Nhat y thuyet (monotheletisme) cho rang ni  c Giesu ch co mot y ch thuoc Thien tnh va loai bo  y ch nhan loai cua c Giesu.

b. Giao Ly Cua Cong ong Calceonia (nam 451)

Cac lac giao tren ay hau het eu cong kch nhan tnh thc  s cua c Giesu. Qua cac cong ong cac the ky  au, Giao hoi a len tieng bao ve tnh ch thc  cua nhan tnh c Giesu. Cac Giao Phu a dung  nhieu kieu noi ro rang e bao ve va dien  ta giao ly nay. Nam 451, cong ong Calceonia a  len an lac thuyet Nestorio va nhat tnh thuyet, ong  thi nh tn rang: c Kito va la Thien  Chua hoan chnh, va la con ngi hoan chnh  trong mot chu the duy nhat. Hai ban tnh cua  Ngai khong lan lon, khong thay oi, khong phan chia,  khong tach biet.

Nh the, s ket hp gia ban tnh Thien Chua va  ban tnh nhan loai a dien ra mot cach mau nhiem  ni c Giesu. Ngai la ngi mot cach tron ven  va khong he co mot ngoai le nao. Ve iem nay  chung ta co the tom tat c tin Cong giao nh sau: "c  Kito la mot ngoi v trong hai ban tnh." Cho en  nay khong co cach dien ta nao khac tot hn.

4. Ket Luan

V yeu thng nhan loai toi loi, Ngoi Li a nhap  the lam ngi. Ngai a song tron ven kiep  ngi nh chung ta vi tat ca moi yeu uoi ni ban  tnh nhan loai. Ngai a trai qua moi th thach  bang au kho e co the cu giup nhng ai ang chu th  thach (x. Dt 2,18).

Trong Kinh Tin Knh, Giao hoi tuyen xng rang: "V loai  ngi chung toi, va e cu roi chung toi, Ngi  a t tri xuong the." Qua that, c Giesu  khong ch la Emmanuel, la Thien-Chua--cung-chung-ta,  Ngai con la Thien-Chua-v-chung-ta, la  Con c Chua Yahve, la Thien Chua cu o. Karl Rahner  a goi Ngai " va la an hue lch s,  va la an hue canh chung cua n cu o ma  Thien Chua danh cho chung ta, la ang tuyet oi em  en n cu o. [1] Ngai chnh la nh cao cua lch s cu  o va la sc nang ong hng dan the gii.

Va la Thien Chua that, va la con ngi  that, cuoc i tran the cua c Giesu Nazareth la  bien co cu o duy nhat a dien ra t Nhap the  en Thap gia va Phuc Sinh, ni ma hanh vi cu  o cua Thien Chua at ti tot nh. n cu o ay  chnh la Thien Chua t thong ban chnh mnh cho nhan loai  trong c Kito. c Kito va la trung tam cua  n cu o, va nh mot bien co cu o, va nh mot  thc tai cu o, va nh mot tac nhan, va nh mot  thu nhan. n cu o ay chnh la hieu qua cua  mau nhiem Con-Thien-Chua-lam-ngi, t Nhap The  en Phuc Sinh.

Chiem ngam mau nhiem Con-Thien-Chua-lam-ngi va  tr nen ang Emmanuel, chung ta vo cung vui sng cam  ta Thien Chua, ang a ban cho nhan loai c Kito e  giai thoat loai ngi khoi toi loi va  s chet hau dan a en s song vo cung cua  Thien Chua va vi Thien Chua.



[1] Sacramentum Mundi art. "Salvation",  IV,c.2.