NHNG NGHCH BIEN TRONG CONG CUOC CU  O CUA THIEN CHUA

Mot Van e Phc Tap: Cuoc Song au Gia S Lanh va S D

Jean Galot, S.J. [1]

Co nhieu cach thc khac nhau e suy t ve tnh  trang song au xay ra trong tr oc va trong tam long  con ngi, gia s lanh (thien) va s d  (ac). Co the da theo nhng cach the no bieu hien ro  ra ni nhieu lanh vc cua cuoc song xa hoi ma  mieu ta cuoc song au ay. Cung co the da theo nhng  cuoc khao nghiem tam ly ma nghien cu ve ban  chat cua no, bang cach gia cong xac nh cho ro hn  oi vi cach thc con ngi quan niem ve chnh mnh khi  oi dien vi s lanh va s d, oi vi nhng  cam ng ma nhng luc o con ngi nghiem thay  t trong tam long sau kn cua mnh, oi vi phng  cach con ngi dung en e giai quyet nhng  vu xung ot ang khuay ong ban than cua mnh, cung  nh oi vi nhng cam thc ma thai o x  s cua con ngi se khi day tai trong noi tam  ca nhan mnh. Hoac cung co the da theo cac nguyen tac  luan ly hien nhien oi vi lng tam, e nghien cu van  e; v o la nhng nguyen tac co kha nang giup  nhan ra con ng can phai i, khi phai do dam  gia vo so nhng trang huong rieng biet rat khac  biet nhau, tc la trong nhng luc ma khong sao  thay ro ngay c au la s d can phai tranh,  va au la s lanh can phai lam. Va  cung con co the da theo phng thc nghien cu triet  hoc ve con ngi, e th xac nh cai g la lanh  va cai g la d oi vi con ngi, cung  nh e co c mot quan niem sieu hnh ve van menh con ngi  vi tat ca nhng he luy co anh hng en  thai o song cua moi ngi.

Tuy nhien, co nh en anh sang cua mac khai th  mi co c mot tam nhn bao ham tron het moi kha canh  cua van e. V chnh mac khai a ven m cho  thay ve tham trang toi loi oc hai ma loai  ngi song qua ngay t au, cung nh ve cong trnh  cu o giai phong nhan loai va a dan con ngi  en mot bac song cao sieu hn. Anh sang ay -- anh  sang do mac khai ban cho chung ta -- vt qua han tat  ca nhng g kha nang khao nghiem da theo tam  ly hay xa hoi hoc co the phat hien c, cung nh  vt qua tat ca moi d kien cua khoa triet hoc luan  ly. Anh sang ay lam cho thau hieu c chieu kch  lng cc cua toi loi: nguon goc phat sinh t  anh hng cua than d, va tac ong doi  lai gay xuc pham en chnh Thien Chua; hai kha canh ay minh  hoa cho thay ve mot cuoc xung ot, au tranh dien ra   mot bnh dien cao hn bnh dien thuan tuy con ngi, nhng  lai to hien ra ngay chnh trong tam long con ngi  hang chu anh hng gianh giat cua hai lc  lng thieng lieng oi nghch.

     Trc het, mac khai m ng dan loi a chung  ta vao trong mau nhiem cong cuoc cu o, v co  i vao trong khuon kho cua phng an (ke hoach) Thien  Chua e ra hau giai cu con ngi cho khoi quyen  lc cua s d, th mi c ven m cho thay cac  chieu kch oc hai cua toi loi. Va duy mot mnh  Thien Chua mi co the ven m cho con ngi biet ve  phng an ay. Cho du co sau sac en may, th khong mot  mc thau hieu nao cua tr tue n thuan nhan loai  ve con ngi va ve cac moi quan he gia con ngi  vi Thien Chua, co u kha nang phat hien ra c  hoat ong cua Thien Chua toan nang trong cong trnh  thc hien phng an cu o loai ngi. ay la  mot hanh ong hoan toan nhng khong, xuat phat  t mot quyet nh tuyet oi t do. Ch khi tac nhan cua  hanh ong ven m cho thay, th mi co the biet ve  hanh ong ay c: ven m bang mot hanh ong  mac khai, co tnh cach an hue nhng khong, het nh chnh  hoat ong cu o vay.

Nh mac khai ay, con ngi nhan ra ro c  dien mao ch xac va tam hng that s cua cuoc  song au gia s lanh va s d. Cuoc song  au nay bieu hien di nhng kha canh khac nhau,  can c can nhac tat ca, khong tr mot kha canh  nao. Co the chung ta gap phai cam do i tm mot  the trang thong nhat n gian hn bang cach ch ghi nhan  nhng kha canh tac ong en chung ta nhieu hn ca:  bi vay, nhieu tac gia a nhan manh en tnh  thng Thien Chua the hien qua cong trnh cu o, nhng lai  gi thai o lang thinh khong e cap g ti, hoac loai  tr het i bat c hnh thc khang nh nao ve hy le  thuc toi (sacrifice expiatoire) ma, xem ra, ho cho  la i ngc lai vi tnh chat hoan toan nhng khong  cua tnh thng. Nhng, du sao th cung can phai  ton trong va bao toan het moi nhan to gap thay  trong giao ly cua Kinh Thanh, vi nguyen ven tnh  trang phc tap cua chung, v co nh the, mi tranh khoi  c ngo cut cua mot the trang thong nhat que  quat v b cat xen.

Se nham lan ln, neu c nuoi tham vong thau triet  cho c mau nhiem cu o bang mot loi giai thch thien  v hoac mot chieu. Va neu co thay la kho ma  hoa hp c cac kha canh khac nhau noi tren, th can  phai nh lai rang Thien Chua luon luon khac vi tat  ca nhng g con ngi co the ngh tng ra c;  v the, nhat thiet hanh ong cua Ngi se  lam cho con ngi ng ngang, chng hng;  va do o, khong the n thuan da theo cac tieu ch thng  c dung e anh gia sinh hoat loai ngi, ma  nhan nh ve hanh ong cua Thien Chua c. Ch con  mot cach la lo m rong long ra ma khiem ton  on nhan tnh chat sieu viet cua cong trnh cu o Thien  Chua a thc hien.

Nh vay, e co the thau hieu ve tnh thng Thien Chua the  hien qua cong trnh ay, th can phai tranh ng ong  khung giam ham no lai trong khuon mau han hep  cua tnh yeu nhan loai, cung nh ng da theo  nhng cam ng va thai o cua con tim loai  ngi ma suy oan ve cam ng va thai o cua  tnh thng ni Thien Chua. Tnh thng ay bieu hien qua nhng  the cach mac khai nao, th can phai biet on  nhan nhng the cach bieu hien ay ung nh vay, tc la  ung nh a c mac khai, cho du mot phan nao  o, chung co kho hieu oi vi au oc con ngi.

Ngoai ra, moi co gang e tm hieu ve mau nhiem cu o,  cung con can phai lu y en tnh chat tiem tien  cua mac khai na. Cac trnh thuat trong Cu c  ve cach thc Thien Chua ng oi vi toi loi, can phai  c hoa nhap vao trong phoi canh quang mac  bao quat hn cua Tan c. Chang han, nhng g cac  trnh thuat ay noi ve thai o thnh no cua Thien Chua,  eu can phai c at vao trong anh sang cua  mot vien anh bao quat va ay u hn ve thai  o cua Thien Chua, mot vien anh co kha nang  bo sung va hieu chnh cac ieu a noi trc kia. Vo  so nhng trnh thuat ve cac tai hoa giang xuong tren  dan chung nh la bao nhieu hnh phat v nhng loi  pham, khong the c hieu cach nao khac hn la mot  loi dien at giai oan m au trong qua trnh mac  khai ve y ngha cua kho au ma duy ch tham  kch thap gia sau nay mi noi len het c tam trong  yeu thc s. Nhieu lan, c Giesu a ch than len tieng  chong lai cach thc giai thch coi kho au con ngi  phai chu, nh la mot th hnh phat phai ganh lay  v loi pham cua mnh (xin xem Ga 9, 3); hanh ong  nh the la Ngai muon cho moi ngi hieu rang Tin  Mng Ngai loan bao, vt qua han nhieu van oan trong Cu c, lam chung tr thanh qua thi. Duy  mot mnh Ngai mi co kha nang giup cho con ngi  kham pha ra c ke hoach cu o trong toan bo tam c  va trong het moi chieu kch cua no. The nen, khong  the at cac van ban cua Cu c tren cung mot  bnh dien vi cac van ban cua Tan c; ca hai  loai van ban eu a c linh ng, nhng la theo  mot qua trnh tien phat nham at ti mot tnh trang tuyet  oi mi me, at ti mot anh sang mi lam oi thay  het tat ca cac vien canh cu.

Da theo cac nguyen tac noi tren ay ve thai o on nhan mau nhiem, tc la on nhan nhng thc tai sieu viet  vt qua len tren kha nang nhan thc cua con ngi,  chung ta co the ac biet lu y en ba nghch bien sau ay,  la nhng nghch bien noi len ro nhat ac tnh  cua cong trnh Thien Chua cu o, va ong thi  con giup cho hieu ve qua trnh dien bien cua cuoc  song au gia s lanh va s d e i ti  cho tr thanh mot cuoc oi choi tuyet oi dt  khoat.

NGHCH BIEN TH NHAT:

YEU BANG  MOT TNH YEU LN HN, O LA CACH  THIEN CHUA NG OI VI TOI LOI  LOAI NGI

Nghch bien th nhat nay mang mot tam trong yeu chu  chot, v no quan he en chnh thai o cua Thien Chua  oi vi toan bo phng an cu o: nghch ly la   cho bieu dng mot tnh yeu to ln hn e ng ap hanh  ong xuc pham cua toi loi.

Con ngi xuc pham en Thien Chua, la ang toan  nang. Tnh chat tram trong cua toi loi la mot  trong nhng chu e cot can Kinh Thanh thng ban  en. Kinh Thanh trnh bay toi loi di kha canh mot  tac ong doi lai gay xuc pham en chnh Thien Chua: chnh  Ngi a noi len ieu nay, va a neu  ro cho thay toi loi gay xuc pham lam cho Ngi  phat long en chng nao: phat long v tnh  Ngi yeu con ngi b thng ton. Nhng hnh anh  c dung e minh hoa tham canh chu lang nhuc  -- chang han nh la canh mot ngi cha sau muon  v thai o vo n cua ngi con, hay canh mot ngi  ngi chong b lang nhuc v v mnh that tn that trung  oi vi mnh -- neu bat cho thay chieu sau cua vet  thng long do hanh ong xuc pham gay ra. Nh vay,  mot cach nao o, toi loi mang mot chieu kch vo han,  do bi s viec a thc s xuc pham en mot ang  Vo Bien.

Lam khi thai o Thien Chua phan ng oi vi nhng  hanh ong xuc pham en Ngi, a c mieu hoa  nh la mot vu "noi tran loi nh." B lang nhuc  trong chnh tnh Ngi thng, ang Chu Te toan nang  phan phao "bao thu" hanh ong lang nhuc  va trng phat ke ca dam xuc pham en mnh.  Hanh ong trng phat ay bieu hien qua hnh thai cua  nhng tai hoa ghe gm giang xuong au toi nhan, vi  muc ch la lam cho toi nhan nhn nhan loi lam cua mnh, cung nh e tao cho toi nhan co c hoi thong  hoi ma quay ve vi ng ngay neo chnh.

Chu tam mang lai n cu o cho toi nhan, qua con ng  sam hoi, chng to rang trong thai o phan no,  co tiem an mot y nh cua long nhan hau. That  the, thai o phan no phat sinh t chnh tnh yeu cua  Thien Chua, cua ang hang c mong lam sao thay oi  c long da con ngi hau giai thoat con ngi  khoi vong toi loi. Mot so dau chng trong Kinh  Thanh con nhan manh ro hn na en s viec danh  bc u tien cho tnh yeu cu o, tc la at tnh yeu  nay len tren cac hnh phat toi nhan phai chu. oan  trnh thuat ve s kien Aam va Eva sa nga, cho  thay rang phan ng au tien chua Thien Chua la  ngh en so phan cua loai ngi, la noi len  li ha ban n cu o: li ha thng c goi  rat ch ly la "Tin Mng au Tien": "Ta  se at han thu gia ngi va ngi phu  n, gia dong giong ngi va dong giong  ngi ay; dong giong ngi nay se ap  au ngi, con ngi th se tap lai got chan" (St  3, 15). Du co c bieu at di hnh thc mot cuoc phuc  thu nham vao tac nhan cam do, th nhng li  Giave noi nh the vi con ran, cung chu yeu loan bao  ro ve mot moi giao c c tc khac phuc hoi vi ngi  phu n, va ve cuoc chien thang anh bai Satan, ma  sau nay, con trai cua ngi phu n se danh  c. Nh the, trc khi ke ra cac hnh phat tng ng vi  toi pham, Thien Chua a thoang cho thay ca mot phng  an cu o, phng an a dan loai ngi vao  trong mot trang huong tot hn trc luc sa nga. [2]

Con tren dien mao c Giesu, quyet tam "e tnh yeu  thang the phan no" lai hien hien cang ro  rang hn na. oi vi iem nay, trnh thuat Phuc  Am ve vu cha lanh ngi b tay kho bai, la  mot oan ham suc nhieu y ngha: muon cha tr cho  ngi bai tay, nhng c Giesu lai nhan thay la nhng  ngi chong oi ang nhn Ngai vi nhng cap mat  xoi boi, ch co rnh rap xem Ngai co hanh ong trong  ngay Sabat hay khong e ma bat be, ch khong  chu thang than oi thoai. Ngai ben phan no a  mat nhn ho, thanh Marco ghi lai nh vay (Mc 3, 5). Trong anh  nhn ay, han la cn thnh no cua Thien Chua a  thoang lo ra, nh thng thay mieu ta thi trc,  trong nhng lan Ngi to thai o oi vi long  da ngoan co cua dan toi pham. Tuy nhien, ngay ca trong  anh nhn phan no ay, cung nhan ra c mot cach nhiem  mau, mot tam trang yeu thng, v thanh s ghi them rang  c Giesu cam thay "au long trc thai o chai  a cua tam hon ho." V Thay ong long xot thng  cho tam trang soi suc vi nhng cam ngh thu nghch  ay ap chong lai Ngai. [3] Nh the,  Ngai ch lay tnh thng ma ap tra thai o han  thu kia, e cho thay rang thai o phan no la  cach bieu at mot tnh yeu b troi tay, khong trao tang c  nhng g muon cong hien, bi cac tam hon ong kn  ca long mnh lai, khc t on nhan. Tnh thng  ay cang to hien sang choi hn trong hanh ong  cha lanh: oi lai vi mot thai o thu nghch  co lam cho long quang ai cua Ngai te  liet i trong ngay Sabat, c Giesu a phan ng  bang cach lam mot phep la. Ngai chng to cho  thay la tnh Ngai thng th manh hn moi lc lng  s d.

Tong quat hn, qua thai o khoan dung oi vi cac toi nhan, Ngai ven m cho thay long nhan t cua  Thien Chua danh cho ho. Thai o khoan dung ay a  lam cho nhng ngi chong oi Ngai lay lam  cong phan, kho chu, e to cao cho rang c Giesu ket  be "ket ban vi quan thu thue va phng toi  loi" (Mt 11, 19; Lc 7, 34). Theo nao trang cua  ho, nhng ngi toi loi la nhng ngi  thu nghch cua Thien Chua, ch ang cho Ngai ghet  bo, va v the, moi giao tiep than thien vi loai  ngi nay eu la nhng hanh ong bieu  th thai o bat ong y kien vi chnh Thien Chua. Trong mot  so Thanh Vnh, cac toi nhan b coi nh la nhng ke  thu ma sm muon g roi cung se b quyen lc  toan nang cua Thien Chua huy diet i. V vay,  trong thi c Giesu, nhng ngi the nguyen song  gan bo vi Thien Chua, tiep tuc gi thai o thu  nghch oi vi cac toi nhan, va coi nhng ai ket than  nen "ban cac toi nhan" nh la nhng ngi  cong khai to lap trng chong oi Thien Chua. ieu  ma c Giesu muon neu ro qua tnh than hu cua  Ngai, la thai o ch thc cua chnh Thien Chua  oi vi cac toi nhan, thai o cua mot tnh thng ln  hn. Qua s viec phai gi Con mnh "i tm va  cu cha nhng g a h mat" (Lc 19, 10),  Thien Chua Cha a muon cho moi ngi hieu ve long  thng ac biet Ngai danh rieng cho nhng ai xuc  pham en Ngai.

o chnh la chieu kch sau tham cua mau nhiem.

ng oi vi toi loi, Thien Chua Cha a bieu dng  mot tnh yeu ln hn. Ngi a yeu thng cach rieng  tat ca nhng ai lang nhuc Ngai, en o a  phai gi Con Mot cua mnh lam ang Cu o en  vi ho. Le ra toi loi ch ang cho Thien Chua phan  no. Nhng khong hieu v sao nhng toi nhan lai c yeu  thng vi mot tnh yeu sau am ac biet en the: Thien  Chua that a neu bat long nhan hau cua mnh bang  mot thai o vo v li la lung, lam cho tr oc loai  ngi phai chng hng, khong sao hieu noi.

Tr lai vi boi canh cau chuyen sa nga: du  a tng lu y trc cho Aam va Eva ve moi  nguy phai chet neu vi pham huan lenh cua Ngi,  th lap tc ngay sau hanh ong sa nga loi pham,  Thien Chua cung van loan bao ve mot van menh cao  ca hn danh cho ngi phu n ma Ngi  thiet at lam ong minh cua mnh, va cho con trai  cua ba, la ngi se ap nat than d;  lam nh the Ngi noi vi cac toi pham rang:  "Bi cac ngi a xuc pham en Ta, Ta se ban  cho cac ngi Con cua Ta, e ngi Con nay lam  con cua ngi n. Bi cac ngi a ri vao  tnh trang ang phai chu kho au va an chet, Ta se  ch than ganh lay kho au va an chet ay thay cho cac  ngi, bang cach phai gi Con Ta en lam le vat  hy te."

Trc tam long quang ai khon ta ay, lam  sao ma khoi b ng sng sot! Phai la  Thien Chua mi co the phan ng cach ay. Ai ma khong  tha biet rang trong quan he gia loai ngi  vi nhau, khuynh hng thng nhat la lay oan bao  oan, va luon tm cach e tra ua hay bao thu.  ng loi cua Thien Chua th khong phai nh the,  nhng la i theo mot hng chieu ngc lai: em mot long  nhan hau rong lng hn e ng ap cho hanh ong xuc  pham.

Phan ng bang cach yeu thng nhieu hn nh the, khong  may may co ngha la lam cho toi loi bt xau  xa i, hoac de dung th hn. a la toi loi  th luon luon b len an, va luon luon van la  mot hanh ong xau xa lam cho Thien Chua ghe rn.  Khong phai toi loi, nhng chnh toi nhan la ke  c Thien Chua yeu thng, va nh c yeu thng  nh vay ma toi nhan c cu thoat cho khoi toi loi.  Mai mai chu tam cua Thien Chua van la  huy diet toi loi, tuy nhien, chu tam ay lai cung  luon luon hoa nhp vi y nh cu vt toi nhan. S kien  Thien Chua trao ban chnh Con Mot mnh e thc thi y nh cu  o ay, cang lam cho thay ro hn tnh chat tram  trong cua toi pham. The nen, khong the vien c vao  long nhan hau cua Thien Chua ma giam nhe  toi loi i, cung nh e quen i rang moi toi pham  eu la mot hanh ong xuc pham thc s en Thien  Chua, va ong thi gay thiet hai cho ca chnh  toi nhan lan nhng ai lien i vi toi nhan.

Con s kien hien thc va tnh chat tram trong cua  toi pham th lam cho thay cang ro hn long  quang ai cua Thien Chua Cha, to hien mon mot  ra trong hanh ong cu o, va ong thi  con neu bat tnh chat dt khoat cua tnh yeu "to  ln hn" kia, la tnh yeu ma mot khi a vt  thang chng ngai ngan cach cua toi loi, th nhat  quyet tiep tuc ton tai cung trien dng, khong chan ch  an o, khong thay long oi da, khong nuoi tiec thut  lui.

NGHCH BIEN TH HAI:

CAN PHAI CO HY LE THUC TOI

1. Van e va van nan

Nghch bien th hai nam s viec can phai co hy  le thuc toi (chuoc toi). Thong thng th c tng  rang tnh yeu "to ln hn" kia, mot khi a c  Thien Chua bieu dng ra nham cu thoat nhan loai khoi  vong toi loi, th t no a u va se  khong con oi hoi phai co mot hy le cu  chuoc nao khac hau em lai n tha th cho cac hanh  ong xuc pham cua toi loi. T trong khai niem cua  no, tnh chat tuyet oi nhng khong cua tnh yeu ay a  chang loai bo het moi th oi hoi en bu  ra ngoai roi sao?

Gan ay, ca mot trao lu than hoc a len tieng  chong lai giao thuyet co truyen ve hy le thuc toi. anh  la khong co van e phu nhan c Giesu a chu  kho nan; nhng co mot so tac gia a at van e  cho rang e giai thch s kien chu kho nan nh the, chang  can g phai "e ra nhng khai niem nh la cong  nghiep, chuoc toi, en toi, thay the" ca. [4] Ho ket toi cho cac khai  niem kia la a co xuy mot loi nhn nang mui phap  ly ve cong cuoc cu o, la a xay dng giao thuyet  tren c s cua nh e chu trng rang cong ly  cua Thien Chua phai c en bu cho thoa ang:  can phai tra cho het mon n; the nen, Con Thien Chua  lam ngi a ng ra the chan nhng toi nhan,  "e chuoc toi, e en toi, e en bu, e lap cong  thay cho ho." [5] .

Trong li ta cua mot tac pham trnh bay ve thai  o cua Thien Chua oi vi kho au, mot than hoc gia  a nhan manh en ng hng chu yeu cua  van ban, noi rang: v a chon ng ve pha quan iem  cho rang c tin va ton giao th oi lap nhau, nen "tac gia ap dung quan iem ay khong nhng vao trong  cac cach thc quan niem ve Thien Chua, ma con vao  ca trong sinh hoat cua Kito giao na, ac biet  la vao trong nhng g lam nen cot tuy cua  c cau Kito giao, tc la vao trong kinh nghiem song  cong cuoc cu o nh la mot cong trnh en bu thoa  ang. Vi mot loi bien giai ch ly, tac gia trnh  bay cho thay hau qua tac hai ma loi song theo  quan niem en bu va noi -- quan niem coi kho au  la can thiet cho cong trnh en toi -- a gay ra  cho Kito giao: loi quan niem ay la mot phan ln, ly  do giai thch hien tng mat cam tnh [oi vi Kito  giao] nh ang thay." [6] Tac pham con trng dan mot cau cua R. Girard  noi rang: "AKhong nhng Thien Chua oi phai  co mot hy te vat mi, nhng hn na, con oi hoi  hy te vat quy bau nhat va at gia nhat, tc la  chnh Con cua Ngi.' D nhien, hn tat ca nhng  g khac, nh e nay a lam cho Kito giao mat  uy tn oi vi nhng ngi thien tam thien ch song  trong the gii tan thi ngay nay." [7]

Nhng ngi phan ng chong lai giao thuyet ve  s viec mot hy le a co sc mu cau n cu o cho  toan the nhan loai, khong con coi c Giesu la  ang Cu The theo ngha en cua t nay na.  c Kito c coi nh la ang mac khai n cu o  do Thien Chua ban ra; Ngai n thuan la mot mau  gng ve n cu o ma loai ngi nhan c. Ngai  la con ngi au tien c cu o [8] Ngai khong lam nen n cu o; Ngai  ch giang day ve n cu o va lam mau gng  ve n ay, roi e lai cho loai ngi noi theo.

Trc nhng gia thuyet nh the -- nhng gia  thuyet co ra sc e xuat mot quan niem sao cho hp ly (logc)  hn ve cong trnh cu o, sao cho phu hp hn vi nguyen  tac ve tnh chat tuyet oi nhng khong cua tnh yeu cu  o -- tat can phai tr ve lai vi cac c lieu  chu yeu cua mac khai, v co nh the mi phat  hien ra c tnh chat nhat quan sieu viet ni toan bo  cac kha canh cua hoat ong ma Thien Chua trien khai  va bieu th ra gia tran the.

2. c Giesu, ang Cu o

Can lu y ngay la tuyet nhien khong co mot ly do nao  thc s co nen tang e co the da theo o ma loai  bo i t cach lam ang Cu o cua c Giesu.

oi luc, quan iem phu nhan ay c gan lien vi loi  quan niem ve c Giesu nh ch la mot con ngi n  thuan the tran, khong hn khong kem, nh la mot con ngi  lam cong cu e Thien Chua hoat ong va mac khai;  ch khong phai nh la mot con ngi ket hiep lam  mot vi ngoi v Thien Chua e mang ban chat lam Con  Thien Chua, lam Ngoi Li Nhap The. [9] Phai thu nhan rang neu quan niem  c Giesu nh la ngi au tien c cu o, th  kho ma con co the xac nhan c Ngai la  Thien Chua. Va nh the, hau nh tat yeu phai i en  cho bo quen chan ly c tin ve ngoi v than linh  ni Ngi Con.

Va lai, quan niem nh the kia th tat se ung cham  va i ngc lai vi tham tn ma cong oan kito  s khai a tuyen xng mot cach quyet liet. Trong tuyen  ngon phat bieu trc Thng Hoi ong Do Thai, Phero a  khang nh c Giesu la "ang Cu o," va  nh Ngai ma n tha th toi loi a c  ban xuong cho toan dan (Cv 5, 31). Trc o, thanh nhan  a tuyen bo cung vi chnh c toa ay rang: "Ngoai  Ngai [c Giesu] ra, khong con co n cu o ni mot  ngi nao khac na. V i gam tri nay,  khong co mot Danh nao khac a c ban xuong cho nhan  loai e phai nh vao o ma nhan c n cu  o" (Cv 4, 12). Chnh vi y ngha o, y ngha duy nhat  va chuyen nhat, c Giesu a c tuyen xng la  ang Cu o nhan loai. Nhng li kia, nhng li  noi len do v thu lanh "ay n Than Linh" (Cv  4, 8) cua cac tong o, lam nen mot cong thc tuyen  tn c ban, tc la lam nhan to cau thanh trng  cu cua ban chat va cua s iep Giao  Hoi. [10]

Cac li ay da tren nen tang nhng huan th c  Giesu a tng ban cho cac mon o nham chuan b cho  s mang rao giang Tin Mng a c trao pho cho  ho; ho co nhiem vu "nhan danh Ngai" ma loan  bao cho muon dan biet la can phai hoan cai e  c tha toi (Lc 24, 47), va "bi danh Ngai"  ho nhan c quyen e tr kh ma quy, e m  loi dan en vi n cu o (Mc 16, 16-17). e cap en  van e giai phong, c Giesu a phai ngo  li nh sau vi mot c toa khong may y thc ve s  viec ho ang thieu t do thc s: "Qua that, qua  that, Ta bao cac ngi, he ai pham toi, th lam  no le cho toi...Neu Ngi Con giai phong cac ngi,  th cac ngi mi thc s la nhng ngi t  do" (Ga 8, 34-36). Qua li khang nh ay, c Giesu  t gii thieu nh la mau gng cua mot mc o  t do cao cap hn theo t the khong nhng la Con Thien  Chua, ma con la tac gia cua cong cuoc  giai phong, la chnh ang giai phong na. Ngai  y thc la mnh ong gi mot vai tro chu ong:  chnh Ngai la ang thc s giai phong con ngi  khoi ach no le cua toi loi, ch khong phai  ai khac ca. Vay, moi hoai bao, moi cao vong, moi  y o ma con ngi co the hnh dung ra c e mong  t giai phong chnh mnh cho khoi vong anh hng  cua s d, eu ch la nhng mong m hao  huyen.

Thay v t gii thieu nh la mau gng cua ngi  a c cu o, th c Kito a khang nh mnh la  ang Cu o, tc la ang giai phong loai ngi,  trong t cach la Ngi Con, bang cach thong ban cho  con ngi ban chat lam con cua mnh vi tron  quyen t do ac thu cua ban chat ay. Neu co  la mau gng cua loai ngi, th Ngai  la mau gng theo cng v la Ngi Con, la  nguyen ly cua ban chat lam dng t c  ban tang cho moi ngi. Nhng khong the nao Ngai  ch la mau gng cua ngi a c Thien  Chua giai phong khoi toi loi; khong the la  nh the c: khong nhng bi v Ngai la Thien  Chua, ma con bi v khong bao gi co mot bong  dang toi loi nao trong Ngai ca. Co lan  Ngai a tng thach o:"Ai trong cac ngi  bat loi Ta c ve mot toi g?"(Ga 8, 46). Neu  Ngai la nguon coi n cu o, th chnh la v Ngai  a ch than thc hien cuoc giai phong cu o.

3. Cuoc T Hien

c Giesu a y thc ro la mnh can phai thc  hien cong cuoc giai phong ay bang con ng t hien.  "Con Ngi en khong phai e c ke hau  ngi ha, nhng la e hau ha va hien dang mang  song mnh lam gia chuoc muon ngi" (Mc 10, 45;  Mt 20, 28). Tuyen ngon ay minh hoa ro ve s mang cu  o cua c Giesu, va con co the minh xac cho  thay rang o la nhng li ma chnh c Giesu  lch s a ch than noi len; qua the, chung ng  ap tron ven cac tieu ch ma ky thuat khao sat  ve tnh chat xac thc lch s s dung e xac nh  nhng ipsissima verba Jesu [11] : ng ap bi mot ang,  la v dang thc bieu at cua chung mang tron tnh  chat van the Semt, rat hp vi loai van oi thoai nh  the, va ang khac, la v chung cha ng mot  noi dung mi, oc ao, kho ma co the ba at ra c.  Tnh chat mi me cha tng thay ay la cho  Con Ngi trc kia a tng c ngon s anien  tien bao cho thay nh la ngi se c moi dan  nc phung s, th nay lai t gii thieu theo mot t the  hoan toan ao ngc, t the phuc vu.

Mc o cung tot cua phuc vu la hy sinh, la  t hien chnh mnh: "trao ban chnh mang song mnh,"  hoac e noi cho sat ngha en hn: "trao ban linh hon  mnh," vi chu tam nhan manh en chieu kch thieng  lieng cua hien vat. Ca ve mat nay na, con  co the phat hien them mot tnh cach mi me khac so vi  truyen thong Do Thai, v trong truyen thong nay th viec  phung t ch biet dung en cac loai vat e lam  te vat trong cac hy le. Con ay, chnh Con Ngi,  va ong thi cung la mot ang than linh, lai  t nguyen trao hien than mnh lam te vat trong mot hy  le. Ngai phai chu tat s mang giai phong cua  mnh, khong ch bang nhng li giang day ma  thoi, nhng con bang ca cuoc hien dang linh hon, bang  mot cuoc hy te trong o, nhng noi thong kho tinh  than la nhng kho au chua xot hn ca. o la  cuoc hy te bao ham tron ven tat ca moi chieu kch  sau tham trong cuoc song lam ngi cua Ngai.

Khi loan bao ve cuoc hy te nnh se thc hien la c  Giesu y thc ro rang chu yeu can phai co hy  le ay th s mang cua mnh mi thanh tu toan  ven c: Con Ngi en chnh la e thc hien cong  tac ay. c Giesu cung a lap lai ieu o trong  mot trng hp khac, tc la trong gi phut kinh  hoang lang lo: "Chnh v the ma Con a en,  e cho gi nay" (Ga 12, 27). [12]   Ngai khong coi cuoc t nan ket thuc cuoc  i dng the cua Ngai nh la mot tai nan xay  en bat ng, chan ng hoat ong va lam cho Ngai  khong the chu tat s mang cua mnh: ngc lai, cai chet  ay la chnh con ng Ngai phai i hau chu tat  s mang ay, tc la s mang hien dang chnh mang song  mnh hau mang lai n cu o cho nhan loai.

Ngai neu ro cho thay mang song Ngai la mot  gia chuoc. Thi s ngay nay thng neu ra nhng  bien co lam cho lien tng en y ngha cua gia  chuoc: chang han, ai lai khong hieu the nao la phai  tra mot gia e chuoc lai t do cho mot/nhng ngi  b cam gi trong cac vu bat coc. Trong trng hp  c Giesu, gia chuoc a c tra e chuoc t do  cho "nhieu ngi," tc la cho moi ngi  ang b s d cam tu, e ho c giai phong,  c hng t do ch thc.

V vay, neu a chap nhan li c Giesu giai thch  ve y ngha cuoc t nan cua Ngai, th khong lam  sao co the loai tr het moi y niem ve en bu hay thay the trong cach cat ngha ve tham kch cu  chuoc c. Chnh van ban Phuc Am cung nhan manh  en viec thay the, chang han nh trong trng hp thanh  ng thng c dch theo ngha en la: "gia  chuoc the chan cho nhieu ngi." Nhng cung phai  noi them ngay la c dung theo cach thc nh the,  bieu tng gia chuoc khong may may thu hep hay han  che tnh yeu cu o; ngc lai, nh no ma nhan ro  c rang e giai phong loai ngi, Con Ngi  a to ra quang ai en nh the nao. Tnh yeu  ay phat nguyen t Thien Chua, v that ra, khi t gii  thieu mnh bang danh xng Con Ngi, la c Giesu khang  nh ban sac ch thc cua mnh: Ngai xac nh mnh  la Con Thien Chua lam ngi.

Cung khong the loai tr het moi kha canh cua  y niem thay the hay the chan c.

Qua vay, bieu tng hy le-gia chuoc the chan cho  muon ngi, muon noi rang chnh c Giesu a ch  than mang lay ganh nang toi loi cua loai ngi  e thc hien cuoc giai phong. Hn na, khi loan bao  cuoc hy te va cho thay o la bien co noi dai  hau ket thuc cong tac phuc vu cua s mang c trao  pho, c Giesu a gi len hnh anh ngi toi  t cua Giave, la ngi vo toi ma a  ng ra thay the cho dan toi pham, ganh vac nhng kho  au phai chu v nhng loi pham (Is 53, 4-5). Ngay  t thi sam ngon ay, ngha c thay the a  noi len tnh chat cao thng cua hanh ong hy te,  va qua o, lam cho hieu ve y ngha cua thanh  qua do ngha c ay mang lai:

"Chnh v kiep lao ao mang ngai... ngi cong  chnh, toi t ta se giai an tuyen cong nhieu ngi,  va chnh ngai se vac lay toi va cua chung.  Cho nen, Ta se ban nhieu ngi lam phan cua  ngai... chnh v ngai a th mang mnh khong mang  cai chet va a b liet hang nhng ke ngo  nghch, la a mang lay toi loi nhieu mgi  va ng ra bau cha cho nhng ke ngo nghch." (Is 53, 11-12).

Thay the co ngha la c Kito a ganh lay nhng  hau qua do toi loi loai ngi gay ra, tc  la kho au va s chet. Nh vay, Ngai lam cho  nhan loai thoat khoi hnh phat ma ang le loai  ngi phai chu v loi pham cua mnh. Tuy nhien,  can phai hieu cho chnh y ngha cua viec thay the:  thay the khong co ngha la c Giesu a b phat thay  cho con ngi. Ngai a khong va cung khong  the b phat c, v Ngai hoan toan vo toi. La  hnh phat oi vi chung ta, kho au va s chet a  tr thanh mot le vat tinh tuyen cua hy  te cu chuoc trong than phan lam ngi cua  c Giesu. Bi vay, ang Cu o a bien oi han  y ngha cua cac gian truan th thach trong i  ngi; chung khong con phai la mot hnh phat  con ngi phai chu, nhng la mot cong trnh hp  tac vao trong cuoc hien te cu chuoc. Viec thay the trong  cong cuoc cu chuoc khong mien cho chung ta khoi phai  ra sc hp tac; tac ong cua no la bien oi ban  chat cua no lc hp tac ay: co c giai phong  th mi co the hp tac, va hp tac co ngha la moi  ngi em phan hy sinh cua mnh hoa nhap vao  trong hy le cua c Kito.

Li tuyen bo ve s mang cua Con Ngi cung  neu ro tnh chat thuc toi cua hy le. Tng ng  vi bieu tng gia chuoc phai tra e c  hng t do, con co quan he quy chieu ve vi ngi  toi t kho au "trao hien chnh mnh ("linh hon")  lam hy le thuc toi" (Is 53, 10). a anh,  o ch la mot cuoc hy sinh ta toi co tinh cach duy nhat,  ngoai le, khac han vi cac hy le thng thay trong  le loi phung t Do thai; nhng trnh bay mot cach ngoai  le nh the la sam ngon ve ngi toi t a  muon mieu ta ve mot cuoc hy te vt len tren moi hy  le te t thong thng: cuoc hy te dang hien chnh  linh hon/mang song lam le vat. Trong li tuyen  bo cua c Giesu, con phat hien thay mot thai o  troi vt triet e hn na: chnh Con Ngi, tc la  Con Thien Chua trong cng v lam ngi, se ch  than hien dang linh hon mnh. Y ngha thuc toi cua  hy le a c khang nh, tc la d kien ve viec hien dang te vat nham nai xin va e nhan c n  tha toi, a c noi len. Nen lu y ve iem nay:  hy le ay chnh la cuoc hien te mot mang song vo  toi, t nguyen ng ra hy sinh cho nhng toi pham, va  do o, hanh ong en toi thay nh the khong may may  ham ngu mot y ngha trng phat nao ca, ma  ch noi len hanh ong quang ai dang hien mang song  mnh e cho tha nhan c giai phong.

Gia tr cuoc t nan theo y ngha la le te thuc  toi, cung a tng c cac cong thc dung  trong dp thanh lap b tch Thanh The, e truyen phep banh va ru, xac nhan: "Nay la mnh Thay, trao  hien v cac con" (Lc 22, 19); "Nay la mau  Thay, mau giao c, o ra cho muon ngi c tha toi" (Mt 26, 28). Thc an va cua uong Ta n a c  trao pho cho cac mon o nh la hoa trai cua hy le  cu chuoc. o la ly do giai thch tai sao sau nay,  cong ong Trento a minh nh rang trong Thanh Le,  thc s co viec dang tien mot hien le thuc toi. [13] Cac li truyen phep ma  cac the he can phai khong ngng lap lai e tng  niem c Giesu, a c chon la mot cach can than;  qua cac li o, c Giesu ven m cho thay khong nhng  y thc Ngai co ve viec hien dang mot hy le thuc  toi tren thap gia ma thoi, nhng con ca y cua  Ngai muon cho hy le ay hang lien tuc tai dien  di hnh thai b tch, trong cuoc song Giao Hoi na.

4. Phng an cua Thien Chua Cha

Y muon kia cua c Kito la y muon cua chnh  Ngi Con hang vang y cua Cha mnh. Nhieu lan, c  Giesu a xac nh ro ve viec nhat thiet can phai  co hy le cu o. Trong li long trong loan bao lan  au tien ve Cuoc T Nan, Ngai khong ch noi en  bien co ma thoi, nhng con muon cho ngi nghe  y thc c rang moi s a c ghi ro trong  phng an do Thien Chua Cha e ra: "Con Ngi phai  chu nhieu kho au, phai b cac ky muc, thng te  cung ky luc ruong bo, phai b giet chet, va  sau ba ngay se song lai" (Mc 8, 31). Tat ca  cac chi tiet dien bien eu nhat thiet tien hanh theo  mot ch th duy nhat, o la "phai".

Ngay khi tao dp e c Maria va thanh Giuse co c hoi  cam nghiem trc ve mau nhiem cu chuoc, tc la  luc Ngai lai trong en th, va ba ngay  sau cha me Ngai mi tm thay, c Giesu 12 tuoi cung  a a ra cung mot ch th "phai" ay  e minh giai ve thai o x the cua mnh: "Cha  me khong biet la con phai nha cua Cha  con sao?" (Lc 2, 49). S d Ngai a vt ra  ngoai le loi tung phuc cha me nh the, th chnh la  v Ngai phai vang phuc Cha cua mnh.

Noi len phng an cua Thien Chua nh the la c Giesu  cho thay rang tam nhn cua Ngai vt len tren va  ra ngoai tam gii cua moi hoan canh lch s,  la nhng hoan canh roi se rot cuc gay  ra cuoc x an giet Ngai. a anh la Ngai  tien bao ve hanh ong thu nghch cua nhng  ngi chong oi Ngai, cua nhng ngi phan  nao co trach nhiem ca nhan trong tan tham kch t  nan; nhng, trc tien, Ngai nhn nhan "trach nhiem"  toi thng va toan quyen cua Thien Chua Cha, la  ang du hang ton trong t do cua moi ca nhan,  th cung a a dan cac bien co quy hng ve vi  tieu ch Ngi a an nh: khong phai la cuoc  t nan, tieu ch ay chnh la cuoc phuc sinh.

Chnh niem tham tn ve y muon ay cua Thien Chua Cha,  la ly do giai thch v sao c Giesu a phan  ng manh luc Simon Phero kiem cach khuyen can Ngai nen  tranh con ng T Nan. Trong thai o can gian ay,  V Thay a vach ro ra ngay anh hng cua  Satan, hanh ong cam do cua than d (Mt 16,  23 va cac cau song song). Cung vay, khi ngi mon  o rut gm ra e dung luc Ngai b bat trong vn  Cay Dau, c Giesu a ra lenh: "Hay xo  gm vao bao; chen ang Chua Cha a trao cho Thay, le  nao Thay chang uong?" (Ga 18, 11). Kho au thap gia  la mon qua cua Thien Chua Cha, va v the,  se khong co chuyen t choi ma khong vui long  on nhan.

Va en ay th van nan ve hy le cu chuoc at en  mot mc sc soi ong cao nhat. Ve pha c Giesu, viec t  hien lam te vat la hanh ong n thuan noi len  tnh yeu oi vi loai ngi. Nhng ve pha Thien Chua  Cha, th hoi con co the qua quyet c nh  vay khong? Neu Ngi oi hoi phai co hy le  cu o, roi mi ban n tha th cho nhan loai, th lam  sao co the nhan ra trong thai o ay tnh thng nhng khong  hang chu tr cong cuoc cu o c? Chang phai la  long quang ai toan ven th tha th ma khong  can oi hoi bat c mot ieu kien nao, va  nh the tc la tuyet oi chang con can en mot hy  le nao na ca o sao.

Nhieu nha than hoc a th gia cong bien ho cho  thai o cua Thien Chua Cha, vi cach bien luan cho rang  cong ly cua Thien Chua nhat thiet oi phai co  hanh ong en bu toi pham, khong lam sao tranh  cho khoi c; v khong the nao Thien Chua lai hanh  ong ngc vi quy tac cong ly cua chnh mnh. o la  nh e a c neu len trong nhng dong trc  ay, ve mot nen cong ly nhat thiet can phai c ton  trong tron ven. Tuy nhien, giai thch nh the th khong  the nao chap nhan c. V trong trng hp hy le  thap gia, khong phai la chnh cac toi pham ng ra  en tra cho toi ac cua mnh. Ma c Giesu vo  toi; va cong ly th ch trng phat nhng toi pham,  ch au co quyen trng phat mot ke vo toi. Neu  lam ngc lai, tat cong ly se tr thanh bat  cong.

Chieu theo cong ly, th khong the bat Con Thien Chua th mang  thay cho cac toi pham c. The nen, tuyet oi khong phai  la v e en bu cho thoa ang cong ly cua  Thien Chua, ma c Giesu a hien than lam le  vat hy te; cung nh khong phai v the, ma Thien  Chua Cha a at ganh hy sinh ay len tren vai cua Con  mnh. Va nh the co ngha la ch co tnh yeu th mi  giai thch ay u c thai o cua Thien Chua  Cha. e tranh cho khoi luan phat nhng toi nhan va  e giai phong ho khoi ach no le s d, Thien  Chua Cha a phai gi chnh Con mnh xuong the tran,  va a trao ban Con mnh lam le vat hy sinh.

Chnh the, Thien Chua a muon bieu dng mot long  thng men rong ln bao la hn na qua cach thc tha th  cua Ngi: khong thoa long vi cach dung  quyen toi thng ma tha bong mon n toi ac cho loai  ngi, Thien Chua a muon la phai ban cho con  ngi n tha th ma chnh hy le Con cua Ngi  mang lai, th Ngi mi hoan toan ha da. Neu  Ngi a oi phai co hy le ay, th chnh  la v Ngi se ch than ban cho loai ngi  ang Cu o: trao hien Con mnh la Thien Chua ban tang  mon qua quy nhat Ngi co, va hanh ong nay  cho thay la Ngi yeu thng con ngi mot cach  nhng khong en mc tot o. V the, se co the noi la  Thien Chua khong yeu thng loai ngi nhieu cho bang  nh van thay qua lch s cu o, neu Ngi a  khong phai gi Con mnh en e chu kho hnh thap gia  e cu o loai ngi.

Ngoai ra, cung nen lu y la qua s viec phai gi  Con mnh, Thien Chua Cha a i bc au tren con ng  hy sinh t hien. o la ieu thanh Phaolo a muon  noi len khi ngai neu ro ve cach thc -- mot cach  thc that phan chan ui an cho cac con cai ngi --  Thien Chua Cha yeu thng chung ta:"en nh chnh Con  Mot, Thien Chua cung chang tha, nhng a trao nop v  het thay chung ta, th mot khi a ban Con mnh nh the,  le nao Thien Chua lai chang rong ban het moi th  an hue cho chung ta?" (Rm 8, 32). Hn ca Abraham, la  ngi a san sang te hien con mnh, khong chut  do d nng tay (St 22, 12-16), Thien Chua Cha a trao pho  chnh Con Mot mnh lam hien vat hy le. Ngi a  em ca con tim cua mnh e tron vao trong hy le  ay; ay la iem lam cho chung ta suy ve mau nhiem  kho au trong Thien Chua. [14] Trao pho Con Mot dau yeu cua mnh  la hanh ong cho thay Thien Chua Cha yeu thng con  ngi en tot o: o la mon qua ln lao cao quy  nhat ma Ngi co the ban tang cho chung ta.

Cuoi cung, neu co ngi hoi la tai sao Thien  Chua a chon con ng kho au, th cau tra li  cung se la chnh tnh yeu cua Ngi. V  ton trong t do cua con ngi -- c s dung  en trong hanh ong pham toi -- Ngi a chap  nhan nhng hau qua kho au va chet choc ma  toi loi gay ra; nhng Ngi con muon la chnh  mnh ng ra vac lay ganh nang kho au va chet choc ay  bang cach quyet nh te hien Con Mot cua mnh. ong thi,  Ngi cung muon cho loai ngi d phan vao  trong hy le duy nhat cua c Giesu, e nh o  ma co the hp tac vao trong cong cuoc cu o. Chnh  nh co dan than hp tac nh the, th tam long con  ngi mi co the c giai phong en tan goc re.  V yeu thng loai ngi, Thien Chua a e ra mot  phng an, trong o, moi ngi eu c mi goi e  hp tac vi Ngi, va ac biet hn na la  hp tac vi Con cua Ngi, nham anh bai lc lng  cua s d va phat huy i song an sung  gia long nhan loai.

The nen, khong the co chuyen co hai nguon coi hy le  cu chuoc trong Thien Chua: cong ly va tnh yeu. Ch co mot ma thoi: o la tnh yeu.  Hy le thap gia la le te thuc toi, bi c  dang hien v li ch cua loai ngi toi loi;  va le te ay a c dang hien len cho Thien  Chua Cha. Nhng nghch ly la cho cung chnh  Thien Chua Cha a trao pho Con mnh lam le vat  hien te, va qua hanh ong ay, Ngi chng to  cho thay tnh thng tot o Ngi co oi vi loai  ngi.

NGHCH BIEN TH BA:

SINH LC PHONG PHU CUA HY LE

Nghch bien th ba trong cong cuoc cu o la nghch bien  gap thay ni sinh lc phong phu doi dao phat nguon  t hy le cu chuoc. ang Cu o a dung con  ng kho au va chet choc ma thc hien cong  trnh cua mnh va at en ch chien thang khai  hoan tren s chet. Trong s kien ay tiem an mot y nh  cua Khon ngoan Thien Chua lam ao ngc het moi  suy oan cua au oc con ngi. V the ma thanh  Phaolo a viet: "Nhng g la ien ro ni  Thien Chua th khon hn khon ngoan cua loai ngi,  va nhng g la yeu uoi ni Thien Chua th manh  hn sc manh cua loai ngi" (1Cr 1, 25).

Co ngi se ngh rang a la Thien Chua, th  the tat trong cuoc song dng the, ang Cu o nhat nh  phai nam phan thang khi vat lon gia i.  Nhng thc s th ngc lai. Cac trnh thuat Phuc Am eu  cho thay c Giesu a gap phai mot thai o chong  oi d doi en the nao t pha nhng ngi  ang le ra la phai on nhan Ngai, va ac  biet hn na la t pha nhng ngi lanh  ao ton giao. Thai o chong oi ay c manh dan them mai  e tr thanh mot moi e doa tram trong; va cuoi  cung, phe oi thu a thang the. Neu ch nhn ket  cuc qua trnh tac vu cua c Giesu theo cap mat n thuan  nhan loai, th nhng ai cho en cung a tng  nuoi hy vong la Thien Chua se can thiep e giai  cu cho Ngai khoi phai chet, se khong khoi  cam thay that vong e che. Ngi cho rang cai chet  kia cung chang khac chi hoi ket cuc tham hai cua  mot cong cuoc xng xuat ram ro!

Tuy nhien, chnh c Giesu a tien bao cho cac mon o  cua Ngai biet rang cuoc t nan Ngai phai  chu la mot bc qua o can thiet phai co th cong  trnh cua Ngai mi mang lai c sc nang phong phu  ma sinh hoa ket trai. Trong cac lan tien bao ve cuoc  t nan cua Con Ngi, Ngai cung a  khong quen noi ti bien co song lai se xay ra sau  o ba ngay. Nh the ngha la Ngai ch coi cuoc t  nan nh la mot bc qua o hau tien en mot i  song mi, nh la mot cuoc th thach han la khoc  liet, nhng se chong a ti canh vinh thang.

Ngai a dung nhieu hnh anh e giup cho hieu  ve chan ly ay. Hat lua minh hoa ro s viec can phai  chet e lam phat sinh mot sc song doi dao hn: "That,  Thay bao that, neu hat lua gieo vao long at  khong chet i, th van tr troi mot mnh; con neu chet  i, th no lai sinh c nhieu hat khac" (Ga 12, 24).  c Giesu cung a gi len hnh anh cua nhng  cn au khi sinh e. Con trong cuoc am ao ve thi  canh chung, Ngai a dung ngon t b huyen ma  bao trc bien co thng au, va o thc ra, chnh la  cuoc t nan cua Ngai; bien co ay c goi la "hoi khi au cua cn au sinh n" (Mt  13, 8). Ngai a khai trien hnh anh ay ro  rang hn khi Ngai tam s vi cac mon o trong ba  Tiec ly va bao cho ho biet ve phan hp tac ma ho  ong gop vao trong tham kch cu o: "Khi sinh  con, ngi an ba cam thay lo buon v gi  cua mnh a en; nhng khi sinh roi, th khong con  nh en cn khon quan na, bi c cha chan niem  vui, v a co mot ngi sinh ra trong the gian" (Ga  16, 21). Hai hnh anh: hat lua va cn au sinh n,  co c cai li la neu bat cho thay ro va lam  cho tham tn them ve sinh lc doi dao cua kho au  va s chet, cung nh lam cho ao ngc han  i quan niem thng c coi nh la hien nhien, ve  tnh chat nhat thiet oc hai cua thc trang kho va  chet choc.

Nh au ma co c sinh lc nh the? n thuan la  do phng an nhiem mau cua Thien Chua. Nhng c Giesu  cung con a ra mot cau tra li ro rang  hn va trc tiep lien he vi cuoc t hien sap dien  ra, khi Ngai xac nh rang: "Khong co tnh yeu nao  ln hn tnh yeu cua ngi dam hy sinh mang song mnh  v ban hu" (Ga 15, 13). Kho au va s chet la  nhng hoan canh giup cho tnh yeu co c hoi va  phng tien e at ti mc o tan cung trong cach thc  bieu at, cung nh e co the bieu hien trong mot cach  thc hung hon nhat. Tnh yeu ay lam cho hy le  co mot gia tr toi cao.

Nh a lu y trc ay, trong hy le cu chuoc, c  Kito ganh lay hau qua kho au va chet choc do toi  loi loai ngi gay ra. Nhng, ch nhng hau  qua ay thoi th khong u e giai thch cho tron  ven ve y ngha cua hy le. Cac hau qua ay a  c thu nap vao trong y nh cu o; ma y nh nay  th khong n thuan nham ti viec tha th toi loi ma  thoi, nhng con la e tuon o xuong trong tam hon  con ngi mot tnh yeu mi. Co chu ch o lam  ly do, th y ngha cua hy le mi tr thanh  sang to va tron ven, tc la c hieu nh la  hanh ong bieu dng tnh yeu trong mot cach thc tron  ven nhat. at en tot nh trong cuoc thong kho va t  nan, tnh yeu cu o tiep tuc lan truyen ra cho the gii, qua bien co phuc sinh vinh hien.

Nh vay la y ngha cua cuoc giai phong ma  ang Cu o mang lai cho nhan loai, a c sang to.  Qua hanh ong giai phong loai ngi khoi  ach toi loi, ang Cu o nhom len trong long con  ngi mot the loai tnh yeu cap cao hn, nham thiet lap  mot tnh huynh e chung gia con ngi vi Ngai,  trong cung mot moi lien he lam con oi vi Thien  Chua Cha. Giai phong trai tim con ngi hau lam  cho no co c kha nang yeu men theo cach kieu yeu thng  cua Thien Chua: o chnh la tieu ch ma ang  Cu o nhan loai a nham ti.

Gia du thc s cong ly la chu ch ma cong  cuoc cu o nham ti, th luc o, thanh qua cua  hy le cu o se la viec thiet at mot trat t  cong ly. Nhng ang nay, cong cuoc cu o a c  an bai hoan toan theo ong lc cua tnh yeu;  v the, mot the che tnh thng a thanh hnh. Tnh  yeu thng th ci m va khoang at hn cong ly.  Trong lanh vc i song xa hoi, tnh thng bao  ham het moi yeu cau cua cong ly xa hoi, va  roi cung con oi hoi nhieu hn the na.  Phuc Am neu cho thay mau gng mot tam hon con ngi  c giai phong, mau gng cua Giakeu: ni con ngi  mi cua Giakeu, tnh yeu vt qua han nhng oi  hoi n thuan cua cong ly.

Nhng li c Giesu giai thch ve s can thiet  phai co hy le cu o, va ve sinh lc phong phu  cua kho au, roi chieu anh sang lam cho y ngha cua  moi noi thong kho loai ngi to rang han  len. o chnh la anh quang ma c Kito phuc sinh a  muon chieu soi vao trong tam long cac mon o ang  song gia canh ng ngang roi loan tiep theo  sau tan tham kch Canve: qua viec giai thch Kinh Thanh  e cho ho thay phng an cu o a c ghi ro   trong o, Ngai mi goi ho gang tin cho manh hn:; "Ha  ang Kito lai chang phai chu au kho nh the, roi mi  c hng vinh quang danh cho Ngai sao?" (Lc  24, 26).

Qua s viec song lai, va vi s song mi nay sinh  t s chet, c Giesu a dt khoat chng minh cho  thay sinh lc doi dao cua hy le ma Ngai  dang tien. Ngai cung mang lai cho cac mon o cua  mnh mot niem vui ben vng, ma ho cam nghiem cang  tham tha hn va cang anh gia cao hn, bi a  nhan c ngay sau nhng ngay thong kho va mi  trai qua. Trong anh sang phuc sinh, toan bo nhng  kho au trong cuoc th thach thap gia mang mot y ngha  khac han. Khi gam suy ve tien trnh dien bien cac  s viec, can phai ghi nhan ieu nay la neu khong  co cuoc t nan, th cung chang the nao co c  bien co phuc sinh. V the, bien co phuc sinh giup cho hieu  ro hn tai sao can phai co cuoc t nan, va  giup cho kham pha ra c thng tr khon ngoan trong phng  an cu o cua Thien Chua.

The nhng, nghch bien van con nguyen o: co hu,  no gan lien vi mau nhiem ve tnh chat sieu viet cua  cach thc Thien Chua hanh ong trong the gii.  Tham kch thap gia a gay kinh ngac cho chnh nhng  ngi tng c c Giesu bao cho biet trc la  sap xay ra. Tham kch ay van con tiep tuc  gay kinh ngac cho tr oc loai ngi hang thac mac  t hoi tai sao nhng tai ng, that bai -- xem ra  khoc hai oi vi li ch cua cac ca nhan -- lai c  don dap xay en; tham kch ay cung van con  tiep tuc gay lay ong cho con tim loai ngi, qua de  xao xuyen trc bat c mot bien co nao loan roi ren nao.

Thap gia ang Cu o la cau tra li cho thai  o ng ngang va nhng tam trang xao xuyen  ay, tra li bang mot anh sang toa ra hai pha:  mot ang, thap gia nhac cho nh lai rang th thach  va that bai la nhng dp e giup cho tnh yeu  ln manh len them; mau gng cua ang chu ong inh  con o e lam hien than cho tnh yeu la lung  nhat ma con ngi a hng nhan c; va  ang khac, thap gia lam chng ve sinh lc doi dao  cua kho au; thap gia am bao cho chung ta tham  tn rang neu c on nhan vi tnh yeu thng, th khong  mot kho au nao lai khong em lai li ch cho than phan  cua tng ca nhan va cho van menh cua toan  nhan loai.

KET LUAN:

NHNG NGHCH BIEN CUA  TNH YEU

Ba nghch bien trong cong cuoc cu o, nh a trnh bay  tren ay, eu quan he chat che vi nhau. Tat ca eu  phat xuat t tnh thng nhng khong cua Thien Chua,  la tnh thng a muon bieu dng va the hien  chnh mnh ra en tot mc trong mot hy le cu o: hy le  co kha nang mang lai mot sinh lc phong phu la lung,  va do o, co sc neu bat y ngha cung gia tr cua  tat ca moi kho au trong nhan loai. Qua s viec nhan  manh en sc nang la lung cua tnh yeu c Thien  Chua the hien ra trong hanh ong giai phong, mac khai  a a ra cho nhan loai li cam oan ay khch le e  am bao vi moi ngi rang tnh yeu ay hang tiep  tuc hien dien va tien hanh cho en cung, bi  co the, th cuoc giai phong mi thanh tu tron ven,  va s song Thien Chua mi bien oi i song con  ngi ngay cang sau am hn c.

 

 Felipe Gomez Ngo Minh trnh dch


[1] J. Galot la giao s than hoc  tai ai Hoc Gregoriana, Roma. Nguyen ban bai viet bang  Phap ng, mang ta e Les paradoxes de l'oeuvre divine  de salut. La complexite du probleme de la lutte entre le bien  et le mal, ang trong tap ch Esprit et Vie, 37(10 Sept.  1992)481-488. Tac gia bai viet cung la tac  gia cua nhieu tac pham ve Than hoc noi chung, va  ve Kito hoc noi rieng.

[2] Ve  y ngha cua "Tin Mng au Tien," xin xem S. Virgulin,  "Ricerche su Genesi 3,15 dal 1970 al 1977, Marianum 40(1978)13-30;  J. Galot, Dieu et la femme, Louvain 1986, 39-43.

[3] T syllypoumenos (au  long/kho tam) ch ve mot noi buon trac an.

[4] Xem Cl.  Richard, Il est notre Paque. La gratuite du salut en Jesus-Christ,  Paris, Ed. du Cerf, 1980, 263.

[5] Ibid. 279

[6] C. Duquoc, Preface de Fr. Varone, Ce Dieu cense aimer la souffrance, Paris, Ed. du Cerf, 1984,  7.

[7] Ibid. tr. 6  (R. Girard, Des choses cachees depuis la fondation du monde,  Paris, Grasset, 1978, 206.

[8] R. Haight,  An Alternative Vision. An Interpretation of Liberation Theology,  New York, Mahwah, Paulist Press, 1985, 129. Tac pham cua Cl.  Richard, trng dan trc ay, da vao quan iem coi  c Giesu nh la mot con ngi c cu o nh  c tin.

[9] R. Haight, chang  han, cho rang c Giesu lch s la mot con ngi,  va chnh vi tnh cach n thuan la con ngi, Ngai  a can thiep vao trong cong cuoc cu o (An Alternative  Vision... 118-127).

[10] E. Schillebeeckx cho rang li tuyen bo tren ay  at ra mot van e ln; tuy nhien, neu ong a a ra van  van nh the, th "chnh la v hnh thc trnh bay  cua no mang tnh cach qua chuyen nhat nh thng thay" (God is New Each Moment, Edinburgh, T.& T. Clark, 1983, 23).

[11] Xem A. Feuillet, Le  logion sur la ranAon,

  trong Revue des Sciences Philosophiques  et Theologiques 51 (1967) 368-372

[12] Cach dch "Chnh  v the ma con a en vao gi nay" khong  hoan toan lot ung y ngha cua nguyen ban:  "e cho gi nay" lay lai y ngha cua "v  the", va noi len muc ch cua s viec en; xin  xem J.Galot, Gesu Liberatore, Firenze, L.E.F. 1983, 146,  n.37.

[13] Khoa 22, khoan 3; DS 1753.

[14] Xin xem J. Galot, Dieu soufre-t-il?  Paris, Lethielleux, 1976.