KITO HOC TRONG ANH SANG THANH LINH

F.X. Durrwell, C.ss.R [1]

Bay to nguyen vong, oi luc khan thiet,  muon thay co c mot khoa Kito hoc m nhuan ban sac  "than kh" va gom ham nhng yeu to can  cho viec tm hieu ve c Kito trong tng quan vi Thanh Linh,  la mot s kien thng gap thay trong thi ai  ngay nay. [2] Bi v, he a oc  Kinh Thanh, th khong ai ma khong nhan ra ngay rang o  la mot moi tng quan cot tuy; tuy the, than hoc cung  van cha quan tam cho lam en viec khai trien mau nhiem  cua no. Theo thanh Baxilio, th Than Kh la "ngi  ban keo sn cua c Kito" [3] ; du vay, cho en nay, Kito hoc va Thanh Linh hoc thng tien  theo nhng ng hng trai ngc nhau, khong quan tam  oi chieu vi nhau, gay thiet thoi cho ca oi ben.

I. Mot Khoa Kyto Hoc Vang Bong Than Kh

Co mot thi, suot nhieu the ky dai, a tng  thay thnh hanh mot nen than hoc ve n cu o trong o,  khong mot vai tro nao a c danh cho Than  Kh. Cong trnh cu o ch c coi nh la tac pham cua mot con ngi- Chua, co sc t bi thien tnh cua  mnh, mang lai cho moi mot hanh ong mnh lam, mot  gia tr vo cung. Va nh the, con ngi-Chua co kha nang en ap thoa ang cho nhng g cong ly  cua Thien Chua oi hoi, va mang lai cho loai  ngi, n tha th toi loi cung nh quyen c hng s song vnh cu.

Neu nhan thc nh vay, th cong trnh cu o khong con  c hieu nh la mot mau nhiem cua Thien Chua Ba Ngoi. Thien Chua c gii thieu qua dien mao cua mot  nen cong ly vo bien, can phai c giang hoa,  ch khong phai vi dien mao cua mot ngi Cha  a sinh Con mnh ra trong the gian cho chung ta, qua Thanh  Linh, cung nh a a dan ngi Con ay i qua con ng song va chet e tien bc vao trong  niem vien man vnh phuc cua ao lam Con. Va  theo nhan quan ay, c Giesu c gii thieu nh la  mot con ngi mang thien tnh, co kha nang tra  u gia e "tau" n cu o, ch khong phai  la nh ngi Con a c thu thai trong Thanh Linh,  va a hng theo tac ong cua Than Kh ma  ng thuan i qua con ng song va chet ung theo ton  y cua ngi Cha sinh mnh ra. Than Kh a khong  c ch danh nhac ti.

Nang ne vi tnh chat phap ly khe khat va qua nac mui  ly tnh, nen than hoc kia a khong the m loi a  ng hau dan ti gan mau nhiem cu o hn c.  V khong biet nhan ra cho ung mc vai tro cua Than  Kh, nen nen than hoc kia cung a lang quen luon  tam trong yeu cu o cua s viec song lai; ma khong  co song lai, th nh Phaolo a tng khang nh, viec  chet i cung chang co c mot y ngha cu o nao  ca (1Cr 15, 17).

Neu khong c nh chnh lai e hieu cho ung, th nen than  hoc kia co the tr thanh nguyen c gay ra nhieu sai  lac. Bi v, neu moi s eu c giai quyet bang  s chet co u sc en ap thoa ang cho cong ly,  th tai sao lai can phai co Giao Hoi vi cac b tch,  tai sao lai can phai co no lc dan than cua tng  ca nhan qua "cac viec lanh" (xem Ep 2, 10) lam  chi? Chang phai ch can tin rang c Kito a tra  xong het n cho chung ta, va ch can tn thac vao cong  ly cua Thien Chua a c giang hoa nh  gia chuoc ay, la a u lam roi o sao? Tai sao  con phai nhat thiet can en viec song hiep thong  vi c Kito?

Khi ch c nhan thc mot cach rieng le, tach ri  ra khoi moi tng quan vi Thanh Linh, th chang nhng  cong trnh cua c Giesu khong thoi, ma ca mau  nhiem ve ca nhan con ngi-Con Thien Chua cung se  khong c nhan thc cho ay u theo toan bo chieu  kch ba ngoi (trinitaire) cua no. e len an lac  thuyet Nestorio (cho la trong c Giesu Kito, co hai chu  the) va lac giao nhat tnh (monophysisme: chu  trng rang c Giesu Kito ch co mot ban tnh duy nhat  la thien tnh), th Cong ong chung Canxeonia ch can  khang nh rang ni c Kito, co hai ban tnh -- tc  la nhan tnh va thien tnh -- phoi ket chat che  vi nhau trong cung mot ngoi v Thien Chua duy nhat, tc  la Ngoi Hai. Cho du co dung nhng khai niem  khong may quen thuoc oi vi Kinh Thanh, li minh nh  ay cung hoan toan phu hp vi cac d  lieu tm thay trong Kinh Thanh. Tuy nhien, ai cung biet  rang khong mot tn ieu nao co the goi tron het moi  chieu kch phong phu cua mau nhiem vao trong cong thc  co tnh cach khai niem cua mnh c. Tn ieu do Cong  ong chung Canxeonia minh nh, cung khong the thoat khoi  vong gii han cua nh luat ay c.

ung the, neu e ra ngoai vong lien he vi Than  Kh, th tn ieu ve mot ngoi v duy nhat trong hai ban  tnh va nhac ti tren ay, ch mang c co mot tnh  chat tnh nh, tc la khong noi ro len v tr cua  c Kito trong lch s, khong m ng cho  tam t ngh ti tnh trang khac biet -- d nhien la  chu yeu-- gia cuoc song dng the va cuoc  hien hu trong vinh quang cua c Giesu, cung nh  khong hap thu c a nang ong a tng thuc  ay c Kito bc vao cuoc song va i qua con ng  chet e at ti niem vien man cua nhng g lam  nen ban chat cua Ngi ngay t au: lam  Con Thien Chua, lam ang mang lai n cu o cho nhan the.  Va nh the, tn ieu khong neu ro kha canh cu o  cua mau nhiem c Kito. Cho du Cong ong co tuyen  bo ro la c Kito "ong ban tnh vi Thien  Chua Cha theo thien tnh", [4] th cong thc minh nh cung khong neu ro tnh chat  "lam Con" cua c Giesu, tc la moi tng  quan cot tuy Ngai co oi vi Thien Chua xet theo  t cach "lam Cha." Va do o, cong thc tn ieu  khong noi g ti tnh chat ba ngoi cua mau nhiem Nhap  The, ma ch nham ban cho trung vao ch, tc la  vao cac lac thuyet can phai triet ha, ch khong  nham bieu at tron ven toan bo mau nhiem cu o.

Con cac hoc tuyet thnh hanh nhat ve Thien Chua Ba  Ngoi trong than hoc, th khong soi sang c g nhieu cho moi  tng quan gia c Kito va Than Kh. Tham ch, con  co the ng la chnh chung a thc s tiep tay  e ao cho sau them ho ngan cach gia Kito hoc va  Thanh Linh hoc. Hoc thuyet chu trng cho rang Thien Chua  Cha mot ang sinh ra Chua Con, va ang khac "th  ra/thoi nen (spire) Than Kh, khong nhat thiet phai  gia nh bat c mot moi lien he nao gia  s viec sinh ra Ngoi Con va s viec nhiem xuy (spiration)  nen Than Kh. -- Theo mot hoc thuyet khac, th Than Kh  nhiem xuat (proceder) t Ngoi Cha va Ngoi Con  nh the la t cung mot nguyen ly duy nhat khong  phan hoa (indifferencie), cung khong nhat thiet  oi phai co mot moi lien he cot tuy nao  gia Ngoi Con xet theo t the ca the, va Thanh Linh  ca, bi le Ngoi Cha va Ngoi Con "thoi nen"  (nhiem xuy) nen Than Kh, khong phai theo t the rieng  la Cha va la Con (ma la theo a v lam  nguyen ly duy nhat khong phan hoa). [5] -- Trong cach  thc dien dch bang bieu o ng thang, theo o,  Ngoi Cha sinh ra Ngoi Con, va qua Ngoi Con, "thoi nen"  Than Kh, cung chang nhan ra c hoac la cung  chang nhan ra c may ban chat cua moi lien he  gia Ngoi Con xet theo tien trnh phat sinh, va Thanh  Linh xet theo tien trnh nhiem xuat.

Cac hoc thuyet tren ay eu hieu rang theo suy luan logc  cua tr tue con ngi, th s viec sinh ha Ngoi Con  xay ra Atrc' hanh ong nhiem xuy nen Than Kh. Roi,  ca ni Ngoi Cha trong chnh t the la Cha, lan  ni Ngoi Con trong chnh t the la Con, eu khong  thay ghi dau vet an tn cua Than Kh. Con tien trnh  hoat ong trong Thien Chua Ba Ngoi th lam nh a at  ti cung ch ni Than Kh, va ngng lai  o. Va nh the, ngi ta a khong may lu  tam ti mau nhiem ve thc trang Ba Ngoi trong nhau (perichorese/circumincession= tng tai tnh), cho du  o chnh la mau nhiem ma moi khoa than hoc ve Thien  Chua Ba Ngoi co bon phan phai coi trong; theo mau nhiem  ay, nhng g nam ni cung ch -- tc la  Thanh Linh -- th cung co mat ngay ca ni khi  iem. Cac no lc tong hp va cac cuoc tranh cai  oi choi lan nhau gia cac hoc thuyet than hoc kia  cho thay rang e minh chng cho tnh chat chnh ang va  chnh thong cua mnh, hnh nh cac hoc thuyet nay cung  chang co the tm ra c nhng yeu to can thiet   trong cac d lieu Kinh Thanh lien quan en Thanh Linh, [6] cung nh trong mau nhiem ma Kinh Thanh xac  nhan la chu yeu: tc la mau nhiem Vt Qua cua  c Kito, trong o, Thien Chua Cha sinh ra Con cua mnh  trong Thanh Linh. [7]

II. c Kito Trong Quan He Vi Than Kh

Giao Hoi a, ang va khong ngng c sinh ra t  mau nhiem Vt Qua cua c Kito; roi cung chnh t  o, c tin kito a c sinh ra, va o chnh la  coi nguon phat xuat s hieu biet ve mau nhiem cua Thien  Chua. Cac van ban Tan c a truyen lu lai cho chung  ta nhng bieu e c tin co cu hn ca chnh cac van  ban ay; ma cac tn bieu (symboles de la foi) lai  tong ket toan bo chan ly c tin bang li xac quyet  ve s kien c Giesu a chu chet va a song  lai: "Neu anh em tin that rang c Giesu a chet va  a song lai" (1Tx 4,14; xem 1Cr 15,3-5). [8] Hoac la bang mot tong lc n gian  hn vi li n thuan tuyen xng c Kito a song  lai: "Neu bang mieng, ban tuyen xng rang c Giesu la  Chua, va neu t trong ay long ban tin rang Thien  Chua a cho Ngi song lai t coi chet, th  ban se c cu o" (Rm 10, 9). Hay la ngay ca  bang cach tuyen xng quyen chu te cua ang Phuc Sinh:  "Khong co the tuyen xng: Ac Giesu la Chua' ma  lai khong phai bi sc Thanh Linh" (1Cr 12,3; xem  Cv 2,36; Pl 2,11). Li xac quyet c Kito a song lai,  thu tom tron ca toan bo noi dung c tin.

Vay, neu mau nhiem Vt Qua cua c Kito la mau  nhiem trung tam, chu yeu, th lam sao ma than hoc  lai khong co bon phan phai lay o lam khi iem  cho tien trnh suy t cua mnh? Ma c Kito, ang a  t mac khai mnh ra qua cuoc t nan va phuc sinh,  lai c ghi dau ngay trong con ngi va   ni cong trnh cua mnh, bang an tn cua chnh Than  Kh.

1. Khi lam cho Ngi song lai, Thien Chua a trao  ban cho c Kito "danh tc troi vt moi danh tc,"  danh tc Kyrios, tc la Chua: mot danh tc  ch c danh rieng cho mot mnh Thien Chua quyen nang  vo bien (xem Pl 2,9-11) ma thoi. Moi quyen nang tren tri  va di at a c trao ban cho Ngi (xem Mt 28,18).  Nhng khi lam cho song lai, Thien Chua a lam cho  Ngi song lai trong Thanh Linh. Tong o Phaolo xac nh  ieu o mot cach mac nhien ma chac chan qua nhng  g viet trong cau Rm 8,11. Ngai cung noi len  ieu o trong mot cach thc tng t khi viet: "c Kito  a chu ong inh vao thap gia v le xac pham  yeu uoi, nhng Ngi ang song bi quyen nang Thien  Chua" (2Cr 13,4), bi v, au au trong toan bo  Kinh Thanh, Than Kh cung xuat hien di hnh thai quyen  lc toan nang khong ngng hoat ong cua Thien  Chua: "Anh em se nhan c quyen lc cua Than  Kh en tren anh em" (Cv 1,8; Lc 24,49). Thanh Phaolo cung  noi en s kien o trong Rm 6,4: "c Kito a  song lai t coi chet nh bi vinh quang Thien  Chua Cha," v le, vinh quang cua Thien Chua ma  Kinh Thanh noi ti, tc la s "toa rang choi  loi cua ban the Thien Chua", [9] hay la tnh trang bieu hien cua  quyen lc toan nang trong Thien Chua -- "Vao  buoi sang, cac ngi se xem thay vinh quang cua Thien  Chua" (Xh 16,7) -- c gan lien vi Than Kh Thien  Chua ngay t trong Cu c (xem Is 63,8-14); con trong  Tan c, th vinh quang ay c ong nhat hoa vi Ngoi Ba  Thien Chua; thc vay, Than Kh chnh la quyen lc to  hien cua Thien Chua, la "Than Kh vinh quang, Than  Kh cua Thien Chua" (1Pr 4,14). Thanh Linh, quyen lc  va vinh quang cau thanh mot nguyen ly duy nhat qua  o, Thien Chua Cha a lam cho c Giesu song lai.  Cung het nh vay oi vi viec cac tn hu song lai:  "trong quyen nang" va "trong vinh quang," ho  song lai "vi xac than thieng (kh)" (1Cr 15,43...).

Vi cuoc song lai, c Kito nam gi quyen lc cua  Thien Chua: Ngai la "Chua Te vinh quang" (1Cr  2,8), la Chua Te-than kh (2Cr 3,18), la "than kh  tac sinh" (1Cr 15,45), bi v Ngai song bang Than  Kh cua quyen lc va vinh quang; chnh trong Than Kh  ay, Ngai a song lai. [10]

Neu the, th khong the e cap en c Kito-Chua Te ma  khong ban ti Than Kh, bi v, chnh trong Than  Kh ay, c Kito Song Lai sinh ton va hoat ong. Neu  khong co quyen lc va vinh quang, ngha la neu khong  co Thanh Linh, th hoi lam sao c Kito co the  lam Chua Te cua quyen lc va vinh quang c?  Ma cuoc song lai chnh la s kien ven m cho  thay rang qua s chet, c Kito a c bien oi t  trong goc re cua ban the mnh. Chua Te vinh quang,  c Kito-than kh chnh la c Giesu muon thu   trong trang thai trien dng tron ven cua an sung  Ngai von co t ban s.

Cho du tong o Phaolo co nhan manh en thc trang khac  biet gia s yeu uoi xac pham ni c Giesu tai  the, va quyen lc vinh quang cua Ngai, th ngay  trong cuoc song dng the cua Ngai, Than Kh cung  a bieu dng s co mat ay quyen lc cua mnh ra:  c Giesu hanh ong vi "quyen lc cua Than Kh"  (Lc 4,4.18); Ngai tr quy bang ngon tay cua  Thien Chua (Lc 11,20): theo Mattheu 12,28, ngon tay ay la  khong g khac hn ngoai chnh Thanh Linh. Co nh Than  Kh th mi cat ngha va thau hieu c cuoc song cua  c Giesu (xem Cv 10,38), v Than Kh a c ban xuong  cho Ngai mot cach khon lng vo han (Ga 3,34).

2. Vi cuoc song lai, cung vi danh xng Chua Te, c  Giesu cung nhan c danh tc Mesia: "Thien  Chua a at c Giesu ma cac ngi tng ong  inh, lam Chua Te va lam ang Mesia" (Cv 2,36).  Cuoc tien bc vao trong vinh quang la "mot cuoc  xc dau hoan lac" (xem Dt 1,9). Nhng, c Giesu co c  hien vinh, la hien vinh trong Thanh Linh. Cuoc xc dau  tan phong lam ang Mesia qua s viec song lai la  do Than Kh thc hien. T thi song ni dng the,  c Giesu a c "xc dau bang Than Kh va quyen  nang" (Cv 10,38); bat au rao giang cong khai, la  Ngai tuyen bo ngay rang: "Than Kh Chua tren  toi, bi Ngi a xc dau cho toi" (Lc 4,18).

La Chua Te, c Giesu cung la ang Mesia, bi  le Ngai a c xc dau bang Thanh Linh. Khong  the nao co c ang Mesia (ang c Xc dau, ang  Kito) ma lai khong co viec xc dau, ma lai khong  co Thanh Linh.

3. Ban chat lam Con Thien Chua va quyen  Chua Te theo chc vu Mesia th chat che gan lien vi  nhau (Mt 16,16; 26,63; Lc 4,41; Ga 1,49). Mot cong thc co cu,  co trc cac van ban cua Phaolo, ghi rang: "Tin  mng (Phuc am) cua Thien Chua... (quan he en) Con  cua Ngai, ang xuat than t dong giong avt theo  xac pham, va a c at lam Con Thien Chua  trong quyen nang, theo Than Kh (hay la: than tr) thanh  thien, qua cuoc song lai t coi chet" (Rm 1,3tt).  a co mot thi, nhieu tac gia quan niem mot cach  sai lam rang "than tr thanh thien" ay ch ve ban  tnh Thien Chua ni c Kito, tng ng vi ban tnh loai  ngi ni con ngi xuat than t dong giong  avt. [11] . Phan ong cac tac gia  hien ai eu cho la t ng ay ch ve Thanh Linh;  co tac gia lai ngh la t ng ay muon noi  en s thanh thien "tinh than" (thieng lieng) cua  c Kito, mot s thanh thien thuoc tam tac ong cua  Thanh Linh. [12] Du sao, s viec a c Giesu len ngoi lam  "Con Thien Chua trong quyen nang" a thanh hien  thc trong Thanh Linh: viec ay la ket qua cua  "cuoc song lai t coi chet" nh Thanh  Linh nh chung ta a biet (xem Rm 8,11).

Hanh ong Thien Chua lam cho c Giesu song lai la  mot hanh ong mang tnh chat phu t, v no "at  Ngai lam Con Thien Chua trong quyen nang";  theo Cv 13,33, th hang ong ay la hanh ong sinh  ha: "Thien Chua a cho c Kito song lai, nh li  a chep trong Thanh vnh th hai rang: ANgi la Con  Ta; hom nay, Ta sinh ra ngi'." Thanh vnh nay cung  co the c hieu ve mot v vua tran the, het nh li  cua tien tri Natan (2Sm 7,14): "Ta se la Cha no,  va no se la con Ta." Tuy nhien, khi ap dung  li tien tri nay vao trng hp cua c  Giesu, c tin kito a hieu cau 2Sm 7,14 theo ngha lam  Con theo thien tnh, lam Con Mot (Dt 1,5), va a  giai thch Tv 2,7 theo y ngha cua mot hanh ong  sinh ha thc s trong noi gii cua chnh ban  tnh Thien Chua (Dt 5,5). Hanh ong sinh ha nay at  en mc hoan thanh ven toan trong cuoc c  Giesu song lai t coi chet.

La cong trnh cua Thien Chua theo ban chat lam  Cha, va la cong trnh c thc hien trong Thanh Linh,  cuoc c Giesu song lai ven m cho thay rang Thien Chua  sinh ra Con cua mnh vao gia the gian, trong Thanh  Linh, va rang c Giesu la Ngi Con a c  sinh ra trong quyen nang Thien Chua, tc la trong Thanh  Linh, v quyen nang ay chnh la Thanh Linh.

Khong the co chuyen lam Con Thien Chua ma lai khong  c vinh hien giong nh Thien Chua Cha [13] "Chung toi a c ngam nhn vinh quang cua  Ngai, vinh quang nh cua Con Mot t ni Cha" (Ga 1,14).  Danh tc Con a c dung en trong cac oan trnh  thuat ve nhng lan c Kito hien linh (christophanie): khi Ngai chu phep ra (Mt 3,17, va cac oan song  song), luc Ngai bien hnh tren nui Tabor (Mt 17,5, va  cac oan song song), trong cuoc thanh Phaolo tr lai, "khi  Ngi (Thien Chua) a co nha y mac khai  Con cua Ngi cho..." (Gl 1,16) thanh nhan. o cung  la danh tc danh cho c Giesu trong giay phut Ngai  tai giang ngay canh chung: "Chung ta trong i Con  cua Ngi t tri en, ang ma Ngi  a lam cho song lai t coi chet" (1Tx 1,10);  "Thien Chua... a a keu goi chung ta en chung  phan hiep thong vi Con cua Ngi, la c Giesu  Kito, Chua chung ta" trong Ngay cua Ngi (1Cr  1,9). [14] "Con Thien Chua" la mot danh tc  vinh quang. Ma Than Kh la vinh quang cua Thien Chua;  chnh trong Ngi, c Giesu a song lai -- "Ngai  a c vinh quang cua Thien Chua Cha lam cho song  lai" (Rm 6,4). Trong Thanh Linh, mau nhiem lam Con at  ti mc hien vinh cua niem vien man phuc sinh; nhng,  cuoc Vt Qua cua c Giesu khong g khac hn la mau  nhiem lam Con muon thu c trien khai va ven  m en tot o: cuoc Vt Qua ay xac chng rang c  Giesu la Ngi Con trong Thanh Linh, va Thien Chua  la Cha cua Ngai.

c soi chieu bi c Kito vinh quang, khong chut chan  ch, cac tn hu a tin nhan c Giesu la  Con Thien Chua ngay t giay phut bat au cuoc song lam  ngi, va t thu o, a c Thien Chua  sinh ha ra trong quyen nang cua Than Kh: "Thanh Linh  se en tren ba, va quyen nang cua ang Toi  Cao se rp bong tren ba; v the, tre sap  sinh se la thanh, se c goi la Con Thien  Chua" (Lc 1,35). Con tre se mang danh tc ay, bi  v c sinh ra do tac ong cua Than Kh. Than Kh la  quyen lc toan nang ay cong hieu cua Thien Chua,  la vinh quang -- am may chieu sang -- rp bong tren  c Maria. Va nh the, c Giesu la con ngi co  chnh Thien Chua lam Cha.

La the nao luc con trong bao thai, th Con Thien  Chua trong Thanh Linh cung van mai mai la  nh vay. Luc chu phep ra, tieng cua Thien Chua Cha  tuyen bo cong nhan con ngi c Than Kh hien xuong  vi, chnh la Con cua Thien Chua (Mt 3,17, va cac  oan song song); Gioan Tay Gia a nhan ra c Giesu  la Con Thien Chua, bi v Than Kh a lu lai tren  Ngai (Ga 1,32-34). D nhien la cung nen nhac ti  am may sang choi a "rp bong" tren c Giesu  va hai v tien tri, Elia va Mose, am may ma  Kinh Thanh goi la "vinh quang cua Thien Chua."  T trong am may, mot tieng noi a vang len, phan  rang: "Ngai la Con ch ai cua Ta" (Mt 17,5,  va cac oan song song). a v lam Con Thien Chua va  vinh quang th khong the nao tach ri khoi nhau  c; con am may vinh quang th the tat lam cho lien  tng ti Thanh Linh. Cac oan trnh thuat tren ay ve  Truyen Tin, ve phep ra chu t tay Gioan Tay Gia,  va ve bien co bien hnh tren nui, eu quy hng ve vi  mau nhiem Vt Qua ma chung tien bao: tc la mau  nhiem ve s viec Thien Chua Cha lam cho c Giesu song  lai trong Thanh Linh, a dan Ngai at ti niem vien  man cua a v lam Con.

The mi ro la neu c ng ngoai vong quan  he oi vi Thanh Linh, th khong the nao quan niem noi  ve ban chat lam Con Thien Chua ni c Kito. Het  nh moi tng quan vi Thien Chua Cha, ban chat ay la  cot tuy oi vi con ngi Ngai, bi v, c  Giesu la Con Thien Chua trong Than Kh. Va chnh v  la Con, nen c Giesu mi la Chua Te-Mesia. V vay,  cau hoi sau ay a c at ra: Than Tr lien he  nh the nao vi ban chat lam Con Thien Chua trong  c Kito?

III. Thanh Linh Trong Quan He Vi Con Thien Chua

Do bi lien he vi Ngoi Cha trong t cach la Cha va  vi Ngoi Con trong t cach la Con, Than Kh hang mang tnh  chat ca biet ac trng the nao, th trong a v lam  Con Thien Chua, c Kito cung mang an tn cua Than  Kh nh vay.

1. Than Kh cua tnh chat lam Cha va  cua tnh chat lam Con

Trong "sach ghi lai nguon goc cua c Giesu Kito"  theo thanh Mattheu (1,1), vai tro cua cac ngi  cha trong chuoi gia pha c dien ta bang ong  t "sinh ha/sinh ra"; con vai tro cua  cac ba me th c bieu at bang ket t (gii t)  "bi" (ek):

 Giua sinh Phare va Dara bi Thamar...

 Sanmon sinh Booz bi Rahab;

 Booz sinh Giobed bi Ruth...

avt sinh Xalomon bi v cua Uria...

Bi Maria, c Giesu a c (Thien Chua) sinh  ra.

Trong khi o, vai tro cua Than Kh trong viec sinh ha  c Giesu, a c noi len hai lan vi cung mot  ket t bi (Mt 1,18.20).

Luca 1,35 ghi la: "Thanh Linh se en tren ba...  V the, tre sap sinh se la thanh, se  c goi la Con Thien Chua." Vai tro cua Than  Kh khong phai la vai tro cua mot ngi  nam oi vi ban i cua mnh: cung nh Mattheu,  Luca cho thay la con tre a c chnh Thien Chua  sinh ha, va se c goi la Con Thien Chua, ch  khong phai la Con cua Than Kh. Than Kh va  c Maria ong gi cung mot vai tro trong cung  mot cong trnh hiep lc tuyet hao: mot ben la theo  cach thc thien gii, con ben kia th theo cach thc nhan  the. Qua cach thc ay, mot con ngi a sinh  ra, va ngi o chnh la Con cua Thien Chua,  v le Thien Chua a sinh ha con ngi ay ra t  bi Than Kh va bi long da cua c Maria.

Co ngi se bao: can chi phai don dap chat  ong nhng khoi y ngha than hoc nang tru len tren nhng  oan trnh thuat het sc n gian nh the! Co the la  ung the. Tuy nhien, cac van oan ay chieu phong ra cho thay  trc, cho thay anh sang se bng len t mau nhiem  Vt Qua, la mot mau nhiem ham suc nhng y ngha  phong phu bat tan. Bien co c Giesu song lai, cho thay  rang: Thien Chua la Cha; c Kito c sinh ra trong niem  vien man cua a v lam Con; va chnh trong Thanh  Linh, Thien Chua a dung quyen nang (2Cr 13,4) --  tc la Than Kh -- cung vinh quang cua mnh (Rm  6,4) -- cung lai la Than Kh -- ma lam  cho c Giesu song lai. Than Kh la ta nh "long  da" (ai ma lai khong can dung en hnh anh  e dien at cho ro rang?), trong o, Thien Chua  Cha a lam cho c Giesu song lai, tc la trong  o, Ngai a sinh ha Con cua mnh ra.

Vay, mau nhiem Vt Qua la mau nhiem i i  muon thu, nhng a c thap nhap vao trong noi  cuc cua cong trnh tao dng, c mac khai va  ong thi a c thc hien ra gia the  gii loai ngi. T hau, con ngi c biet rang  Thien Chua la Cha, a theo mot cach thc vo tan,  sinh ra trong quyen lc cua Thanh Linh, mot Ngi Con  vo bien. Ta nh mat gng sang, bien co Phuc Sinh phan  anh to mau nhiem ve Thien Chua ra trc mat loai  ngi. [15]

Ke t o, Thien Chua mi c nhan biet la Cha cua  Con Mot; va cac mon o mi bat au tan dng rang: "Chuc  tung Thien Chua la Cha c Giesu Kito, Chua chung ta"  (2Cr 1,3). Ho danh danh xng Thien Chua e ch ve ang  ma than hoc se goi la Ngoi Nhat trong Thien Chua  Ba Ngoi (xem 1Cr 8,6) [16] la Ngoi V ma ban  the nhiem mau ac trng tiem an trong s viec sinh  ha Ngoi Con ra. Trong t the la Ngoi Cha, Ngai khong  co sinh hoat nao khac ngoai hanh ong sinh ha  Ngoi Con (cac hoat ong trong cong cuoc tao dng la thuoc  lanh vc cua moi quan he gia Ngoi Cha va  Ngoi Con). Thc the, trong cuoc Vt Qua cua c Giesu,  ban chat lam Cha trong Thien Chua a t hien thc  hoa va bieu hien ra trong Thanh Linh. Chnh trong  Than Kh, Thien Chua a lam cho c Kito song lai  (Rm 8,11), "ung nh li a viet trong thanh vnh  th hai: Ngi la Con Ta; hom nay, Ta a sinh ra ngi"  (Cv 13,33).

V mau nhiem Vt Qua la canh ca m ra cho thay  mau nhiem co t i i trong Thien Chua, the  nen, than hoc co quyen can c vao o ma ket luan  rang trong mau nhiem ve Ngoi Cha sinh ha, va Ngoi Con  c sinh ra, Than Kh la quyen lc sinh ha trong Thien  Chua. Ngai la Than Kh cua Ngoi Cha trong t the  lam Cha, va la Than Kh cua Ngoi Con trong a  v lam Con. Trong Ngai, c bieu at ra "nhng  g (ni Ngoi Cha) la chnh Ngoi Cha nhat, [17] va oi vi Ngoi Con, th Than Kh  cung gi mot vai tro y het nh the.

Quyen lc cua Thien Chua Cha la mot tnh yeu vo bien.  La quyen lc ay, nen Than Kh chnh la tnh yeu (xem  Rm 5,5). Ngai la sc manh cua khai m (ouverture),  cua lu toa (effusion) chnh mnh. [18] Yeu thng vo han, Ngoi Cha song trong the trang  xuat than chnh mnh trong Con cua mnh. [19] Ngai sinh ra bang con ng yeu thng:  "Ngoi Li phat sinh t con tim cua Thien Chua  Cha". [20] Do o, thanh Augutino a co the viet  rang: "The la co Ba V: ang yeu thng, ang c  yeu thng va ang la tnh yeu". [21] Chnh trong Than  Kh tnh yeu ay, Ngoi Cha (hien hu theo ban chat ac  thu) la Ngoi Cha, va Ngoi Con (hien hu theo  ban chat ac thu) la Ngoi Con.

Tuy co tuy theo mc o rieng cua moi ca nhan,  th cung van giong nh c Giesu trong cuoc Vt Qua  cua Ngai, cac tn hu kito ta nh mat gng sang,  phan anh rang ngi mau nhiem co t i i  trong Thien Chua. La Con Mot, nhng c Kito lai co ong  ao anh ch em (xem Rm 8,29) ma Thien Chua a om  tron vao trong cuoc sinh ha duy nhat, bang cach lam  cho ho c troi day trong "quyen nang song lai cua  Ngai" (Pl 3,10). Thien Chua lam cho ho c sinh  ra trong cuoc song lam con (xem 1Pr 1,3), khong phai  bang cach mai mai tai dien hanh ong truyen  sc song lai, nhng la bang cach lam cho ho "cung  song lai vi" c Kito (Cl 2,12), "cung hoi sinh  vi" Ngai (Ep 2,5...), va gi vng ho lai  trong quyen nang cua Than Tr; chnh trong cung  mot Than Tr ay, c Kito a song lai. Trong Than Tr,  cac tn hu kito c "ngha t hoa": "Nhng  ai c Than Kh Thien Chua ban sinh kh cho, th eu la  con cai cua Thien Chua" (Rm 8,14); chnh nh Ngai  ma ho c thuoc ve c Kito (Rm 8,9), e cung vi  c Kito, ho lam nen mot than the trong Than Kh duy  nhat (1Cr 12,13.27). Ho sinh ra t Thien Chua "bi  nc va Than Kh" (Ga 3,5; Tt 3,5): nc la bieu  tng cua n va mau tnh, cung nh tng  trng cho Thanh Linh. [22] . oi vi cac tn hu kito cung nh oi vi  c Kito, Than Kh la sc manh cua Thien Chua  Cha: bi sc manh ay, Ngoi Cha sinh ha; va co the  v Than Kh nh la long da t o con cai Thien  Chua c sinh ra. Va nh the, Giao Hoi sum hop trong Thien  Chua Ba Ngoi, se giup cho thay ro hn ve mau nhiem  cao ca nay. [23] .

Vay, khong the quan niem ve mau nhiem Ba Ngoi theo mot lc  o song cc c, tc la quan niem rang mot ang,  Ngoi Cha sinh ha Ngoi Con, con ang kia, th nhiem xuy  nen Than Kh. Neu the, th hoac la Thien Chua se  cung luc la Cha ca cua Ngoi Con lan cua  Than Kh -- bi le theo ban chat ca the ac  trng cua mnh, Ngoi Nhat la Cha, la Thien Chua  trong cng v ac thu lam Cha -- : ieu o i ngc  han lai vi chan ly c tin ve Con Mot; hoac la  Thien Chua se la Cha trong hanh ong sinh ha Ngoi  Con, va se khong phai la Cha trong hanh  ong nhiem xuy nen Than Kh -- cho du theo ban chat  ac trng cua mnh, Ngoi Cha van la Cha -- : nhng,  suy luan nh vay la tng phan, la t lao mnh vao  ngo cut phi ly. a sinh ong trong Thien Chua Ba Ngoi  i t Ngoi Cha en Ngoi Con, va a sinh ong ay  chnh la Than Kh. Ngoi Cha sinh ha Ngoi Con trong Than  Kh; Than Kh nhiem xuat t Ngoi Cha trong t the la  Cha, ma van khong phai la Con: v Ngai la  quyen lc trong o Ngoi Cha sinh ha.

Suot dong lch s, Than Tr a luon luon bieu  hien nh the: nh la hanh ong, nh la quyen lc  hang hoat ong. Ngai khong phai la chu the,  va cung chang phai la ket qua cua  hanh ong; khong phai la chu the phat ngon,  va cung chang phai la Li noi ra: Ngai  la hi th/hi thoi (xuy phat: souffle) mang Li  phat ra; Ngai la tieng, la giong qua o, Li  bieu at chnh mnh ra. Ngoi Cha mac khai, va Ngoi  Con la hnh anh c mac khai ra cua Ngoi Cha  (2Cr 3,18; Cl 1,15); con Than Kh la hanh ong mac  khai (xem Ga 16,13). Than Tr khong phai la ang  lam cho vinh hien, va cung khong phai la  ang c vinh hien; Ngai la niem vinh hien trong o,  c Giesu a c song lai. [24] Ngai khong phai  la ang xc dau, cung chang phai la ang  c xc dau; nhng la hanh ong xc dau. [25] Thien Chua la thanh,  Ngoi Con la thanh, va cac tn hu la thanh  trong c Kito; con Than Kh la hanh ong thanh  hoa cac tn hu. Thien Chua "cong chnh hoa" c  Kito bang cach lam cho Ngi song lai (1Tm 3,16), va  lam cho Ngi song lai "nham cong chnh hoa chung  ta" (Rm 4,25); con Than Kh chnh la niem cong chnh  ay sc nang cong chnh hoa. Theo Kinh Thanh, kinh nguyen khong  trc tiep ngo li len cung Than Kh, bi chnh  Ngai la tieng keu len cua kinh nguyen (Rm 8,15;  Gl 4,6), la tieng ren r khon ta. Ngoi Cha la ang  yeu thng, Ngoi Con la ang c yeu thng, va Than  Kh la tnh yeu (xem Rm 5,5). Luon luon Than Kh c mieu  ta bang nhng t ng bieu th hanh ong,  sc nang ong. Ma sc nang ong chu yeu cua  Ngoi Cha la sinh ha: Ngai sinh ha bang cach yeu thng,  va sinh ha ra trong tnh yeu la Than Tr. [26]

Vay, thiet tng cung co the uon nan lai cach thanh  Augu-tino dien at, ma chung toi va trng  dan trc ay, e noi rang: "The la co Ba V:  ang Sinh Thanh, ang Phat Sinh, Cong Tac Sinh Ha."  Than Kh la sc manh, trong o Ngoi Cha (hien hu  theo ban chat ac thu) la Ngoi Cha, va Ngoi  Con (hien hu theo ban chat ac thu) la Ngoi  Con. Than Kh chang nhng la "ngi ban keo  sn" cua Ngoi Con khong thoi, ma con la  ang trong chnh noi cuc cua mau nhiem ve Ngoi  Con na, giong het nh oi vi mau nhiem ve Ngoi Cha  vay. Ngai la con tim cua Ngoi Cha va cua  Ngoi Con. [27]

Trong Than Kh ay, Cha la Ngoi sinh ha, Con la Ngoi  lam con: Than Kh luon ong gi vai tro ngoi v  hoa (personnali-sant). Ngay t au, Ngai a  ong gi vai tro ay trong cong trnh tao dng, va  a t t a no len en tot nh cua cong  trnh ay, tc la ngoi v con ngi, la nhan v.  Va cung chnh trong Ngai, nhan tnh ni c  Giesu a c nang len en mc than linh do s viec  c ngoi v hoa qua Ngoi Con.

Cach quan niem nh the co the lam day len nhng nghi  van nhieu loai. Trc het, th t (taxis) trong Ba Ngoi  co ve nh b roi loan i: Than Kh a khong c em  at chan ngang gia Ngoi Cha sinh ha va Ngoi  Con phat sinh o sao? Than Kh cung c em at ngay   au, v chu trng cho rang Ngoi Cha sinh ha trong Than  Kh!

ay la cau tra li cho van nan o: cung khong  nen coi Than Kh la Ngoi V cuoi cung, lam nh  Ngai la Ke en sau, lam nh Ngai chang  khac chi la ngo cut trong a sinh ong ni Thien  Chua Ba Ngoi. Ngai khong phai la Ngoi V "can  coi"; trong khi o, Ngoi Cha sinh ra Ngoi Con, va  Ngoi Cha cung Ngoi Con nhiem xuy ra Than Kh. [28] a anh,  Than Kh khong phai la ban s: danh d nay thuoc  ve Ngoi Cha; tuy nhien, Than Kh cung chang phai la  chung cuc cua a sinh ong trong Thien Chua, v trong  a sinh ong ay, Ngoi Cha hng ve vi Ngoi Con: ca   ni bc au lan ni iem ket, eu  co mat Than Kh, bi le chnh trong Ngai,  Ngoi Cha sinh ha, va Ngoi Con c sinh ra. Khong Ngoi  V nao khac phat xuat t Ngai, nhng, chang nhng  khong son se, Ngai chnh la sc nang sinh san  trong Thien Chua. Ngoi Cha va Ngoi Con du la mot,  th cung van dien oi dien nhau trong mot t the khac  biet vo bien (alterite infinie): mot ben la Cha  vo bien, va ben kia la Con, la ang thu nhan chnh  ban the cua mnh mot cach vo bien; Con Than Kh  th khong ng t the dien oi dien vi Ngoi Cha, hay  la vi Ngoi Con nh the: Ngai la chnh  trong noi gii cua Hai V, la Than Kh cua ban  chat lam Cha cua Ngoi Cha, va la Than Kh cua  ban chat lam Con cua Ngoi Con.

Trong th t xng danh Ba V, Than Kh thng c at  sau hai Ngoi Cha va Con. Cung co the noi en Ngoi  Cha va Ngoi Con ma khong neu danh Than Kh, nh Kinh  Thanh thng lam. Bi v, Ngai khong phai  la ang yeu thng, cung chang phai la ang  c yeu thng; khong phai la ang Sinh Thanh,  cung chang phai la ang Phat Sinh: Ngai la  tnh yeu, la sc nang sinh san. Ngai cung c  mieu ta nh la long khiem ha cua Thien Chua, [29] va c hieu nh la ang  hang san sang phuc vu Ngoi Cha va Ngoi Con. V vay,  trong th t xng danh, Ngai ng hang ba,   hang sau cung: ban chat lam Cha cua Ngoi  Cha quy hng tron ve vi Ngoi Con, trong Thanh Linh.

Ngoai ra, khong phai la Kinh Thanh (xem Kh 1,4...)  cung nh Thanh Truyen a khong biet ti o hnh Cha-Than  Kh-Con. [30] Co mot hnh thai than hoc ma toi xin tam goi la  than hoc tranh anh, oc thay trong trnh thuat ve  cuoc c Giesu chu phep ra va trong nhng anh  tng; trong o, Than Kh c minh hoa nh la xuat phat  t Thien Chua Cha va lu lai tren Ngoi  Con. Phung vu, ac biet la phung vu nghi thc Hy Lap,  cho thay la co nen tang rat vng chac khi ca ngi  Chua Cha va Chua Con trong Than Kh. Khi chung ta  lam dau thanh gia, ong tac i t Ngoi Cha en Ngoi  Con, con Than Kh th c bieu th bang ng i ngang  qua ng doc chay t Ngoi Cha en Ngoi Con. Th t (taxis) khong ong ngha vi loat noi tiep. Trong yeu hn  taxis,con co perikhoresis (tnh chat  trong nhau/tng tai tnh), theo o, nhng g co   chung cuc th cung co ban s va trong khap tien  trnh. Chnh v the ma Than Kh cung hien hu t  i i va ngang hang vi Ngoi Cha cung  nh vi Ngoi Con; bi le, Ngoi Nhat co la Cha,  th cung ch la Cha trong Than Kh, va cung the, Ngoi Hai co la Con, th cung ch la Con   trong Than Kh.

Cung con co the hoi van lai nh the nay:  loi nhn tren ay ap dung khai niem ngoi v cho Than Kh,  theo mot cach thc khac vi trng hp cua Ngoi Cha  va Ngoi Con. Chnh the, khai niem ngoi v c ap dung  cho Than Kh theo mot cach thc khac, bi v, moi mot  Ngoi trong Ba V la ngoi v theo mot cach rieng biet, ac  thu: Ngoi Cha la ngoi v sinh ha; Ngoi Con la ngoi  v lam Con, co sc nang thu nhan vo cung; Than Kh  la ngoi v-sc nang sinh ha, ngoi v-tnh yeu. Trong Thien  Chua, moi Ngoi mang mot tnh chat ac thu, vo cung  khac biet so vi hai Ngoi kia; va chnh trong niem  khac biet vo bien ay, Ba Ngoi la Mot. Lam sao co  the quan niem ve mot moi hiep nhat tuyet oi c, neu  moi Ngoi ch la ngoi v theo mot cach thc giong het  nhau?

Co le co ngi lai van hoi rang: chnh khai niem  ve ngoi v a khong c ton trong oi vi trng  hp cua Thanh Linh. Moi ngoi v eu mang mot dien mao:  chnh t Hy Lap prosopon cung ham suc y ngha  o; vay, noi rang Than Kh la hanh ong, la tnh  yeu, la cong tac sinh ha, tc la khong e cho Than  Kh co c mot dien mao nao ca. Chnh the, trong  Kinh Thanh, Than Kh "a khong mang mot dien mao nao  ca; ngay en danh xng, Than Kh cung chang co mot  danh xng nao kha d gi len c mot dien mao nhan  dang". [31] . Ngai khong phai  la ang phat ngon, cung chang phai la Li,  nhng la "Hi th/Xuy phat," la ieu khong  noi ra, la nhng g khon ta: la nhng g  lam nen mau nhiem trong Thien Chua; nhng ong thi  cung chnh Ngai la ang ma qua o, Thien Chua  t mac khai mnh ra. Ngoi Cha la dien mao ma phan  anh la chnh Ngoi Con (Dt 1,3), nhng nhng ac net  cua hai Ngoi Cha va Con lai c hien ro len   trong Than Kh.

Ngi ta cung se hoi rang: mot ngoi v th  luon v the oi dien vi mot tha v, trong quan he vi  mot oi cc. Vay, neu chu trng theo cach thc tren  ay, th Than Kh khong the la mot ngoi v thuoc noi  gii cua mau nhiem Ngoi Cha va Ngoi Con c. Nhng,  du Kinh Thanh khong bao gi at Than Kh trong  v the oi dien vi Ngoi Cha va Ngoi Con, va cung  chang bao gi ven m cho thay Ngai nh la chnh  noi gii cua hai Ngoi ay, th th hoi than hoc  chang co bon phan phai nhan rang tuy trong noi  gii cua hai Ngoi kia, Than Kh van co the la  mot ngoi v th ba: ngoi v lien ket hai Ngoi V ay ngay tai  trong nhng g lam cho hai Ngoi nay vao  hai oi cc khac nhau, hay sao? Khong g b nhiem cho bang Than  Kh cua Thien Chua!

Tom lai: neu ung Than Kh chnh la hien than cua  quyen lc trong o, Ngoi Cha sinh ha, va cua tnh yeu  qua o, Thien Chua xuat phat ra khoi chnh mnh trong Con  cua mnh, th at t o phai suy ra rang Than Kh  co mot moi quan he toan dien vi Ngoi Cha trong ban  chat ac thu lam Cha, va vi Ngoi Con trong ban  chat ac thu lam Con. [32]

2. Than Kh va thien tnh cua c Giesu,  Con Thien Chua

"Than Kh se ng xuong tren ba... Chnh v the  ma con tre sinh ra bi ba se la thanh,  c goi la Con Thien Chua" (Lc 1,35). Thien Chua la  Thanh (1Sm 2,2); Is 6,3; 57,15; Tv 99,3.5). c Giesu la "ang  Thanh cua Thien Chua" (Mc 1,24; Cv 3,14; Kh 3,7): "Chung  toi a tin va nhan biet chnh Ngai la ang  Thanh cua Thien Chua" (Ga 6,69). Co le danh tc  ay la bieu thc co cu nhat noi len niem tin vao  thien tnh cua c Giesu; no co lien he ve y ngha vi  danh tc Con Thien Chua. [33] Theo Luca  1,35, ca hai danh tc ay eu la danh tc rieng cua  c Giesu, v le Thanh Linh a ng xuong tren c  Maria. c Kito la thanh bi a c Than Kh  xc dau: "Ngi Toi T thanh ma Ngai a  xc dau" (Cv 4,27), ma Ngai a "xc dau  bang Thanh Linh" (Cv 10,38).

e noi ve thien tnh cua c Giesu, than hoc thng  dung khai niem ban tnh Thien Chua, c coi  nh la mot th kh cu khong the thieu c. Kinh Thanh  cung cho phep va hp thc hoa loi dung t  nh the, du khong ch than dung ti t ng  ay trong van ban cua mnh. [34] Nhng Kinh Thanh tha nhan nhng g than  hoc noi ve ban tnh Thien Chua, va tha nhan  vi mot danh ngha ac biet: vi danh ngha cua Thanh Linh,  la s thanh thien cua chnh Thien Chua.

Thien Chua thanh thien ng tren coi tri cao: "ay  la li cua ang cao vi tham tham, ang ng  tr muon i, Danh Ngi la thanh: ATa ng cao vi  ch thanh'" (Is 57,15). Than Kh la the cach bieu at  cua tnh chat sieu viet ay. e bieu hien chnh mnh ra,  Ngai a ng xuong: Ngai a en tren cac anh  hung dan toc traen (Tl 3,10; 11,29; 14,6.9...), tren  Sa-un (1Sm 10,6), tren avt (1Sm 16,13), va t o ve  sau se lu lai tren v vua nay (Is 11,2). Ngai "ng  xuong tren" c Maria (Lc 1,35), tren c Giesu (Mc 1,10,  va cac cau song song). c Giesu can phai i len (cung  Cha) ngo hau ban Thanh Linh xuong (Ga 16,7; 15,26). Than  Kh c gi t tren cao xuong (Lc 24,49; 1Pr 1,12) va  a ng xuong tren cac Tong o (Cv 1,8) "nh the tieng  gio cuong phong t tri thoi en" (Cv 2,2). Sinh  ra t Than Kh la sinh ra t tren cao, va la  tr thanh phan t cua Nc Tri (Ga 3,5)  theo cach the cua c Giesu la ang thuoc thng  gii (Ga 8,23). Thanh Linh va tat ca nhng g la  "tinh than" eu thuoc thien gii.

La thng gii, Than Kh the oi lap vi "xac  pham." Khong han la khong co ly do -- tuy lam  the la khong ung -- e thnh thoang ngi ta  ong nhat hoa nh thc tinh than va xac pham vi hai ban tnh trong c Kito, tc la thien tnh  va nhan tnh; nh la khi giai thch oan Rm 1,3-4  chang han. [35] Xac pham ch ve hu  the thu tao xet theo t the tach ri ra khoi moi  quan he oi vi Thien Chua, va theo cng v khep kn   trong vong t tr cua rieng mnh, ngup lan trong yeu  uoi va trong ca toi loi na. oi lai vi  than phan phu du mong manh ay, Than Kh (va tat ca  nhng g la "tinh than") bieu dng ro quyen  lc va s thanh thien cua mnh. Ngai la thc  tai thien gii: chan chnh co mot khong hai, va duy nhat  sung man y ngha. "Xac pham th chang ch g,"  con "nhng li" cua c Giesu, tc  la cac thc tai ma Ngai noi en, "la  than kh va la s song" (Ga 6,63). Cac viec phung  t tran the, nong can, se nhng cho cho viec  phung th "trong than kh va s that," bi  v "Thien Chua la than kh" (Ga 4,24), la ban  the sieu viet than linh.

The oi ngau thanh Phaolo dung e so sanh gia  van t va than kh la mot th du minh hoa cu the  ve thc trang oi choi gia xac pham va Than  Kh (tinh than). Ngi oc Kinh Thanh vi cap mat m  uc nhn qua man che, se dng lai ni van  t, ni nhng thc tai nong can mat ngoai,  chong tan. Nhng khi a biet quay ve vi Chua (Kito),  th man che ri xuong, ngi oc se nhan ra c  than kh, chieu sau vng chai cua lch s thanh,  "v Chua (Kito) la than kh". [36]   Tiep theo o, tong o Phaolo a lap luan day chuyen,  bat au t c Kito la than kh, e i ti cho en  Thanh Linh: chiec man a c ven len, tam nhn c  t do phong rong, v "Than Kh Chua (Kito) au,  th t do co o" (2Cr 3,14-17). Do vay, cac t  ng nh: than kh, thc tai vng chai cua lch  s, (tc la c Kito) lam cho ngh ngay en Thanh  Linh. c Kito chnh la thc tai sau tham ay, bi  v Ngai la "con ngi thuoc thien gii,"  "than kh tac sinh" (1Cr 15,45-47); trong Ngai, co  hien dien niem vinh quang rang ngi cua Thien Chua  (2Cr 3,18; 4,4-6), tc la Thanh Linh.

Theo Th gi tn hu Coloxe (1,19; 2,9), Thien Chua  lam cho "niem vien man lu ngu tron ven (  trong c Kito)," "niem vien man tron ven cua  thien tnh." Co the coi o la cach ch ve "ban  tnh Thien Chua"; tuy nhien, nh ban dch ai ket TOB  chu cc, niem sung man (pleroma) la mot khai  niem co lien he rat gan vi khai niem Pneuma (Than  Kh). [37]

oi vi c Giesu, "con ngi theo xac pham trc  kia, va nay toan dien la Thien Chua", [38] cuoc song lai la mot cuoc "thien chua hoa" toan  dien. T nay, cac tn hu nhn nhan Ngai la  "Chua va la Thien Chua" cua mnh (xem Ga  20,28). Chnh trong Than Kh, c c Giesu a c  bien oi -- "Ngai a tr thanh than  kh tac sinh" (1Cr 15,45); va cung chnh Than Kh  a mac khai Ngai ra trong thien tnh cua Ngai.  Than Kh la cach the bieu at ban chat sieu viet  cua Thien Chua. [39]

Than hoc ke ra nhieu ac tnh cua "ban tnh Thien  Chua," va coi chung la chung cua ca ba Ngoi.  Kinh Thanh cho thay la cac ac tnh co hu ay cua  Ngoi Cha va cua Ngoi Con, th cung eu thuoc ve  Than Kh theo mot danh ngha ac biet, o la: chung lam  nh c ngoi v hoa (hoa thanh ngoi v) trong Ngai. [40]  

Thien Chua la thanh, ba lan thanh; Than Kh Thien  Chua la Thanh Linh; trong Ngai, s thanh thien cua  mau nhiem Thien Chua ch thanh c bieu at ra. Ngai  c goi "la s thanh thien a hoa thanh  ngoi v". [41]

Thien Chua la ang Quyen nang; o la Ten cua  Ngai: "ang quyen nang a lam cho toi nhng  ieu cao ca la lung" (Lc 1,49); "Cac ngi se  thay Con Ngi ng ben hu ang Quyen nang" (Mt  26,64). Khong bao gi Than Kh c goi la ang Quyen  nang, nhng Ngai chnh la quyen nang hien than cua  Thien Chua Quyen nang, la hoat ong than tnh qua o  Thien Chua thc hien moi cong trnh cua mnh.

Thien Chua la ang Hang song. Ngai noi: "Ta  hang song" (Tl 8,19; 1Sm 17,26.36; 1V 17,1; 2V 19,16; Ed ay  o). Than Kh la s song cua Thien Chua hang song;  Ngai c goi la "Than Kh s song" (Rm 8,2).  c Kito a c tac sinh bi Than Kh (1Pr 3,18),  bi quyen lc (2Cr 13,4) va vinh quang (Rm 6,4) cua  Than Kh. Nh bi Than Kh, c Kito Phuc Sinh cung  a tr thanh "than kh tac sinh" (Cr 15,45).  Cac tn hu song va tien bc trong Than Kh (Gl 5,25).

Thien Chua la ang Vnh hang (Van ai: St 21,33;  n 6,26; Rm 6,4), va chnh "nh Than Kh vnh hang,"  ma c Kito a t hien than mnh dang len Thien  Chua Cha" (Dt 9,14).

Thien Chua la Tnh yeu (1Ga 4,8.16), Than Kh cung  the: "Tnh yeu Thien Chua a c tuon o xuong tam  long chung ta bi Than Kh tng c trao ban cho  chung ta" (Rm 5,5). Theo mot cach noi luon luon c Kinh  Thanh dung ti, th chnh Than Kh la ang a c  "o xuong" (Ge 3,1-2; Is 32,15; 44,3; Dcr 12,10; Cv 2,18;  10,45; Tt 3,6); nh co tnh yeu ay hien dien trong tam  long, "long cay trong se khong tr thanh  tui ho" (Rm 5,5) cho chung ta; va an tn Than Kh  ghi sau trong tam long chung ta chnh la bao chng  cua n cu o (Ep 1,13-14; 4,30). Con nhieu oan khac  trong Kinh Thanh, tuy khong noi ro han, nhng cung eu  gi y cho thay tnh yeu la mot ac tnh ca the cua  Than Kh: cac cach noi: "trong Than Kh" va "trong  tnh yeu/long men" co the c dung oi lan  nhau; [42] cac tn hu Coloxe a c ban khen  v ho co "long men trong Than Kh" (1,8); long  men ay la hoa trai cua Than Kh (Gl 5,22); Than Kh  la quyen lc cua thong hiep (2Cr 13,13) lien ket Giao  Hoi lai vi c Kito (Rm 8,9), e cung vi Ngai lam  nen mot than the duy nhat (1Cr 12,13.27); ma trong ngon  ng nhan loai, sc manh ay c goi la tnh yeu.  Than Kh th chong lai xac pham, het nh tnh yeu oi  ngc lai vi han thu (Gl 3,17-23). c Giesu, chet cho  xac pham yeu uoi (xem Rm 8,3), a tr thanh  "than kh tac sinh" (1Cr 15,45), thanh con ngi  c than thieng hoa, song trong tnh trang t hien tron  ven: Than Kh la tnh yeu; Ngai ban cho c Kito c  tr thanh tnh yeu. [43]

Cuoi cung, Thien Chua la Mot, la Duy  nhat. Viec phan biet gia cac Ngoi V va ban  tnh Thien Chua cho phep ket luan rang Ngoi Cha va Ngoi  Con va Than Kh la mot do bi ban chat duy  nhat cua ban tnh Ba V. Tuy nhien, v tnh chat tam  the gia cac Ngoi v la thc tai huyen b sau tham  trong mau nhiem Thien Chua, cho nen ban chat duy nhat  cua thien tnh cung phai co nen tang ngay   trong cac Ngoi V. Khong dung en t ng "ban  tnh Thien Chua/thien tnh," Kinh Thanh ch noi en "moi  thong hiep cua Thanh Linh" (2Cr 13,13); phung vu th  chuc tung Ngoi Cha va Ngoi Con "trong niem hiep nhat  vi Thanh Linh"; [44] cac Giao phu va cac than hoc gia ca ngi Than  Kh vi tc hieu la "moi giay hiep nhat." Trong  ang la Than Kh chung cua mnh, Ngoi Cha va Ngoi  Con lien ket vi nhau trong moi hiep nhat ac thu cua  mot ngoi v duy nhat: moi hiep nhat cua Than Kh, la  "mot Ngoi V trong hai Ngoi V kia". [45] . Moi ket lien nen mot nay la moi hiep nhat  tuyet oi, v le, ngoi v th bat kha phan liet.

Cac ac tnh ay thuoc ve Ngoi Cha cung nh Ngoi Con; [46] tuy nhien, chung c quy uy ca cho Than  Kh theo mot danh ngha ac biet, va chung noi len ban  chat ac trng cua Ngoi V Ngai. ong nhat hoa Than  Kh vi thc the ma ngi ta goi la ban tnh  Thien Chua la mot viec lam phan ly, bi v  theo nh ngha, thien tnh th phi ngoi v (impersonnel).  Nhng, viec cac d lieu tren ay ong quy ve mot moi,  cung gi y cho hieu rang trong Than Kh, nhng g c  ngoi v hoa cung la nhng g ma than hoc quy  ve cho ban tnh Thien Chua. V vay, khong la g thanh  Augutino a to ra co nhieu thien cam oi  vi mot y tng do cac t tng gia thi ngai  a ra nh the nay: "Mot vai ngi a co  can am ngh rang moi hiep thong gia Ngoi Cha va  Ngoi Con, ma cac tac gia Hy Lap goi la Theotes,  la chnh Than Kh...: Vay, ho chu trng rang thien  tnh ay -- thien tnh ma ho cung muon hieu oi  vi tnh yeu va tnh men ho tng gia hai Ngoi  Cha va Con -- c goi la Than Kh". [47]

Co mot lanh vc (lanh vc cuoc song cac tn hu)  trong o, cac Giao phu va than hoc gia nhat tr vi nhau  e nhan rang c ban cho an hue lanh nhan Than Kh la  c thong d vao thc the ho goi la ban tnh  Thien Chua: "Lam the nao e tao vat cua Thien  Chua c thong d vao chnh ban tnh cua Thien  Chua? Bang cach lanh nhan Thanh Linh." "Ho thong  d vao ban tnh (Thien Chua cua c Kito) v a  nhan lanh Than Kh." "Ngoi Li...dan nhap  vao trong cac thanh mot hnh thai quan he than toc oi  vi ban tnh cua Ngi bang cach ban Than Kh cho  ho". [48] Li khang nh ay a c noi len trong  cau Ga 3,6, theo mot cach dien at co hi khac: "Nhng  g sinh bi xac pham la xac pham, va nhng  g sinh bi Than Kh la than kh," tc la mang  ban chat thien gii, va thong d vao ban  tnh Thien Chua; o la ieu phu hp vi li thanh  Phaolo phat bieu noi rang: "Anh em khong song trong xac  pham, ma la trong Than Kh, neu thc co Than Kh  Thien Chua c ngu trong anh em" (Rm 8,9).

Trong nhng the ky au, tng co mot truyen thong  da tren c s cac chng c vng chac, a song  song oi chieu Than Kh vi thien tnh cua c Giesu:  "Than Kh thng c quan niem nh la thc the  vo hnh, tien hien hu, va mot cach nao o nh  la phng dien than linh trong c Kito". [49] Co mot thi, ngi ta cung a  noi rang: "oi vi Inha (Antiokia) cung nh  oi vi cac tac gia trong nhng the ky au, pneuma (than kh) trong c Kito ch ve ban tnh Thien Chua cua  Ngai". [50] Thanh Irene viet  rang: "Ngai (Ngoi Con) a hien ra gia dng  the va a song gia loai ngi, bang cach  hoa nhap va nhao tron Than Kh Thien Chua Cha  vi xac the do Thien Chua nan nen...". [51] Cung con  nhieu chng t tng t oc thay trong cac bai  giang ve Phuc sinh; th du: "Nh mau a o  ra, chung ta c nhan Thanh Linh: bi v, mau va Than  Kh a c ket hp vi nhau ngo hau, nh mau  cua ban tnh chung ta, chung ta co the nhan c Than  Kh la ang trc o, hang xa la oi vi chung ta". [52] Thanh Atanaxio  han a lay lai loi dung ngon ng nh the, khi  viet: "V the, Ngoi Li va Con cua Thien Chua  Cha ket hp vi xac the, a tr thanh xac the,  con ngi toan ven, e nh o, nhng ai ket  hp vi Than Kh th cung c tr thanh than  kh. Thien Chua a hoa thanh ke mang xac pham (sarcophoros) e con ngi co the tr thanh ngi mang than kh (pneumatophoros)". [53]

Truyen thong ay co the c coi la a at c s  tren tnh cach bieu trng cua mau va nc chay  ra t canh sn c Giesu tren thap gia. oi vi  phuc am gia, bien co ay co mot tam hng trong yeu  en o ngai a cam thay can phai noi len  mot li long trong oan the nham xac minh ve tnh chat  trung thc cua no: "Ngi ay (c Kito) biet la  ngi viet noi that e ca anh em na cung  tin nh the" (Ga 19,34...), ngo hau anh em co c c  tin. That the, Phuc an theo thanh Gioan a c viet ra  "ngo hau anh em tin rang c Giesu la ang Kito,  Con Thien Chua" (Ga 20,31).

c Giesu la Ngoi Li a hoa thanh xac pham  (Ga 1,14); mau xac minh cho ban chat thc s nhan loai  cua con ngi c Giesu. Nhng Ngai cung la  mot hu the thien gii: "Ta thuoc thien gii"  (Ga 8,23), nc xac minh cho ieu ay, v nc la bieu tng  cua the gii tren cao; bi phep ra, con ngi  c sinh ra t tren cao (Ga 3,5); nc ma c Giesu  trao ban, se trao phun en s song i i  thuoc thien gii (Ga 4,14). Tuy nhien, trong Kinh Thanh, nc  cung la bieu trng cua Than Kh Thien Chua: c  sinh ra t tren cao la c cung mot trat sinh  ra t Than Kh, va nc tng trng cho Than Kh (Ga  3,6; Tt 3,5). oan Ga 7,37-39 cho thay rang nc hang song,  nc se phun trao t cung long c Kito, a  c hieu la chnh Than Kh ma cac tn hu se  lanh nhan c, mot khi c Giesu a c ton vinh.  Va ay, c Giesu a c cat len khoi at,  treo tren thap gia; o la luc, theo bieu trng, Ngai  c ton vinh trc ton nhan Thien Chua: nc chay ra  t canh sn, ch ve Than Kh sap c ban ra, cung  nh ch ve phng dien thien gii cua mau nhiem c Giesu,  "ngo hau anh em tin." Cau ket cua oan trnh  thuat tng ng rat chnh vi li khang nh ban au: "Chnh  Ngai la ang thanh tay trong Thanh Linh; con  toi, toi a xem thay va xin oan chng rang: chnh  Ngai la Con Thien Chua" (Ga 1,34).

Trong khi Phuc am th t ac biet nhan manh en thien tnh  cua c Giesu, th Th th nhat cua cung mot tac  gia Gioan lai lu tam that nhieu ti ban chat ch  thc nhan loai cua Ngai (xem 1Ga 4,2): "Chnh Ngai  la ang a en bi nc va mau: c Giesu  Kito; khong ch vi nc ma thoi, nhng la vi nc  va mau" (1Ga 5,6). Nc va mau noi len tnh chat  ac thu cua s viec c Giesu en trong the gian,  va nh the cung noi len ban tnh cua con ngi  Ngai. Ngai khong ch en nh mot ang xuong t  thien gii ma thoi, nhng con en trong than  xac cua mot con ngi na. "Than Kh chng  giam ve ieu ay, v Than Kh la s that" (1Ga 5,6).  Ngai lam chng gia long Giao Hoi (Ga  15,26) va giup cho moi ngi nhan ra rang o chnh  la s that. Nhng, theo Luat Mose, can phai co li  khai an khp nhau cua hai hoac ba nhan chng th mi u.  V vay, tac gia Gioan a xuat trnh them hai nhan chng  khac: "V co ba nhan chng (ve s viec c Giesu en  bi nc va mau): Than Kh, nc va mau, va  ca ba eu nhat tr vi nhau trong cung mot li  chng" (1Ga 5,8). Va lan nay, nc va mau khong  con phai n thuan la nhng an du na  -- nhng an du gi len s viec en t hai pha  at va tri -- v ch cac thc tai mi co uy tn  e lam chng: mau va nc a len tieng khi tuon  trao ra t canh sn cua c Kito, "ngo  hau anh em tin" vao c Kito, la ang a tng  en bi nc va mau.

Vay, nc chay ra t canh sn c Giesu ch ve  Than Kh, la ang ma Ga 7,37-39 noi la se phun  trao ra nh nc, t long c Kito; nhng nc  ay cung ven m cho thay phng dien thien gii cua  mau nhiem c Kito. Thanh Linh va tnh chat sieu viet  cua c Giesu a c bieu at bi cung mot  bieu tng! [54]

Tuy nhien, cung ng nen lan lon. Mot khi a  xac nh ve s viec c Giesu en bi nc va mau,  nh la ang va thuoc thien gii va thuoc a  gii, th ngay sau o, bc th cua Gioan cung a  vien dan chng t cua Thanh Linh (1Ga 5,6-8). Nh  vay, Thanh Linh la khac vi c Kito xet theo phng dien  tnh chat thien gii. Thanh Phaolo cung lam het nh  the: sau khi a cong bo "Chua (Kito) la than kh,"  thanh nhan nhan nh tiep ngay la: " au co  Than Kh cua Chua (Kito), th o co t do" (2Cr  3,17). Ngoi Con xet ve mat thien tnh, va Than Kh th  khong ri khoi nhau c (bat kha phan ly), nhng  van la hoan toan khac biet nhau.

Ngay nay, khong con co van e tr lai ang sau  vi loi dung ngon ng than hoc thi s khai, khong  the bo qua mot ben c nhng giai thch chnh  xac va ro rang ve viec danh t Pneuma e ch rieng ve Ngoi V Than Kh. Tuy nhien, cung nen  lu y ti s kien nay la t ay a tng  c dung e ch ve Than Kh, cung nh ve tnh chat  than linh cua mau nhiem c Giesu. Neu t ay a  c dung nh the, th chnh la v gia hai V, hang  co mot moi tng quan mat thiet ket chat.

Vay, Kito hoc co bon phan phai chu trong en moi quan  he kia oi vi Thanh Linh, can phai coi o la mot  nhan to cot tuy trong mau nhiem c Giesu. Ch can lu  y en s kien nay khong thoi, th cung u thay  viec lu tam kia la ieu tat yeu, o la: mau nhiem  c Giesu mang ban chat Thien Chua Ba Ngoi, ngha la  lien he en ca Ngoi Cha lan Than Kh. c Giesu song  trong mot moi tng nhap tng tac lan (osmose/tham  nhap vao nhau va co anh hng oi vi nhau)  vi Than Kh, cung nh Ngai song lam mot vi Thien  Chua Cha. Ngai la Con trong Than Kh, va cung  trong Than Kh, Ngai la Thien Chua, v Than Kh la  sc nang sinh ha trong Thien Chua, va tat ca nhng  g ly tr con ngi co the hieu biet ve ban tnh Thien  Chua th eu c ngoi v hoa trong Than Kh, th eu la  chnh Ngoi V Than Kh. c sinh ha trong cung long Than  Kh ay, Ngoi Con c Ngoi Cha em tat ca s phong phu  vo bien cua thien tnh ma bao dng cung  tai trong cung long ay. Co trong cung long ay,  c Giesu mi la Ngoi Con, mi la Thien Chua.

oi vi c Kito, moi quan he vi Than Kh cot tuy en  o co the goi Than Kh la "Than Kh cua (Ngoi)  Con" (Gl 4,6), "Than Kh cua Chua (Kito)" (2Cr  3,17), "Than Kh cua c Kito" (Rm 8,9), "Than  Kh cua c Giesu Kito" (Pl 1,19). Goi nh the la  Phaolo muon khang nh ve thien tnh cua c Giesu; neu  khong, th se het sc tng phan, v le, c noi  Than kh la cua c Giesu, ma lai khong chu tin  nhan Ngai co "niem vien man tron ven cua  thien tnh trong Ngai" (Cl 2,9). Qua the, Than  Kh la niem vien man tron ven cua thien tnh.  Nhng trong c Kito, niem vien man ay mang tnh chat lam  Con trong Than Kh: v le chnh trong Than Kh ay, c Kito  a c sinh ha.

Nhng g va nhan nh tren ay, co the giup soi sang  e thau hieu them ve chnh Thien Chua. Neu Than Kh la  sc nang sinh ha cua Thien Chua, va neu tat ca  nhng g than hoc noi ve ban tnh Thien Chua eu  c ngoi v hoa, eu thuoc ve Ngoi V Than Kh, th theo  ban the, Thien Chua (chu yeu) la Cha. Ban  the cua Ngai la the, la trong viec sinh  ha vo tan khai sinh ra Ngoi Con vo bien. Than hoc gia Eckhart  a nhan nh rang: "Khat vong tuyet nh cua Thien  Chua la sinh ha". [55] Khong the quan niem mau nhiem Thien  Chua ch nh la "mot ieu cao ca hn tat ca  nhng g con ngi co the suy tng ra c";  Thien Chua la ang t trao ban chnh mnh, va o chnh  la hanh ong v ai hn tat ca nhng g co  the suy tng ra c. Ngai la Cha trong hanh  ong sinh ha vo tan khai sinh ra Ngoi Con vo bien. Thien tnh  cua Ngai la cot tai ni ban chat lam  Cha, het nh thien tnh cua c Kito la cot tai   ni ban chat lam Con.

IV. c Kito va Than Kh Trong Cong Trnh Cu o

Mot moi thong hiep mat thiet nh the vi Than Kh -- moi  thong hiep ac trng cua ban the than linh va  ban chat lam Con ni c Kito -- tat se lam  cho tien lng c rang cong trnh cu o du chu  yeu la thuoc ve c Kito, th cung a c thc  hien do mot s hp lc chat che cua ca hai Ngoi.

1. Than hoc theo mo hnh phap ly, quan nien rang neu c  Kito a thu ac c n cu o cho loai ngi,  th chnh la nh Ngi a dang hien cac kho  au cua mnh e en bu toi loi, ch Than Kh khong  co can thiep hay can d g vao o ca. Nhng, c Giesu  khong nhng a thu ac n cu o cho chung  ta ma thoi, Ngai con "tr thanh ... chnh s cu o cua chung ta" (1Cr 1,30) na.  Khong nhng Ngai a chu chet, ma Ngai  con song lai cho chung ta na (xem 2Cr 5,15); mot mnh  cuoc t nan khong thoi se khong co hieu nang mang  lai n cu o: "Neu c Kito a khong song lai...th  anh em van con trong toi loi cua mnh"  (1Cr 15,17). Cuoc t nan cua c Giesu ch co c  hieu nang cu o khi c gan chat vao vi cuoc song  vinh quang: "Ta trao ban mang song cua Ta, e roi lay  lai" (Ga 10,17). Thanh Augutino a giai thch  ve cau ay nh the nay: "Ta chet e ma song lai". [56] c Giesu a nguyen xin cho mnh c vinh hien, v co  the, Ngai mi co the chu toan s mang "ban s  song cho moi xac pham" (xem Ga 17,1-3); "mot khi  a thanh hoan hao (ton vinh), th Ngai tr  nen nguyen nhan cu roi i i" (Dt 5,9).  Qua cuoc t nan e c ton vinh nham mu cau vinh quang  cho moi ngi, Ngai that la ang Cu o cua  toan the nhan loai: cong cuoc cu o la mau  nhiem cua ca nhan c Giesu trong hanh trnh vt  qua, i t the gian nay ma ve vi Thien Chua Cha.

Ma chnh trong Thanh Linh, c Giesu a chet e i  ve cung Thien Chua Cha, "a hien dang mnh trong  Than Kh vnh cu" (Dt 9,14); va cung chnh trong  Than Kh ay, Ngai a c lam cho song lai (Rm  8,11) nh bi vinh quang Thien Chua Cha (Rm 6,4), tc  la Than Kh, nh bi quyen nang Thien Chua (2Cr  13,4), cung lai la Than Kh. Cuoc song va cuoc  t nan cua c Giesu eu quy hng tron ve vi niem  song lai: "tat ca eu gia cong e nham ti bien  co song lai cua Ngai," [57] bi v "Ngai la ang c xc dau bang Than  Kh va quyen nang" (xem Cv 10,38).

Cong trnh cu o la cong trnh cua Ba Ngoi; trong  o, moi Ngoi ong gi vai tro ac thu cua  mnh. Ngoi Cha sinh ha Ngoi Con ra trong the gian, va a  dan Con mnh i qua s song va s chet e at ti  tnh trang vien man cua ban chat lam Con: "Ngai  a lam cho Con mnh song lai, nh a viet trong  thanh vnh th hai rang: Ngi la Con Ta, hom nay Ta sinh  ha ra Ngi" (Cv 13,33). Vai tro cua c Kito la  lam Con, e s dung t do con ngi cua mnh  ma ng nhan Thien Chua lam Cha mnh, va e nh  o ma c Ngoi Cha on nhan tron ven: o la ieu  ma Kinh Thanh goi la long vang phuc cho en chet;  theo thanh Gioan, th long vang phuc ay la cach thc  bieu at ban chat lam Con cua c Giesu. Trong  cuoc t nan, c Giesu a ong y la khong tiep  tuc song (hien hu) na, neu khong phai la  nh bi Cha mnh; thc vay, Ngai a pho tron  con ngi mnh vao trong tay Cha mnh, la ang a  xac nhan rang: "Ngi la Con Ta, Ta sinh ha ra Ngi."  Vai tro cua Than Kh la lam sc nang sinh ha  cua Thien Chua trong Ngoi Cha; va trong Ngoi Con, th  lam "Than Kh vnh hang" trong o, c Giesu t  hien toan than cho Thien Chua Cha (Dt 9,14), cung nh  bi o, Ngoi Cha lam cho c Giesu song lai.

c Giesu a c Ngoi Cha sinh ra trong Than Kh ngay t  au (Lc 1,35), nhng Ngai con can phai tr thanh  thc the tron ven cua con ngi mnh trong quyen nang  cua Than Kh; cung tng t nh trong trng hp  cua ngi kito: suot trong ca cuoc i, ngi  kito can phai tr nen ngay cang ay u  tron ven hn, nhng g cau thanh ban chat cua  mnh ngay t khi chu phep thanh tay. That vay, chnh Than  Kh, tac nhan cua lch s thanh, [58] la sc nang ong trong a dien  bien cua tien trnh cu o. Hn na, bc ng  t hien thc hoa cua con ngi c Giesu -- bc  ng i ngang qua s song va s chet nh the --  la mot tien trnh ngoi v hoa, trong o, vi tat ca  t do cua mot con ngi dng the, c Giesu san sang  e cho mnh c ngoi v hoa toan ven theo t the la  Con cua Ngoi Cha, cho en trang thai vien man cua  ban chat lam Con, tc la cho en chet va song  lai. Nhng chnh Than Kh lai la nguyen ly cua moi  cong trnh ngoi v hoa. [59] Trong Thien Chua, Than Kh la thc the trong  o, Ngoi Cha hien hu theo ngoi v lam Cha, va  Ngoi Con hien hu theo ngoi v lam Con.

Khong g khac hn la chnh mau nhiem c Giesu trong cng  v lam Con, cong cuoc cu o la cong trnh cua  Ngoi Cha sinh ha Ngoi Con ra trong the gian, la cong trnh  cua Ngoi Con ng nhan Ngoi Cha lam Cha mnh, va  la cong trnh c thc hien do Than Kh la sc nang sinh ha trong Thien Chua.

2. Du la thuoc rieng ve c Kito, mau nhiem ay cung  co hieu nang mang n cu o en cho toan the loai  ngi; bi v, ngay trong cach thc thc hien  no, c Kito a m rong mnh ra va a t  trao ban chnh mnh cho het ca the gii loai ngi:  "V moi ngi, Ngai a chet va a song  lai" (2Cr 5,15) trong quyen nang cua Thanh Linh.

Cong thc "v chung ta" muon noi rang c Kito a  chet va a song lai nham mang lai an hue, nham mu  ch cho chung ta. Nhng cong thc ay con ham suc nhng  y ngha sau rong hn na. Y ngha cua no bieu  hien ro nhat la trong boi canh cua viec lap  b tch Thanh The: "Nay la mnh Ta, (sap chu hy  sinh) v cac ngi" (1Cr 11,24). e ch ve s viec mnh sap  chet, c Giesu be banh ra va trao ban; Ngai a chu hien te chnh mnh nham mu ch cho loai  ngi, va trong cuoc hien te ay, nhan loai a  c on nhan: "Banh ma Ta se cho, chnh la  tht Ta (hien te) v s song the gian" (Ga 6,51). Loai  ngi c nuoi dng va song manh nh chnh  tht ay.

c thc hien qua cuoc t nan va phuc sinh, nen  cong trnh cu o thuoc rieng ve ca nhan c Kito: chnh  Ngai a chet, va cuoc sinh ra trong thien tnh la  cua rieng Ngai. Tuy nhien, cung nh, neu khong  phai la mot cuoc tien vao trong vinh quang, th  cuoc t nan se khong co y ngha g cho Ngai ca;  cung the, neu trong cong cuoc cu o c thc hien  ni con ngi Ngai, ngha la trong s chet a ti  quang vinh, c Kito a khong c trao ban cho chung ta,  th cuoc t nan va phuc sinh cua Ngai se  khong co c mot hieu lc nao oi vi chung ta. "Vay,  hay cam lay ma an," ngo hau cac ngi c  tr thanh cung mot than the vi Ta, qua viec chia  se cong n cu o a c thc hien trong Ta. Trong  cuoc t nan va phuc sinh cua Ngai, c  Kito la-v-chung-ta; chnh v the, Ngai thc s  la n cu o cua chung ta: la ang a chet  va a song lai v chung ta.

T bam sinh, c Giesu la mot con ngi v ngi  khac, c danh, t trong chnh ban than cua mnh,  e mu cau n cu o cho the gian. Trong Ga 10,36, Ngai  t gii thieu mnh la: "Ngi a c Cha thanh  hien va phai gi i." Ngai la Ngi  Con a c sinh ra trong the gian va cho the gian. Nhng,  can phai i qua cuoc t nan a ti vinh quang, Ngai  mi toan ven tr thanh Ngi Con c phai  gi i, ang "tien hien hu" ngay t au.  Trc tien, Ngai a song mot cuoc song "trong  xac pham," mang than phan toi oi (xem Pl 2,7),  theo ieu kien giam ham go bo co hu cua "xac  pham"; Ngai a lam ngi nh moi ngi,  song gia moi ngi, ta nh mot hat giong (lua m)  n oc (xem Ga 12,24). Roi Ngai a chet va a  song lai theo ban chat tron ven cua a v lam  Con, trong niem vien man cua Than Kh, va a  i qua mot trang thai trien dng vo bien, theo kch thc  cua Than Kh. T nay, Ngai c menh danh La  v n cu o cua the gian nay, va a tr  thanh Chua cua vu tru (Pl 2,9-11), ang hng-hien  hu pho quat (pro-existant universel), Con Thien Chua  cho moi ngi. [60]

Bi v, Than Kh ma c Kito nhan c tran ay,  la tnh yeu, la t hien. V the, a tng c  sinh ra t Thien Chua, trong Than Kh ay (Lc 1,35), a  tng c hng dan bi Than Kh (Lc 4,1.14.18),  va khong may may khep kn v ky, th bay gi  c Giesu c bien oi trong Than Kh e "tr thanh  than kh tac sinh" (1Cr 15,45), tr thanh mot hu  the-coi nguon co sc nang ban s song ma mnh ang song,  bang cach t trao hien chnh toan than mnh. Trong Than  Kh vi sc nang khai phat vo bien ay, c Kito co u  nang lc e tiep nhan ngi ngi hang ha vao  tan trong coi long sau tham cua con ngi mnh.  c chnh Ngai tac ong mot cach "than kh," ngi  kito cung m long ra e on nhan Ngai vao  tan trong con ngi (cai Toi/ban nga) sau kn cua  mnh, en o co the xac quyet c rang: "c Kito ang  song trong toi" (Gl 2,20). Than Kh, trong o Ngoi Cha va  Ngoi Con lam mot va hien dien trong nhau, la  chnh ang ban cho c Kito va cac kito hu thc hien  c ieu ma long men cua ho mong c, o la  tnh oan ket trong cung mot moi hien dien ho  tng ngay ni tam long moi ngi: "Trong ngay  ay, cac ngi se biet c la... cac ngi trong  Ta, va Ta trong cac ngi" (Ga 14,20; 17,23). e  ch ve cung mot thc tai ay, Thanh Phaolo a co  the t do dung thay the cho lan nhau, cac cong thc:  "Anh em trong c Kito," va "c Kito  trong anh em." "Trong mot Than Kh duy nhat,"  het thay cac tn hu cung lam nen mot than  mnh duy nhat vi c Kito (xem 1Cr 12,13, giong nh Ngoi Cha  va Ngoi Con la mot trong Thanh Linh.

Bang cach thc ay, n cu o lan rong dan ra. Khong phai  la bang cach "ap dung" cong trang, hoac la  "phan phat" nhng an hue a c thu tch,  ma la bang cach nh vao ang Cu The, la  ang a trao tang chnh con ngi mnh. c Kito-than  kh t thong truyen chnh mnh, va thong truyen Than Kh  lai lang ra, v trong Than Kh, chnh c Kito c thong truyen  ra. [61] Cac tn hu thuoc ve ca hai V: thuoc ve  c Kito va ong thi cung thuoc ve Than Kh:  "Ai khong co Than Kh c Kito, th ke ay khong thuoc  ve Ngai" (Rm 8,9); va ho va c than kh  hoa va c lam cho tr thanh nhng ngi  con (Gl 4,4-6). "Trong c Kito" va "trong Than  Kh" la hai cach noi i lien, khong tach ri nhau,  tuy van khac nhau va khong the thay the cho nhau c,  v Phaolo khong may may ong nhat hoa c Kito vinh hien  vi Than Kh. Con cac kh cu cua n cu o --nh:  Giao Hoi, li day cac tong o, cac b tch... -- het  thay, chung eu mang an tn cua c Kito va cua  Than Kh.

c Kito t trao hien chnh mnh va ong hoa loai  ngi vi chnh mnh ngay trong cuoc t nan qua o,  Ngai c ton vinh, ngha la ngay trong tien trnh  thc hien cong cuoc cu o. Chnh tai o, trong  s chet dan a ti quang vinh, Ngai a cung  mot trat, c vnh cu hoa (eternise) va trao  hien, trong niem vien man cua Than Kh: trong niem  vien man ay, Ngai a i qua canh chet hng  ve vi Thien Chua Cha, va a sinh ra trong Ngoi Cha.  Con cac tn hu kito th c cung-chet-vi va  cung-song-lai-vi (c Kito) (Rm 6,3-8; Ep 2,5-6; Cl 2,12)  "nh bi quyen nang song lai cua Ngai"  (Pl 3,10), tc la nh bi Than Kh.

Con co mot van nan khac: lam sao con ngi co  the thong hiep vi c Giesu trong canh chet, e roi  sinh ra cung vi Ngai c? Khong g kho co the chia  se c vi ngi khac cho bang s chet. Tuy nhien,  s chet cua c Giesu chnh la c Giesu "c  hien dang trong Than Kh vnh ton" (Dt 9,16) (= cuoc Ngai  t hien than mnh trong Thanh Linh); chnh la Ngi  Con ang quy hng ve vi Cha mnh trong quyen nang vo bien  cua Than Kh mnh, e nen n thuan la mot vi Cha  mnh. Than Kh s song, Than Kh quyen nang vo bien, Than  Kh sc nang cua viec sinh ha hang hu: chnh Than  Kh ay la Than Kh cua s chet ma c Kito a  ng nhan trai qua, la hanh ong Ngai chet-quy-ve-vi-Thien  Chua Cha. Trong Than Kh s chet cua Ngai, c Giesu  a sinh ra gia niem vien man cua ban chat  lam Con; Ngai la Chua-Cu Tinh cua moi ngi,  co sc nang om tron vao trong hanh ong chet  toan nang cua mnh, het thay moi ngi mang  than phan lam-ngi-phai-chet, e lam cho  ho c cung vi Ngai, sinh ra trong s song cua  Thien Chua.

Nh vay, c Kito va Than Kh khang kht ket hp vi  nhau trong tien trnh hoat ong khong the nao phan cach  c, nham mang n cu o en cho nhan the. [62] Moi lien ket trong hanh  ong nh the la he qua cua moi thong hiep am  re t trong noi gii sau tham cua ngoi v, trong  o, Ngoi Con va Than Kh ket hp keo sn vi nhau va  khong the nao ri nhau c: khong lam sao quan  niem c ve Ngoi Con va Than Kh, ma khong phai  nhan la co mot moi tng quan cot tuy gia hai  Ngoi V.

c Giesu la ngi ma Thien Chua Cha sinh ha  trong quyen lc vnh cu cua sc nang sinh ha la  chnh Than Kh, va c Cha Ngai a dan i qua cuoc  song dng the va cuoc t nan, e at ti tnh trang  vien man cua ban chat lam Con, cung trong  chnh quyen lc Than Kh ay, ngo hau moi ngi trong  nhan loai c thong phan vao a v lam Con Thien  Chua cua Ngi (c Giesu). Nhan nh nh the la  xac nhan thien tnh cua c Giesu va nhan tnh cua  Ngi, xac nhan thien tnh lam Con cua Ngi  va mau nhiem cu o, la mau nhiem lam nen ly  do cot tuy trong cuoc hien hu cua ban than  Ngi. Vay th, Kito hoc can phai nhan rang Than  Kh thong hiep chnh la nguyen ly cua cong tac tong  hp ma mnh ra sc tien hanh.

Gay dng len cho c mot khoa Kito hoc da theo Thanh Linh,  khong phai la chuyen de. V trong o, ly tr se  thng xuyen oi au vi nhng thach o hang ha,  bi le, cha khoa m ng dan loi cho  tr tue la Than Kh; ma Than Kh la moi trng  hien hu cho c Giesu, e trong o, Ngai co c  ban chat lam Con va lam ang Cu The; va  hn na, Than Kh la mau nhiem sau tham trong Thien  Chua. Nh the, lam cong tac noi tren co ngha la  co gang e suy giai ve mau nhiem c Kito bang mau  nhiem sau kn nhat trong cac mau nhiem! Khong ngi, ly tr  se vang vang nghe vong lai li nhan nhu hay  song thai o khiem ha; bi v co the, mi thay ro  rang ch khi co c mot long tin cui au ton th  e bc theo Than Kh hng dan, th mi co ieu kien  ma tien ti tren ng tm kiem. Cung co the  co ly e quan niem nh the nay: c bat tay vao lam  cong tac gay dng noi tren, roi, nh n Chua giup va  nh c ong vien bi nhng oi hoi do  tien trnh nghien cu at ra, than hoc se tien en cho  biet e tam chiem niem hn la ch ly luan suong, tien  en cho hoan thanh c cong tac dng xay nen  mot khoa Kito hoc (mang ban sac) than kh thc s.

Bai viet nay khong nham chu ch trnh bay  ve mot "khoa Kito hoc da theo Than Kh" (Kito hoc  Than Kh), ma ch muon neu len van e va khai m  mot vai hng i cho viec tm toi nghien cu. Mong  rang nhng trang khao luan nay se giup he  m cho thay la suy t cua tr tue co the kn muc  ra c khong biet bao nhieu la anh sang soi dan,  t nguon phong phu bao la cua viec chiem ngam ang  ma Gioan Tay Gia a ch ve, khi oan chng rang:  "Toi a trong thay Than Kh ta nh chim cau ap xuong  t tri va a lu lai tren Ngai... Toi  a c xem thay va xin oan chng: chnh Ngai la  Con Thien Chua" (Ga 1,32.34).

 

Ngi dch: Nguyen The Minh.


[1] ay la bai viet nguyen  van Phap ng cua linh muc F.X. Durrwell, Dong Chua  Cu The, mang ta e Pour une christologie selon l'Esprit  Saint, ang trong tap ch Nouvelle Revue Theologique,  tap 114 (1992) 653-677. Tac gia hien ang lam giao s  than hoc tai Strasbourg, Phap. Xin lu y: t Esprit  Saint se c dch bang t Thanh Linh; con  t Esprit/esprit th bang t Than Kh/than  kh

[2] Nam 1979, qua mot loat "Cac cau hoi  chon loc ve Kito hoc"(Questions  choisies de christologie),  ang trong tap Van ban va Van kien (Textes  et Documents), Uy Ban Than Hoc Quoc Te a noi len  c vong muon thay "chieu kch Thanh Linh hoc trong Kito  hoc" c at nang nhieu hn va coi trong hn na;  trong cuon Jesus le Christ, Paris, Cerf, 1976, W. Kasper  cung a e cao va co xuy cho chieu kch than hoc  ay; con H.U. Von Balthasar th a ban rong ve chieu  kch ay trong tac pham Theologik, III Der Geist der Wahrheit,  Einsiedeln, Johannes Verlag 1987.

[3] Th. Baxilio, Traite  du Saint-Esprit, XVI, 39, SC 17, tr. 180.

[4] Denzinger-Schonmetzer=Dz-Sch 301.

[5] iem nhan nh  phe bnh nay khong nham g ti hoat ong cua Ngoi  Cha va Ngoi Con trong hanh ong nhiem xuy nen  Than Kh, ma ch nham ti tnh chat khong phan hoa  cua hoat ong ay, trong o, theo chu trng cua  mot so hoc thuyet, ca Ngoi Cha lan Ngoi Con eu khong  hanh ong theo t the ca the cua mnh, tc la  theo t the lam Cha va lam Con

[6] Co nhng than hoc gia a phai thu nhan rang ca  en Kinh Thanh, ho cung khong tham khao ti, t nhat  la oi vi nhng g lien quan en lanh vc chu  yeu ay cua than hoc ve Thien Chua Ba Ngoi, tc la  lien quan en moi tng quan gia Than Kh va Chua  Con; xin xem P. Evdokimov, Presence de l'Esprit dans la tradition  orthodoxe, coll. Foi Vivante, Paris, Cerf, 1977, tr. 49. M. A.  Chevallier cung a lay lam tiec ma ghi nhan  nh vay; xem L'Evangile de Jean et le Filioque, trong RSR  57(1963)93.

[7] Xin cho toi c phep trch dan tac  pham cua toi: L'Esprit du Pere et du Fils, Paris,  Mediaspaul, 1989, va bai viet cua G. Remy, Une  theologie pascale de l'Esprit Saint. A propos d'un ouvrage recent, ang trong NRT 112 (1990) 731-734.

[8] Cac nha  chu giai Kinh Thanh nhan nh rang 1Tx 4,14 la mot  trong nhng tn bieu co cu nhat. o la mot bieu  e c tin co trc thi Phaolo viet cac th, co xa  hn bc th 1Tx

[9] D. Mollat, t  Gloire trong  Vocabulaire de theologie biblique, Paris,  Cerf, 1971, cot 505.

[10] J. Guillet, t Esprit  de Dieu, ibid. cot 399: Than Kh la "Avinh quang cua  Chua Te' phuc sinh (2Cr 3,18). An hue cua Thanh Linh  chnh la s hien dien cua vinh quang Chua Te, ang  bien oi chung ta nen hnh anh cua Ngai".

[11] M.-J. Lagrange, Epitre aux Romains, coll. Etudes  Bibliques, Paris, Gabalda, 1916, tr. 8 (mot cach uyen chuyen tinh  vi); J. Huby, Saint Paul. Epitre aux Romains, coll. Verbum  Salutis, Paris, Beauchesne, 1940, tr. 46

[12] Thng th kho ma xac nh cho ro  c y ngha cua t Than Kh/than tr (Esprit/esprit), va kho ma phan biet c gia y ngha ch ve  chnh Thanh Linh hay la ch ve mot thc tai tinh than/thieng  lieng thuoc lanh vc hoat ong cua Than Kh. "Ngoi  v Than Kh hay la pham vi than linh cua Than Kh...:  khong phai luc nao cung co the xac ch ro  gii mc cua mot ngon t c; hay la cung  chang co ch g ma lam chuyen o" (L. Cerfaux, Le  Christ dans la theologie de saint Paul, Paris, Cerf, 1951, tr.  223).

[13] Tuy nhien, niem  vinh quang va tnh trang giong nhau ay khong khuon rap  theo tieu ch "xac pham"; ca thap gia c Kito  na cung chnh la quyen nang va vinh quang (1Cr  1,24). Nh the la v cuoc t nan va cuoc phuc  sinh la hai be mat cua cung mot mau nhiem duy  nhat.

[14] L. Cerfaux, Le Christ..., trng dan tren kia,  tr. 330: "Khai niem ve tai giang keo theo danh tc Con  Thien Chua.

[15] "Nhiem cuc," lch s cu o a  thc s m loi dan con ngi ti cho nhan  biet mau nhiem sau kn trong Thien Chua. Ai khong ong y  ve iem o, hoac chu trng ngc lai, tat co bon phan  phai chng minh lam sao e cho thay la ngi  kito co the at ti cho tin nhan mau nhiem Thien Chua  Ba Ngoi, bang mot con ng khac vi loi ngo va  noi. Chung ta nhan biet Thien Chua la Thien Chua Ba Ngoi,  va neu chung ta c biet nh vay, th chnh la nh  c Kito Phuc Sinh, ang lam trung gian cho c tin chung  ta (xem G. Remy, Une theologie pascale..., trng dan  tren kia, tr. 735).

[16] Tr mot vai trng hp:  tc la nhng khi ho goi c Kito bang danh xng Thien  Chua; tuy nhien, cac trng hp nay khong lam  cho luat chung noi tren mat bt gia tr i; s d c  Giesu c goi bang danh xng ay, la v Ngai cung  thong phan vao mot thien tnh duy nhat cua Thien Chua-Cha  Ngai; xem K. Rahner, Dieu dans le Nouveau Testament, Ecrits  theologiques, cuon 1, Paris, DDB, 1959, tt. 11-111. Cung  xin xem F.X. Durrwell, Le Pere, Dieu en son mystere,  Paris, Cerf, 1987, tt. 13-18.:

[17] ay,  toi xin lay lai mot cau cua J. Guillet viet trong bai  giai thch ve t Esprit de Dieu, cot 388  cua cuon Vocabulaire de theologie biblique, trch dan  trc ay; tac gia a th a ra mot cach hieu  ve y ngha tong quat cua t esprit nh sau: "Luon  luon, t < kh nham ti y ngha ch ve yeu to cot  tuy va khong the nam chac c trong mot hu  the... ch ve nhng g la chnh hu the o nhat."  Phu chu cua ngi dch: chung toi co tranh nhng  cach noi nh la: nhng g lam nen...cau thanh...  va ch dung t la, xet v ay  ang noi ve Thien Chua, la ang Ta co, la ang  t hu/hang hu (Xh 3,14), la ang Ta chnh  la Ta, Ta la ang co (nl 32,39), la ang Chnh  la Ta (Ga 8,24). Tac gia bai viet cung dung  ong t est.

[18] H. Schlier,  Der Roemerbrief, Freiburg, Herder, 1977, tr. 268: tac gia  giai thch ve Thanh Linh nh the nay: "Die Kraft  der Selbsterschliessung Gottes", quyen lc khai m cua  Thien Chua.

[19] Th. Toma, Tong  Luan Than Hoc, cuon II, tap I, cau hoi 28, oan 3 sed  contra; thanh nhan a lay lai t tng cua ionixio  Mao Danh, va viet: "Bi yeu thng, nen Ngai  xuat than.

[20] Th. Ambroxio, De Fide, IV, 10, 132, CSEL 78, tr. 204.

[21] Th. Augutino,  De Trinitate, 8, 14, CCSL 50, tr. 29

[22] Cu c cung a dung nc  e tng trng cho Than Kh: Is 32,15; 44,3; Ed 36,25-27; Ge 3,1...;  Dcr 12,10

[23] Xem Th. Xypriano, De Orat. Dom.,  23, CCSL tap IIIa, tr. 105

[24] Th. Atanaxio, Th th  nhat gi cho Xerapion, 19, SC 15, tr. 116...: "Ngoi  Cha la anh sang, Ngoi Con la anh choi... Than Kh  la hanh ong qua o chung ta c soi sang" (c  Y. Congar trch dan trong cuon Je crois en l'Esprit  Saint, tap III, Paris, Cerf, 1980, tr. 52). Ximeon (vi biet  danh) Nha Than Hoc Mi, Catech., 33. SC 113,  tr. 257: "Ca ra vao: la Ngoi Con...cha khoa  cua ca ay: la Than Kh".

[25] Th. Irene,  Adv. haer., III, 18, 3 SC 211, tr. 350: "Chnh Ngoi  Cha la ang xc dau; chnh Ngoi Con la ang c xc  dau trong Than Kh, la chnh hanh ong xc dau... Nh  Ngoi Li a noi len ieu ay qua mieng cua tien  tri Isaia la: AThan Kh Thien Chua tren toi, bi  Ngi a xc dau cho toi'; v noi the co ngha la  cung mot luc muon ch ve Ngoi Cha la ang xc dau,  va Ngoi Con la ang c xc dau, va Than Kh  la hanh ong xc dau".

[26] Du  co hng theo mot vien anh hi khac, th nhng  hang viet sau ay cung noi len cung mot y ngha  nh the: "Tnh yeu du hien ay -long da Thien Chua  Cha - trong o, Ngai at Ngoi Con cua mnh nam, chnh  la Than Kh... Ch co mot Cha sinh ra Con mnh trong tnh  yeu, roi lay tnh yeu ma van boc Con mnh, va lam  cho Con mnh lu ngu trong chnh mnh" (M.-J. Le Guillou,  Le mystere du Pere, Paris, 1973, tr. 267). Tac gia  cung a noi en "vai tro lam me cua  Than Kh".

[27] L. Bouyer, Le Consolateur, Paris, Cerf, 1980,  tr. 439: "Chnh v the, Than Kh la, nh danh xng cho  thay, hi th/hi thoi cua s song trong Thien Chua,  hoac, - neu muon va cung khong co g la khac  ca, - la nh con tim cua thien tnh: con tim cua  Ngoi Cha cung nh cua Ngoi Con."

[28] Ve "noi  son se hiem hoi - ch thanh, than linh ay - cua Thanh  Linh", th hoi con co g ma ngi ta  a khong noi? Xem P. De Berulle, Grandeurs de Jesus,  IV, 2; M. Dupuy, l'Esprit Saint et Marie dans l'Ecole francaise,  trong Etudes mariales 26(1969) 27

[29] Theo toi biet, th ngi au tien noi ti long khiem  ha cua Than Kh la Th. Preiss, Le temoignage interieur  du Saint-Esprit, bai ang trong Cahiers de l'actualite  protestante 13(1946) 26.

[30] B. Bobrinskoy, Le Mystere de la Trinite,  Paris, Cerf, 1925, tr. 78; tac gia viet rang: "Giao Hoi  luon gi thai o ngap ngng do d, ac biet  la trong kinh nghiem song cua mnh va trong khoa  b tch hoc, khong biet phai chon o hnh nao trong  hai o hnh ve Thien Chua Ba Ngoi, tc la o hnh Cha-Con-Than  Kh, va o hnh Cha-Than Kh-Con (chnh tac gia a  co y nhan manh en nhng ieu ghi bang ch xien).

[31] J. Guillet, t Esprit de Dieu, trong tac  pham trng dan tren kia, tr. 390

[32] Quan niem nay xem ra ang  ngay cang c gia trong gii cac than hoc gia. ay  la mot vai dan chng: J.-M. Garrigues, La theologie  du Saint Esprit dans le dialogue oecumenique; Document Foi et constitution, so 103, Paris, Centurion et Presses de Taize, 1981, tr. 168:  "Y ngha duy nhat thc s co tnh cach tn ly, ma  t ng Filioque co the muon noi len trong li  tuyen xng c tin cua Giao Hoi da tren c s cua  Kinh Thanh cung nh cua oan ngu cac Giao Phu,  la Thanh Linh xuat phat... t Ngoi Cha trong t  the la Cha, ngha la trong t the la ang sinh ha  Ngoi Con duy nhat(chnh tac gia a co y nhan  manh en nhng g ghi bang ch xien); B. Bobrinskoy, ibid, tr. 158: "Ngoi Con (la)... ang trong Ngai,  Ngoi Cha va Than Kh ngh ngi"; trong cuon Le Mystere  de la Trinite, tac gia con noi ro hn rang:  "Vay, Ngoi Con se la ly do hien hu cua  viec nhiem xuy Than Kh, la Than Kh cua Ngoi Cha va  cung luc, cung la Than Kh cua Ngoi Con"  (tr. 298). "Du ch la thuoc lanh vc quan niem  hoac la khai niem, th moi hnh thc du nhap tnh chat  co trc (anteriorite) cua s viec Ngoi Con sinh  ra vao trong quan he so sanh vi s viec Than Kh nhiem  xuat, cung eu a ti tnh trang bien mau nhiem Thien  Chua Ban Ngoi tr thanh mot oi tng nam trong tam  kha nang nhan thc cua ly tr con ngi..."  (tr. 305).

[33] Xin th so sanh cac cau: Mc  1,24 va 3,11; cung nh Ga 6,69 va Mt 16,16.

[34] T ay ch c dung  ti trong mot van ban thuoc thi cuoi trong  tien trnh hnh thanh Tan c (2Pr 1,4), va rat co  the la do anh hng cua t tng Hy Lap;  xin xem Grundmann, TWNT II, tr. 310; Koster. TWNT IX,  tt. 264-269.

[35] M.-J. Lagrange, Epitre aux Romains, bo  Etudes Bibliques, Paris, Ga-balda, 1916, tr. 8; J. Huby, Saint  Paul. Epitre aux Romains, bo Verbum Salutis, Paris, Beauchesne,  1940, tr. 46. Ngi ta cung a tng ngh rang  "than kh vnh hang" nh o c Kito a t  hien te chnh mnh (Dt 9,14), la t ng dung  e ch ve ban tnh Thien Chua

[36] Trong cau Cl 2,17,  c Kito chnh la than the a phong xuat bong hnh  cua mnh trc xa, vao tan trong giao c th nhat

[37] Xem chu cc cua ban dch ai ket Traduction  Oecumenique de la Bible ve cau Cl 1,19. B. Bobrinskoy, Le  mystere de la Trinite, trng dan tren kia, tr. 73 (cung  xin xem cac trang 77-81); tac gia viet: "Khi Phuc Am  va cac Giao Phu noi rang Than Kh lu lai tren c Kito,  th ieu o cung mot luc muon ch ve s hien dien theo  ngoi v (hypostatique) cua Thanh Linh cung nh  ve niem vien man cua thien tnh. Co mot quan he tng  ng sau xa gia cac cach thc dien at va  noi cua Phuc Am trong o, Than Kh c neu ch danh,  va cau cua Phaolo viet rang: ACo trong Ngai  niem vien man tron ven cua thien tnh'" (Cl 1,19;  2,9). Ve moi quan he tng ng gia Thanh Linh va "ban  tnh chung cua Ba Ngoi V", xin oc V. Lossky, A  l'image et a la ressemblance de Dieu, Paris, Aubier-Montaigne,  1967, tr. 70.

[38] Th.  Ambroxio, De excessu fratris sui Satyri, 91, CCSL 73, tr. 299: "Tunc secundum carnem homo, nunc per omnia Deus."

[39] Toi xin c phep trng dan oan  sau ay, trch t cuon La Resurrection de Jesus, mystere  de salut, Le Puy-Paris, Mappus, 1950, tr. 152: "V la  ngi-than kh, nen c Giesu to ro mnh la  Ngi-Chua. e bieu at ban tnh Thien Chua, Kinh  Thanh dung cac t Pneuma (Than Kh) thanh, va doxa (vinh quang) cua c Kito; thc ra, doxa cung mang y ngha giong het nh Pneuma.

[40] E. Jacob, La Theologie de l'Ancien Testament, Neuchatel,  Delachaux et Niestle, 1955, tr. 100; tac gia nhan thay rang  trong Kinh Thanh, "Than Kh lam noi ro ac tnh  cua tat ca nhng g ma t Thien Chua ham suc.

[41] P. Evdokimov, Le mystere de l'Esprit Saint,  Paris, Mame, 1968, tr. 92; B. Bobrinskoy, Le mystere de la  Trinite,trng dan trc ay, tr. 282: "Thanh Basilio  cho rang s Thanh thien la ac tnh ca the cua Than  Kh".

[42] Xin Th so sanh Rm 8,4.14 va Ep 5,2; Rm 15,16  va Ep 1,4.

[43] Ngi Ta thng chat  van rang: tnh yeu khong the la mot ac tnh thuoc rieng  ngoi v Than Kh c, bi v Thien Chua toan the  la tnh yeu, nh a viet trong cau 1Ga 4,8. Nhng, nen  lu y la trong cau sau ay, thanh Gioan cho thay li  khang nh va noi co ngha la Thien Chua yeu  thng the gian cho en noi a ban Con Mot cua  mnh cho the gian (xem Ga 3,16). Vay, neu Thien Chua yeu thng  dng ay, th cau van tren ay van co the cho phep  hieu rang Than Kh, con tim cua Thien Chua yeu thng,  chnh la tnh yeu hien than trong mot ngoi v.

[44] Vinh tung ca trong Kinh nguyen Thanh  The.

[45] o la  loi dien at xem ra hi la thng, nhng lai c H.  Muehlen, a chuong: Der Heilige Geist als Person, Muenster,  Aschendorff, 1963, tr. 164. Trong Than Kh, moi hiep nhat c  hien thc, nhng ong thi tnh chat khac biet cung  thanh tu: chnh trong Than Khi, Ngoi Cha sinh ha,  va Ngoi Con hien hu trong t the la Con. Cung  nh tnh yeu loai ngi at cac nhan v nhng  cng v oi dien, nhng ong thi cung lien ket chung  lai

[46] Th. Augutino, De Trinitate, XV, 19, CCSL 50 A,  tr. 523...

[47] Th. Augutino,  De fide et symbolo, 1, 19, CSEL 41, tr. 23.

[48] Th. Xyrilo thanh Alexanria, Commentaire de  l'evangile de Jean, 14, 17; 15, 1, PG 74, tr. 260, 333.  - Thanh Irene a chang phat bieu tng t nh the o  sao, khi ngai viet: "Cung chnh v the ma Chua  (Kito) a ha phai gi ang Bao Cha Ui  An en, la ang se lam cho chung ta nen thch hp  vi Thien Chua" (Adv. haer., III, 17, 2, SC 211,  tr. 332)?

[49] F. Bolgiani,  La theologie de l'Esprit Saint de la fin du premier siecle  apres Jesus-Christ au concile de Constantinople (381),  trong Les quatre fleuves,9, Paris, Beauchesne, 1979, tr. 91.  - Ngay ca nen than hoc thi hau tong o cung  a tng b nghi ng la "co tnh cach thien  ve nh v nhieu hn la tam v," v a ong nhat  hoa Ngoi Li vi Than Kh, lam nh the la chnh  Than Kh a nhap the. L. Bouyer, Le Consolateur, trng  dan tren kia, tt. 137-140, trch dan nhng oan van  that khong ng noi, nhng a biet at chung vao  trong boi canh chung cua t tng cac tac gia,  va boi canh nay cho thay ho la nhng ngi  tin vao mau nhiem Thien Chua Ba Ngoi. V the, L. Bouyer  a co the ket luan rang: "Vay, tuyet nhien khong  phai la Ngoi Con khong khac biet va khong c  phan biet ro vi Thanh Linh, nhng n thuan la, nh  chung toi a noi trc ay, c Giesu chnh la "thien  tnh" nhap the, hay la "ban tnh Thien Chua,"  hoac noi mot cach m ho hn, la As song Thien Chua'  nhap the".>

[50] Th. Camelot, Ignace d'Antioche, SC 10, tr.  29. Xem Magn. 1, 2; Smyrn. 3, 2.

[51] Th. Irene,  Demonstration, 97, SC 62, tr. 167

[52] Th. Irene, In Pascha. Sermo 2, PG 59, 726.

[53] Th. Atanaxio, De Incarnatione, 8, PG 26, 996.

[54] Xem cc chu 39 trc ay: La Resurrection  de Jesus..., tr. 105.

[55] Sermo 11. Impletum est tempus  Elisabeth: "Gottes hoechstes Streben ist gebaeren"; xem  Meiter Eckhardts Predigten, cuon 1, Stuttgart, Kohlhammer,  1958, tr. 177 va 472.

[56] Th. Augutino, In Joh. Tract. 47, 7, CCSL 36, tr. 407.

[57] Th. Augutino, Sermo  Guelferb. XII, nha xuat ban G. Morin, cuon I, tr. 479.

[58] Baumgaertel, TWNT  IV, tr. 354: "Ruah [tieng Hy ba, giong nh t pneuma  trong tieng Hy lap=Than Kh] cua Giave lam nen lch  s"; xem F.-X. Durrwell, L'Esprit Saint de Dieu, Paris,  Cerf, 1983, tt. 33-36.

[59] Xem ibid. tr. 54, 86, 109, 122,  139, 146, 151-153, 160...; Le Pere, Dieu en son mystere, trng dan ni cc chu 18, tt. 73, 87, 91, 102, 121..., 145,  155, 158, 246

[60] M. Deneken, Pour une christologie de la  pro-existence, ang trong RSR 62(1988) 266-290; tac gia  quan niem rat hp ly, cho la khoa Kito hoc co the c  canh tan, neu biet nhn theo nhan quan cua tnh chat  hng-hien hu ni c Kito. Nhng tnh chat ay ch tm  thay c mot loi minh giai thch ang trong mot  khoa Kito hoc theo Thanh Linh (mot khoa Kito hoc Than Kh).

[61] Mau nhiem Phuc sinh mang tnh chat quang lam: o la  mau nhiem cua viec phai gi vao trong the gian  (Cv 3,25...), cua viec en (Ga 14,28) va hien dien trong  the gian (Mt 28,20); xin xem bai viet Mystere pascal  et parousie, cua chung toi, ang trong NRT  95(1973)  253-278

[62] Ngoai lch  s cu o ra, than hoc cung con can phai  tham do ve mau nhiem cong trnh tao dng, trong o, Thien  Chua hanh ong bang Li va hi th cua  mnh, nh la bang "hai ban tay: tc la bang  Ngoi Con va Than Kh; xem Th. Irene, Adv. haer., IV,  Praef. 4; 20,1; V, 1,3; 6,1; Dem., 11, SC 100, tt. 391,  627; 153, tt. 29,73; 62, tr. 48.