LUAN E VE GIAO HOI A PHNG

Suy T Than Hoc Trong Boi Canh A Chau *

MUC LUC

A. Nhap e

B. Luan e ve Giao Hoi a Phng (GHP)

I. Giai ngha cac t ng

1- Tin Mng

2- Van hoa

3- Giao Hoi a Phng

4- Ghi chu m au cac luan e

II. Nen tang Kinh Thanh                   

Luan  e 1-4

III. Viec hnh thanh, cuoc song va s menh  cua GHP

1- Cong tac hoi nhap van hoa va GHP    Luan e  5-11

2- Hng ti mot nen than hoc ve GHP   Luan e 12-14

3- Cac Hoi ong Giam Muc                        Luan e 15

C. Ket luan

A. NHAP E

1.  Ngi ta bao rang nhng oi thay a xay  ra tai A Chau trong khoang 50 nam va qua, th ca  ve chieu rong lan chieu sau, quan trong hn han nhng  bc phat trien cua 500 nam lch s trc ay. Nhan  nh nh vay, du co le la hi qua ang, nhng khong  phai la khong trung thc noi len iem nong cot  cua s that.

2.Nhng oi thay to ln ay cung ch la mot phan  cua nhng thang tram lch s hien ang xay  en trong thi ai chung ta. Rieng tai A Chau, chung  toi a phai trai qua nhieu nam tri hon  loan trong thi The chien th hai, roi tiep en la  giai oan ket thuc thi thc dan: cac "nc mi"  a thanh hnh, va cai goi la "y thc ve  The Gii Th Ba" a lo dien noi bat; sau o, a  co hai "thap nien m mang phat trien" ---1960-1980 --- vi cac lan song kho au va hy vong oi nghch  nhau, lam cho hai thc trang nay cang soi ong  them. Hien nay, chng c ngay cang hien nhien cho  thay rang "the gii mi cua A Chau" ang hnh  thanh, nh mot khu vc moi ngay mot quan trong  hn cua a cau va cua mot gia nh nhan loai ngay  cang tuy thuoc vao lan nhau hn. Co mot nghi  van lam cho ngi ta phai t hoi i hoi  lai, o la: Co phai A Chau a thc s tr  thanh san khau cho cuoc dien xuat mot chng mi cua  lch s nhan loai roi hay khong?

3.Chac han la mot khi "di chan at a ong",  th sm muon g Hoi Thanh c Kito tai A chau, va  cac Giao Hoi a Phng ang cung nhau lam nen Dan  Chua tai phan at nay cua the gii, cung se  khong khoi cam thay "nen mong chuyen rung"  ngay t gia long cuoc song cua chnh mnh.  Neu tai A Chau, mot "the gii mi" ang thc  s lo dang, th cac trao lu, ca hon loan nao  ong lan mang ay ha hen, hien ang tuon chay vao  gia thi ai mi nay, tat cung se dang  len tran ngap gia i song cua cac  cong ong kito tai A Chau. Va d nhien la cac  luong t tng ay se chat van Tin Mng va  Hoi Thanh, c gap thay qua dang thc ma chung ta a  hoc biet. oi vi chung toi, suy t kito giao va viec  nghien cu than hoc phai nay sinh len t chon nay,  v chnh tai ay chung toi gap c lch s "ang len"  cua cac dan toc chung toi.

4.Cac Giam muc A chau a co dp hoi hop vi nhau  nhieu lan, ke t khi chng 200 v a gap g  vi c Phaolo VI, vao thang 12 nam 1970, tai Manila,  trong dp c Giao Hoang tham A Chau lan au tien.  Lien Hiep cac Hoi ong Giam Muc A Chau (Federation of  Asian Bishops Conferences: FABC) cung a c thanh  lap trong thi o. Cuoc hop au tien tai ai Bac  (1974) va cac cuoc hop khac, cung hang loat cac  khoa hoi thao va n v nghien cu, a t  t nan uc nen mot bau kh cong ong cho nhng suy  t va nhng moi quan tam chung. Cac cuoc hoi hop nay  a gi vai tro giong nh nhng buoi "bat  mach" co nh ky nham phat hien nhng quan he  lien i gia cac bien chuyen oi thay cua lch s  va cuoc song cua Hoi Thanh tai cac Giao Hoi a  Phng rai rac trong khap vung nay.

5.Suot trong hanh trnh lch s vi nhng oi thay  to ln, va ngay ca gia nhng bien ong ot  ngot, moi quan tam cua nhng ngi kito va  cac Giao Hoi a Phng cung van khong ngng quy  hng ve vi s menh cua Hoi Thanh. Cac moi quan tam  khac (oi vi cong oan va tinh than hp tac, oi  vi tha tac vu, oi vi hoat ong xa hoi va  chnh tr, oi vi cong tac oi thoai, viec phat trien va  no lc giai phong, oi vi viec ao tao va viec  trao quyen cho giao dan, v.v.) eu phai rut ra t chnh  s menh ay, ly ton tai va boi canh sinh hoat cua  mnh. ung the, v theo mot y ngha rat sau sac, Hoi Thanh  chnh la s menh: Hoi Thanh tiep tuc ganh vac s menh  cua Thien Chua trong c Kito gia long  lch s nhan loai, va lam nhiem tch cua c  Kito cung nh cua tac vu cu chuoc Ngai a  mang lai trong the gii. Thai o quan tam nh the oi vi  s menh cua mnh, khien Hoi Thanh cam thay can phai  suy t ve chnh mnh. Cau hoi ma c Phaolo VI coi la  chu yeu oi vi Cong ong Vaticano II, cung a  tr thanh cau hoi then chot oi vi Hoi Thanh  tai A Chau: "Nay Hoi Thanh, Hoi Thanh se  ngh g ve chnh mnh?" (Ecclesia, quid dicis de te ipsa?)

Ban tuyen ngon ve viec rao giang Tin Mng cua  FABC I (cuoc hop au tien cua cac Giam muc A chau,  1974) a phoi hp moi co gang e minh nh lai s menh  cua Hoi Thanh trong mot boi canh cu the, tc  la vao t the phai ng ap "nhng  khat vong tm kiem tiem an sau kn ni tam long cua  nhng anh ch em chung ta" ang song tai A Chau  ngay nay. Co le iem chu yeu cua van kien  va ke, a c noi len trong oan sau ay:

"Muon rao giang Tin Mng tai A Chau  hom nay, th can phai lam cho s iep va cuoc  song cua c Kito thc s "nhap the" vao  trong tam tr va i song cua cac dan toc chung  ta. The nen, vao thi iem nay cua lch  s chung ta, cong tac can phai lu tam au tien trong  s menh rao giang Tin Mng la viec xay dng mot  Giao Hoi a Phng thc s". (FABC I,9).

6.Cac Giao Hoi a Phng A Chau nhan ra ngay cang  ro hn rang, muon cung co cong cuoc truyen giao cach  cu the, muon dan than vao nhng tac vu hien ai,  th can phai co nhng Giao Hoi a Phng thc s  ong vai thu xng va chu ong trong cong tac  loan bao Tin Mng, ch khong con n thuan thu ong  tiep nhan mot nen kito giao Tay phng ang thi banh  trng truyen giao, tc la khong con tiep tuc mot  mc "sao y ban chanh" Giao Hoi Au Chau vi  nhng hnh thai, nhng tac vu va nhng kieu  mau than hoc phat nguyen t moi trng thc te  cua chung va chu anh hng sau am cua  nhng ieu kien lch s Au Chau. Cac "Giao  Hoi mi" phai bng day va manh me dan  bc i vao moi trng song quanh mnh; va trong  tien trnh ay, cac Giao Hoi mi phai that s tr  thanh Hoi Thanh ch thc, ngay tai cho thi  gian va khong gian ang gap nhau e tao nen thi iem  nay cua lch s. La e cho muon dan, th t  tan trong thc the xng tht cua mnh, Hoi Thanh cung  phai tr thanh cho chung ta, thc s la Hoi  Thanh cua moi mot dan toc chung ta. Bang khong, Hoi  Thanh chang co the thong d vao trong nhng g ang  nay sinh ra tai cac at nc chung ta, ni cac que hng  chung ta, trong the gii mi nay cua A Chau.

 Neu em so nam, th se thay cac Giao Hoi a Phng tai  A Chau (t ra mot so ln) khong con phai la  "tre". Neu co cai g mi me tre trung ni  ho, th o chnh la mot y thc mi, mot c vong va  mot y muon mi: muon tr thanh Hoi Thanh thc s.  Nhng phai la mot Hoi Thanh song ong trong  va cho giay phut lch s hien tai ay, ngay   gia long cac dan toc nay va trong boi canh  cua nhng bc phat trien mau le ang xay en  cho cuoc song cung nh cho cac nen van hoa cua ho.  Cac cong ong a phng phan anh cho thay "nhng  hoai vong mi, nhng c m mi, nhng sang tac  mi" ang bng n ra chung quanh ho. Ho biet cac  ieu mi ay ang hoac se tien hanh, du la  vi thanh cong hay that bai, cham hay nhanh, cung vi  hay khong biet en Phuc Am, va du co Hoi Thanh  tham d hay khong. oi vi ho, ay la gi phut cua  trieu tap va cua thach o; va o cung la  cai kairos oi vi het thay chung ta.

7. Toan bo cac cong ong kito tai A Chau nay  cha chiem ti 2% cua dan so trong vung. Tr Phi  Luat Tan ra, la nc co 83% tn hu cong giao va  89% tn hu kito trong so 60 trieu dan, tai cac nc khac,  ngi kito ch la nhng thieu so rat nho.  A Chau, Hoi Thanh that s la mot oan  chien nho, pusillus grex, mot thieu so het sc nho  be gia mot bien ngi menh mong bat ngat  theo nhng tn ngng khac hoac thuoc nhieu truyen  thong ton giao khac. Bi o, cac Giam muc va cac  ngi lanh ao muc vu, cac nha than hoc hoac  cac quan sat vien A Chau, a nhieu lan nhan nh cho rang trong thi hau thuoc a, Hoi Thanh tai ay  a lam vao mot tnh trang hau nh khong the hieu  noi oi vi cac giao hu Tay phng, va nh the la  bi mot so ly do lch s. 

8. Ngoai thc trang a dang ton giao nay, va dnh  lien vi thc trang nay, khap ni con co rat nhieu  nen van hoa khac nhau. Cac cong ong kito thng b coi  la ngoai lai, v ngi ta cam ho nh la nhng  to chc du nhap t cac nc ngoai vao, cung  nh bi v ho co tn ngng ton giao, va nhieu  khi ca van hoa na, khac vi cac cong ong song  chung quanh. Nhieu chanh phu coi ho nh la nhng  lanh vc ngoai lai, vi nhng y thc he Tay phng,  vi nhng thu lanh vang theo ch th cua cac  the lc nc ngoai, va vi loi song mo phong  theo kieu mau Tay phng. ong bao cua ho thng  ngh rang cac kito hu khong quan tam g nhieu en cac  phong trao dan toc va nhng lo au cua nc  nha mnh. Co thc tam hay khong th o la mot chuyen  khac; nhng s viec la nhieu khi ho cung to cao ong  bao kito la khong chu chia se nhng nguyen  vong cua cac chnh ngha quoc gia va cac nhom ai quoc,  cung nh khong biet u t cho u oi vi cac nhu cau  va cac kho au, oi vi tnh trang b ap bc va boc  lot cua quan chung khong kito, bi v ho van  con lien he vi nhng ai con ang co tiep tuc  keo dai cuoc boc lot bang hnh thc o ho kinh te.

10. Khac vi cac cong ong kito Tay phng, Hoi Thanh   A Chau va cac Giao Hoi a Phng tai ay khong co  nhng "thi ai kito" e ma nhn lai. oi  vi a so cac Giao Hoi A Chau, "Truyen thong"  thng ch la lch s xa la cua Hoi Thanh tai  cac luc a va cua cac dan toc khac, t hoac khong  dnh d g vi kinh nghiem va lch s cua mnh cung  nh cua dan toc mnh ca.

11. Chnh v ang ng gia tnh canh va phac  hoa tren ay, nen chung toi cam thay can phai doc  toan tam toan lc vao viec suy t than hoc ve  Giao Hoi a Phng tai A Chau hien nay. Ngoai mot  vai net phac hoa khai quat ve cac "Giao Hoi tre"  (ecclesiae novellae) oc thay trong sac lenh Ad  Gentes (chng 3), Cong ong Vaticano II a khong khai  trien rong ve e tai nay, bi le thi  ay --- t nhat la trong thap ky 1960, --- hnh nh  o khong phai la moi ban khoan cap thiet oi vi  cac Giao Hoi a Phng Tay phng.

12.    Tuy nhien, oi vi chung toi, nhng "Giao Hoi  tre" tai A Chau, viec can phai suy t ve lnh  vc than hoc nay cho sau xa hn, la mot cong tac  cap thiet. T nhieu nam nay, ca cac Giam muc lan  cac nha than hoc eu a y thc c rang van e  nay la mot trong nhng moi quan tam bach thiet  nhat can phai lam cho cac cong ong kito chung toi  thau hieu. Ch nhng ai khong song ung cham vi nhng  khat vong, trong ch cua cac dan toc va cua  cong ong chung toi, th mi khong nam c hoac la  khong cam nhan ra noi moi quan tam kia ma thoi: ung  ho la nhng "ngoai kieu" song gia  chung toi.

13.    Chnh FABC (Lien Hiep cac Hoi ong Giam Muc A Chau)  a yeu cau chung toi, la mot nhom cac than hoc  gia, danh u tien suy t cho e tai nghien cu nay.  Nh vay, ay la e tai au tien c Uy Ban Co  Van Than Hoc (Theological Advisory Commission: TAC) cua  FABC ban en, cung ngay trong buoi hop au tien, nhom  hoi mua xuan 1986, tai Hong Kong.

14.    Sau gan nam nam (1986-1990), khi viec nghien cu ang tien  hanh va ngay cang nam chac c iem chu  chot hn, chung toi bat au nhan ra rang chu e "Giao  Hoi a Phng" can phai c coi nh la mot co  gang e thau hieu ve cach thc mot cong ong c tin "t  hien thc hoa chnh mnh" trong t the la Hoi Thanh.  Hieu biet Giao Hoi a Phng la hieu biet qua trnh phat  sinh Giao Hoi (ecclesiogenesis) tai mot ni, vao mot  luc, trong mot nen van hoa cu the.

     Chung toi cung y thc rang d an va tien trnh nay  la mot phng thc khac e tm hieu ve cong tac hoi  nhap van hoa. Thc ra, oi vi chung toi la nhng  ngi ang song trong cac Giao Hoi a Phng tai A  Chau, cong tac hoi nhap van hoa ong ngha vi no lc "t  hien thc hoa" cua Hoi Thanh tai mot ni. Thanh  th, chung toi a a iem nhan nh sang suot nay  vao trong tai lieu nghien cu cua chung toi ay.  o la iem nhan nh ma cang tien ti trong no  lc tm hieu, th chung toi cang nhan ra ro hn, qua  cach nghien cu cac thc tai lch s theo boi canh  rieng va theo nh kinh nghiem chung toi nam c. Thc  vay, suot nam nam ban luan, chung toi a co gang  i t nhng thc tai cu the va kinh nghiem thc  te e nghien cu, ch khong phai ch biet gi tro  mua roi vi nhng y niem ly thuyet tren may.

15.  Chung toi xin gii thieu tai lieu nay nh la  co gang au tien cua chung toi e tien hanh mot  cuoc nghien cu than hoc ve "Giao Hoi a Phng trong  boi canh A Chau. Trc het, xin noi ro rang  ay chung toi khong chu y nham mot ieu g ngoai  viec m ra mot cuoc oi thoai vi nhng ai cung  chia se nhng quan tam va khat vong nh chung toi.  Than hoc ve Giao Hoi a Phng con ang trong thi  phoi thai, va nh the khong nhng A Chau  thoi, ma con trong Hoi Thanh tren khap the  gii na. Nhng nha than hoc e tam suy t va  viet ve e tai nay th khong phai la nhieu,  va neu ch ghi lai nhng tac pham thc s ang ke,  th th muc ve chu e nay cung khong co la  may. Nhieu Giam muc A Chau a yeu cau chung toi  khi cong cho tien trnh hoc hoi va ban luan  nay. Cac luan e sau ay la nhng hoa trai au  mua cua cong viec chung toi. Chung toi ch hy vong  la chung se giong len c mot li mi goi  va thoi thuc nhng ngi khac ang song trong cac  Giao Hoi a Phng A chau, e ho cung biet danh  u t cho van e ma tiep tuc cong tac chung toi a  bat au, trong cung mot tinh than nh chung toi a  co khi tham do ve e tai --- ngha la ch nong  long mong c lam sao e tm cho ra s that, --- nham  noi len niem hy vong hy hoan vao mot tng lai ay  ha hen cho Hoi Thanh tai cac at nc va gia cac  dan toc cua chung toi.

B. LUAN E VE GIAO HOI A PHNG

I. GIAI NGHA CAC T NG    

Giao Hoi a Phng phat tch t cuoc gap g gia  mot dan toc vi Tin Mng. Va a la mot dan  toc th the tat phai sinh song trong mot boi canh  van hoa cu the. Neu the th trc het, can phai giai  ngha cac t ng can ban gap thay trong cach at  van e nh va noi; o la cac t ng: "Tin  Mng", "van hoa" va "Giao Hoi a Phng".

1. TIN MNG    

T ng "Tin Mng" hay "Phuc Am"  co ngha la "tin tot" (evangelion). ay la  t ma ngon ng cua Tan c a mn t  Cu c, nhng vi mot y ngha ac biet ma chnh t  ay cung a ham ngu, o la: loan bao n cu  o (Is 40, 1f), loan bao n giai phong (Is 61,1f) va  s viec Nc Thien Chua ang en (Is 52,7).

Tin Mng ve Vng Quoc S Song     

c Giesu a en rao giang Tin Mng cua Thien  Chua; Ngai noi: "Thi ky a man va  Nc Tri a en gan" (Mc 1,14-15). Ngai "c  xc dau tan phong e i loan bao Tin Mng cho nhng  ke ngheo hen" (Lc 4,18tt). Li loan bao c  Giesu ra i c nhac en nh la mot tin lanh  cu o (x. Lc 2,10-11). V the, trong Tan c, Phuc Am  la tin lanh ve tnh trang giai phong, ve n cu  o va ve Nc Tri. Gioan khong dung danh t  "Tin Mng". Ngai thay the cac t ng  "vng quoc Thien Chua" va "cu o" bang  t "s song" (xem Ga 3,16-17). c Giesu noi: "Toi  en e cho moi ngi c song va c song doi  dao" (Ga 10,10).

Tin Mng cua c Giesu Kito

 Tin Mng cung c ong nhat hoa vi chnh c Giesu.  Chnh ban than cua s gia a tr nen trung  tam iem cua Tin Mng. Phuc Am la chnh c  Giesu (Mc 1,1). Ni Ngai, Nc cua Thien Chua a  to hien (Mt 12,28). Ngi nao bo moi s v  c Giesu va v Tin Mng, th se c thng  gap tram lan ngay i nay (Mc 10,30).

Trong Cong Vu Tong o va cac th Thanh Phaolo, viec ong  nhat hoa nay con c khai trien rong hn. Tin Mng  tr thanh "tin mng ve c Giesu (Cv 8,35;  17,18), "ve Chua Giesu" (Cv 11,20; Rm 1,3tt), "ve  danh c Giesu Kito" (Cv 8,12), "ve c Kito" (Rm  15,19tt; 2Cr 2,12), va "ve vinh quang cua c Kito"  (2Cr 4,4). Cuoc t nan va phuc sinh cua c Giesu  tr thanh trung tam iem cua Tin Mng (1Cr 15,1-5).

Tin Mng la Li noi (Ngon t) ma  cung la Chng t    

Trong cac van ban cua Gioan, viec ong nhat hoa Tin  Mng vi c Giesu c dien ta bang cac t  "Li" va "Chng ta". Kinh nghiem ve  Tin Mng c mieu ta nh la kinh nghiem ve "Li  s song" (1Ga 1,1). Chnh c Giesu a en e "lam  chng" cho S That (Li) (Ga 18,37); va neu tn  hu co c kinh nghiem ve Li qua hanh ong cong  bo, th cung chnh la nh s viec "lam  chng" (1Ga 1,2).

Tin Mng nh la An sung, Than Kh  va Quyen nang

Cong ong kito tien khi co kinh nghiem ve Tin Mng  nh la n tha th va an loc ban Than Kh (Cv 2,38; 3,26;  10,43; 13,38; 17,30). o chnh la kinh nghiem ve n cu o,  c mo ta nh la tin lanh "bnh an" do c  Giesu Kito mang en (Cv 10,36). oi vi Phaolo, Tin Mng  la quyen nang cu o, tc la quyen nang cua  Thien Chua e cu roi tat ca nhng ai co long  tin (Rm 1,16), la sc manh cu o Thien Chua a tung  ra trong the gii loai ngi e cu roi mhng  ai co long tin. V vay, Tin Mng c cong bo khong  nhng bang li noi ma ca vi quyen nang va  Than Kh na (1Tx 1,5). Tin Mng la pho quat qua  li mi goi gi en cho het thay moi ngi  va qua s viec c ap dung "cho bat c ai co long  tin" - ca Do thai lan Hy lap (Rm 1,16).

Tin Mng nh la Mau nhiem

Tin Mng la mau nhiem (mysterion), tc la  ke hoach cu o cua Thien Chua: gi kn t muon  thu (1Cr 2,7), va a c mac khai va  the hien trong va qua c Giesu Kito (1Cr 2,1-2). Tam trong  yeu toan dien cua mau nhiem nay nam cho  no la mot ke hoach lien quan ti toan the vu  tru trong thi vien man, va nham ti tieu ch  quy tap van vat tren tri cung nh di at vao  trong Ngai (Ep 1,9-10). Do o, Tin Mng can phai  c loan bao qua hnh thc oi thoai, ngha la nh mot  cuoc gap g gia thc trang bieu hien cua mau  nhiem nay gia dong lch s qua mac khai  Thien Chua ban cho chung ta trong c Kito, va s hien  dien cua mau nhiem ay trong nhng g khac ma  vu tru ven m cho thay.

Hoi Thanh: Hien than cua Tin Mng    

Tin Mng ay, --- hoac la quyen nang cua Thien  Chua e cu roi, la Nc Thien Chua, hay la s  song vien man, --- a hoat ong ni c Giesu nh  Than Kh: khi au t thi Ngai cong khai rao  giang , vi cac phep la la nhng dau ch cua  Tin Mng nay (Mt 12,28); roi tiep o, a hoat  ong mot cach quyet liet qua cuoc t nan va phuc  sinh cua Ngai. Sinh thi, c Kito la hien  than cua Tin Mng to lo mot cach cu the trong  li rao giang, loi song va thai do dan than cua  Ngai. Qua cuoc t nan va phuc sinh cua Ngai,  c Giesu Kito a tr thanh Than Kh ay sc  song va ban s song (1Cr 15,45). Nh vay, Tin Mng ma  c Kito la hien than, a tr thanh mot sc  manh hien dien gia tat ca nhng ai tin  vao cac gia tr nh chan ly, t do va cong bang;  cac gia tr nay lam chng ve s hien dien cua  Nc Tri gia loai ngi. Chnh Tin Mng  ay, chnh quyen lc cu roi ay cua Thien, ang c  the hien trong Hoi Thanh, tc la trong cong  ong cac tn hu, nh Than Kh cua c Kito (Thien  Chua). Nh the, Hoi Thanh ngay nay ang gi vai tro  lam hien than cho Tin Mng cua c Giesu Kito  gia lch s loai ngi. Do o, Hoi Thanh la  "moi trng" e lam cong tac loan bao Tin Mng  (Phuc am hoa).

2. VAN HOA    

Co hang tram cach e nh ngha van hoa. Du vay,  khong mot nh ngha nao a thanh cong trong viec  a ra mot y niem ay u bao gom toan bo thc tai  phc tap cua cai thng c goi la van hoa.  Cho nen, Cong ong chung Vaticano II a chon phng thc  mo ta hn la co nh ngha van hoa cho chnh xac (xem Gaudium et Spes, 53). Trong van kien ve Giao Hoi a Phng  nay, chung toi khong theo mot nh ngha nhat nh nao  ve van hoa ca, song se hieu van hoa theo cach mo  ta cua Vaticano II, va theo hien tnh khao cu  cua khoa nhan chung hoc. Va chung toi se nhn  van hoa t bon goc canh nh se trnh bay di  ay. Neu c phoi hp lai, th nhng cach nhn nay  se giup chung ta co c mot y niem khai quat ve cai  thng c goi la van hoa.

Van hoa nh la viec boi dng tinh than  nhan loai   

Trong cac ngon ng goc Latinh, t van hoa (cultura/culture)  phat nguyen bi t cultura, co ngha la trong  trot, nh thay trong trng hp cac ch "agriculture"  (nong nghiep), "horticulture" (ky thuat lam  vn),v.v... Quan niem co ien coi van hoa nh la tien  trnh noi tam cua viec con ngi trau gioi hoac uon  nan tr tue cung cac nang lc tam linh khac; va v  the, van hoa c coi nh la mot cai g trc tiep lien  he vi i song tri thc, vi nghe thuat, van hoc, va  cac khoa nhan van, vv... D nhien, theo quan niem nay, van  hoa ch c ap dung cho nhng ca nhan, nhng tng  lp hoac dan toc u tu va co hoc thc, khac han vi  dan chung vo hoc, ban khai, lac hau. Hn na, mot cach  nao o, van hoa con bao ham ca tnh chat pho  quat va trng ton. Nhng ca nhan va nhng  nhom can phai khep mnh vao trong cac kieu mau  va mo hnh c coi la co van hoa. Quan niem co ien  nay a xuat hien tai Au Chau trong thi Phuc  hng va the ky "Anh sang" (tk 18), va  a gi c u the rat lau, ngha la cho en thi  gian gan ay. o cung la quan niem ve van hoa a  tng i sat canh vi cong cuoc truyen giao trong thi  thuoc a. Rao giang Tin Mng cung bao ham cong  cuoc mang van hoa ti cho cac dan toc va cac quoc gia,  va chnh s menh kito cung a c coi nh la  "s menh van minh hoa".

Quan niem van hoa theo kinh nghiem   

 Van hoa khong phai la ac quyen cua mot t ca  nhan hoac dan toc. Khong co dan toc nao ma khong  co van hoa. Noi ti van hoa tc la noi ti cac truyen  thong, tap quan, phong tuc va to chc cua mot dan  toc. Cac khoa nhan chung hoc va xa hoi hoc a  neu bat s kien nay: van hoa la mot thc tai phat  sinh t kinh nghiem, va khong ch lien he ti tam  tr va cac tien trnh ben trong cua tr tue ma  thoi, nhng con lien quan ti ca cac tien trnh ben  ngoai gia cuoc song xa cua mot dan  toc na. Theo y ngha nay, van hoa la "toan  bo tong hp ay, bao gom kien thc, tn ngng, nghe thuat,  ao c, phap luat, tuc le cung bat c kha nang  va thoi quen nao ma con ngi thu thap c  trong t cach la thanh phan cua mot xa hoi".  Loi nhn van hoa nh the la mot loi nhn rong m  e on moi hnh thc khac biet va a dang. Toan the  nhan loai co the c coi nh la mot ai gia nh cua  cac dan toc, trong o moi dan nc gi nguyen phong  tuc, truyen thong, tn ngng, cong trnh my thuat,  v.v... rieng cua mnh.

Chieu kch tng trng cua van hoa

     Van hoa bao ham khong nhng cac truyen thong, nhng  cach c x, v.v., ma con ca nhng bieu  tng, y niem, gia tr, ngon ng, y ngha na. Nhng  phong tuc, truyen thong va to chc cua mot dan toc  ham ngu hoac tieu bieu cho cac gia tr, t tng va  quan niem cua dan toc ay. Nh the, viec giao tiep  hoac thau hieu nhau mi co the tr thanh sau am  thiet cot hn gia noi bo nhng nhom hoac nhng  dan toc co cung mot van hoa chung. Ve phng dien nay,  van hoa "bieu th mot th mo dang c truyen lu theo  dong lch s va c coi la mc thc cho y  ngha tiem an ni cac bieu tng, va ong thi  cung bieu th mot he thong quan niem dien at theo  hnh thc tng trng, tha ke t cac the he trc,  nh o con ngi co the trao oi, lu truyen va  m rong kien thc cung thai o cua mnh oi vi  cuoc song".

     Theo y ngha nay, van hoa gan bo rat mat thiet vi ton  giao. ac biet tai A chau la ni cac hnh thc va  cac bieu hien cua van hoa eu mang vien anh,  quan niem, ca en nhng gia tr cung bieu tng  na, cua ton giao, va lay o lam can ban  cung nh lam nguyen ly hp thc cho s co mat cua  mnh.

Quan niem xa hoi nh la mot thc tai van  hoa

     Co the coi chnh xa hoi nh la mot he thong van hoa.  V cach to chc va quan tr cua mot xa hoi,  cach phat trien kinh te, cach thc cac phan t xa  hoi trao oi vi nhau, v.v., thng la nhng g  xuat phat t ac tnh van hoa va thien t cua  mot dan toc. V vay, tach biet a phat trien kinh te  va cong tac cai quan chnh tr ra khoi nen van  hoa cua dan toc, th se gay ra nhng hau qua  tac hai tram trong, nh lch s va kinh nghiem a  chng to cho thay, nhat la trong The gii th ba hien  nay. Co mot s that a c minh chng, o la: bao  lau van hoa cha oi thay, th khong the co mot thay oi  hu hieu va lau ben trong mot xa hoi c. Chnh  v vay, nhng thi gian gan ay, van hoa a tr  thanh van e chnh yeu trong moi lanh vc cuoc song  xa hoi.

D nhien la bon cach nhn va bon phng thc tm hieu  ve van hoa trnh bay tren ay, bo tuc cho lan nhau.  Co the ket luan rang, rot cuoc, van hoa ch la cach  song cu the cua con ngi gia mot dan  toc, mot nhom hoac mot quoc gia nhat nh. Trong khi o, ban  sac loai ngi(humanum) lai tiem an di  moi hnh thc van hoa, lam moi day noi ket e moi nen  van hoa co the gap g lan nhau. Va bat c nen  van hoa ca biet nao cung eu bieu lo sac thai phong  phu cua ban sac loai ngi trong mot cach  kieu co mot khong hai.

3. GIAO HOI A PHNG    

Cong ong Vaticano II a khong dung cung mot th  t ng nhat nh khi e cap en nhng hnh thai  a phng cua Hoi Thanh. Thanh ng "Giao Hoi  ca biet" (Particular Church) c dung en 24  lan --- 12 lan am ch en cac giao phan, con cac lan  khac th e ch nhng nhom cac Giao Hoi thuoc cung  mot to chc, chang han nh la thuoc cung mot loai  le che (xem HN14; P 2-4,10,16, 17,19). T  ng "Giao Hoi a Phng" (Local Church) c  dung 8 lan e ch hoac la giao phan, hay la cac  nhom Giao Hoi, va ca en giao x na. So 14  trong Sac Lenh ve Hiep Nhat dung cac t "ca  biet" va "a phng" nh la nhng t  ong ngha, e ch nhng nhom cac Giao Hoi ong phng,  ac biet la cac Giao Hoi Thng phu.  

 Trong Bo Giao luat mi, "ecclesia particularis" luon luon co ngha la giao phan. Ca t ng  ecclesia localis ("Giao hoi a Phng") lan ecclesia universalis ("Giao Hoi Hoan Vu" a  khong co mat trong bo Giao luat; van kien nay thng  dung hoac la cach noi "toan the Hoi Thanh"  (thnh thoang ch noi la "Hoi Thanh) hoac la  danh xng "Giao Hoi ca biet".* Bo Giao luat cung phan biet "Giao Hoi Latinh"  vi cac Giao Hoi khac, c goi la "cac Giao Hoi  le che co luat rieng" (ecclesiae sui juris); co  ngi e ngh nen dch thanh ng nay ra "Giao  Hoi t tr". Con "le che" th bo Giao luat  nh ngha la "di san phung vu, than hoc, tu c  va phap che, vi nhng net khac biet ve van hoa  va hoan canh lch s cua mot dan toc;  di san ay c dien at theo cach thc song ao rieng  cua moi Giao hoi vi quy luat rieng cua mnh"  (Schema Codicis Juris Canonici Orientalis, 1988, Cn. 27,2).    

Dung t ng mot cach thieu thong nhat nh vay  co the gay ra mot so kho khan. Co nhng than hoc gia  e ngh la nen n thuan i theo cach noi cua Giao  luat; ho goi giao phan "Giao Hoi ca biet", va  dung t ng " Giao Hoi a phng" e ch  cac hnh thc cu the khac cua Giao Hoi. Co ngi  khac lai chu trng rang cac nha than hoc khong can  g ma phai chu rang buoc bi cach dung  t mi cua Giao luat, nh la "Giao Hoi ca  biet" chang han, va ho ong y dung thanh  ng "Giao Hoi a phng", roi khi can th noi ro  la danh t ay dung e ch mot giao phan, mot  giao x, mot cong ong kito nho, hoac la mot nhom  cac a phan.

     Pha ang sau viec la chon cac t ng nay, con  co ca mot van e than hoc quan trong: nhng ieu  kien xa hoi va van hoa se anh hng cho  ti mc nao vao trong viec than hoc nh ngha mot  hnh thc a phng cua Hoi Thanh? Da theo ng loi  cua cha Henri de Lubac va Bo giao luat mi, Uy  Ban Than hoc Quoc te chu trng rang tieu ch (criterion) e xac nh ban sac cua mot Giao Hoi ca biet (tc  la mot giao phan), la mot tieu ch "than hoc  t ban chat no" (essentially theological); con  tieu ch e nh ngha mot Giao Hoi a phng (tc la  mot to chc cac Giao hoi ca biet), ch mang tnh chat "chu  yeu la van hoa xa hoi" ma thoi (xem H.de Lubac, L'unique Eglise du Christ, Paris, Centurion 1985, 33)

     Lien quan en y kien tren ay, co hai iem oi phai  gi thai o de dat. Th nhat: cach at hai t  ng "than hoc" va "xa hoi/van hoa"  ngang nhau tren can can so sanh, co the lam cho hieu rang  ban sac xa hoi/van hoa chang co mot y ngha nao  trong bnh dien than hoc ca; ieu nay se gay anh  hng tram trong en khoa giao hoi hoc, va co the  can phai c at lai van e. Th hai: neu thng  xuyen dung t ng "Giao Hoi ca biet" e  ch mot giao phan nham phan biet vi "Giao Hoi Hoan  Vu", th co the gay ra cam tng cho rang cong  giao tnh cua Giao Hoi ca biet nam au xa pha  ngoai. Cung vay, t ng "Giao Hoi Hoan  Vu" dung e phan biet vi "Giao Hoi ca biet",  co the gay ra hieu lam ve pho quat tnh cua Giao Hoi  Hoan Vu, v se b coi nh la mot to chc sieu  quoc gia hay quoc te.

     V nhng ly do nh the nen chung toi a quyet nh  dung mot cach thng xuyen thanh ng "Giao  Hoi a Phng" (Local Church) trong van kien nay;  neu can, th chung toi se ch ro oi vi cac trng  hp ng dung cu the khac.

     e ch nhng g thng c goi la "le  che" (Rites), chung toi se theo cach noi cua  cac Hoi ong Giam muc An o, cung nh cua cac  than hoc gia cac ngai, ma dung t ng  "cac Giao Hoi Ca The" (Individual Churches).

LI CHU DAN CAC LUAN E

     e viec nghien cu van kien nay c de dang,  xin noi them mot vai li ve phng thc tien hanh,  ve cach to chc va th t cua cac luan e sau ay.

     au tien la nhng vien anh can ban cua  Kinh Thanh ve Giao Hoi a Phng (luan e 1-4): co the coi  o la nen mong cua van kien.

     Tiep o la nhng luan e co tnh cach kinh nghiem  va hien sinh. Nh vay, tai lieu nay khong bat  au vi viec nh ngha Giao Hoi a Phng, roi sau o em  ap dung nh ngha ay cho cac Giao Hoi trong nhng  moi trng vi nhieu ac net van hoa khac nhau cua  A chau; trai lai, chung toi co gang nghien cu thc  trang cua Giao Hoi a Phng nh la mot thc tai  phat sinh t cuoc gap g gia Tin Mng va  van hoa cua mot dan toc (luan e 5-9).

     Cac suy t ve cong trnh hoi nhap van hoa --- mot cong  trnh tien hanh theo mau mc cua mau nhiem Nhap  The --- se tm hieu ve cuoc gap g cua Giao  Hoi a Phng vi toan bo boi canh cua chnh ni  Giao Hoi sinh song: boi canh nay tat nhien phai  bao gom ca nhng thc tai xa hoi, kinh te va  chnh tr na. Da theo phng phap hoc, cac luan e se  khi au i t kinh nghiem, t nhng suy t  ve kinh nghiem, va sau o, se co gang tm hieu cho  biet Giao Hoi a Phng la g.

     Trong bc ke tiep, cac luan e se lay lai giao huan  cua Vaticano II, va th a ra mot y niem than  hoc ve ban chat, ve cac cau to va cac ac iem  cung nh ve cuoc song va s mang cua Giao Hoi  a Phng (luan e 10-14).

     Trong phan ket thuc tai lieu, se co mot luan e  cuoi cung (so 15) ban en mot van e quan trong va  hien ang lam e tai cho nhieu cuoc ban thao:  o la van e cac Hoi ong Giam Muc.

     Nhng suy t than hoc va nhng luan e neu len  trong van kien nay khong nham mot ch nao ngoai  chu ch thuan tuy muc vu: ngha la e giup cac thanh  phan trong Hoi Thanh --- cac Giam muc, linh muc, tu s va  giao dan --- thau hieu cho ro hn, cam nghiem cho  sau am hn, lam chng va truyen thu cho ac lc  hn, mau nhiem ve Giao Hoi a Phng, vi toan bo thc  tai thieng lieng cung nh vi ban sac "tran tuc"  het sc cu the am re sau vao trong moi trng  song cua chnh Giao Hoi. Va cung la e m  ng cho cong tac hien tai hoa Giao Hoi a Phng ngay  tai trong boi canh cua toan bo thc tai cuoc  song, trong o Giao Hoi co bon phan phai rao giang  Tin Mng va hoan tat s menh cua mnh   gia long lch s con ngi. V the, phan cuoi  cua van kien se e ra mot so he luan va nhng  li nhan nhu co tnh cach muc vu, ky vong rang  nh o ma cac suy t kia se c the hien qua  hanh ong va le loi hoat ong.

II. NEN TANG TRONG KINH THANH

Luan e 1

Cho du co phai nhan dang cac Giao Hoi a Phng  trong Tan c bang a danh, th ieu chu yeu c neu  bat chnh la s viec Dan Thien Chua ang tai mot  ni nhat nh. Hoi Thanh la cong trnh hien tai hoa ngay  gia long lch s, cua mau nhiem Thien  Chua trong c Kito; la mau nhiem c thc hien   ni moi Giao Hoi a Phng. Cac Giao Hoi a Phng trong  Tan c th a dang. Hnh anh "Than The c Kito"  c dung e ch Hoi Thanh, cho thay ro s kien nay  la: Hoi Thanh Hoan Vu la moi hiep thong gia  cac Giao Hoi a Phng.

1.01     Cho du trong cac th cua Phaolo va Sach Cong  vu Tong o (1Cr 1,2; Gl 1,2; 1Tx 1,1), cac Giao Hoi co phai  c nhan dang qua mot a danh cu the, th ieu chu yeu  c neu bat han chnh la s viec Dan Thien Chua  ang tai mot ni nhat nh. Cong thc: "gi  ve cac Giao Hoi mien Galata", dung trong Th gi  tn hu Galata, cho thay ro la co the co nhieu  Giao Hoi cung trong mot mien at nhat nh, va  cac Giao Hoi trong vung thng co nhng moi tng  giao vi nhau. The nen, khong phai la mot Hoi Thanh  duy nhat c chia ra thanh nhieu Giao Hoi, va ngc  lai, cung khong phai la tong so cac Giao Hoi  a lam nen Hoi Thanh.

1.02     Tan c to ra khong may tan ong cach phan biet  thong thng gia "Hoi Thanh Hoan Vu"  c coi nh la "Hoi Thanh cua Thien Chua",  va cac Giao Hoi a Phng c hieu la nh nhng  cong oan a phng (tc nh la nhng phan t  hoac bo phan) lam thanh phan cua Hoi Thanh Thien  Chua. Thanh ng "Hoi Thanh cua Thien Chua"  co the c dung e ch mot (1Cr 1,2; 10,35;15,9) hoac  nhieu cong oan giao hoi (1Cr 11,16; 1Tx 2,14). The nen,  van ban Tan c cho phep xac nh rang cong trnh hien  tai hoa ngay gia long lch s, cua mau  nhiem Thien Chua trong c Kito, a c thc hien   ni moi Giao Hoi a Phng.

1.03     Trong thi Tan c, y niem ve Giao Hoi a Phng  mang tnh cach loai suy hn la n ngha, va co the  ch mot cuoc tap hop dan chung a phng, mot c s th  thanh, hoac la cac Giao Hoi trong vung, hay la  cac Giao Hoi hop tai nha rieng, v.v... Cung v the  ma cac Giao Hoi a Phng trong thi Tan c mang  nhng hnh thai a dang en o can phai nghien cu  tng sach mot trong Tan c th mi co the biet c  Giao Hoi co mat trong o la thuoc mau Giao  Hoi nao.

1.04     Hoi Thanh la Than The c Kito (Cl 1,24; Ep 1,22).  c Kito va Hoi Thanh cung c at ke canh nhau  trong nhng lan c nhac ti (Ep 3,21; 5,22). Nh vay,  trong mot y ngha nao o, c Kito va Hoi Thanh c  coi nh la mot. La chi the cua Than The c Kito,  cac kito hu song trong mot moi lien he oi vi nhau  (1Cr 12,12-27), va moi lien he ay nam ni c Kito.  Cho nen, o khong phai ch la mot th tnh oan  ket thuan tuy nhan loai ma thoi, song la mot moi  hiep thong nay sinh t s viec c sap nhap vao  trong c Kito nh c tin va phep ra (Gl 3,26-28).

1.05     Trong hnh anhThan The c Kito", co the nhan  ra c cach thc minh hoa ve moi lien he gia Hoi Thanh  Hoan Vu va cac Giao Hoi a Phng. c Kito c  coi nh ong nhat hoa vi moi Giao Hoi a Phng; v the,  moi Giao Hoi a Phng la Than The c Kito. Khung  bo Giao Hoi tai Giuea, tai Galilea va Samaria la  Saolo cung a khung bo chnh c Kito (Cv 9,1-6).  Mau nhiem c Kito a c thc hien ni moi  Giao Hoi a Phng the nao, th mau nhiem Hoi Thanh cung  c thc hien nh vay. Moi Giao Hoi a Phng la  Hoi Thanh mot cach toan dien (wholly the Church),  nhng khong phai la Hoi Thanh toan the (not  the whole Church). He cang hiep thong vi Than Kh  cua c Giesu, cang biet am re sau vao trong  Tin Mng cung nh trong i song chung ni Than The  duy nhat cua c Kito, va he cang biet m  long giao hao vi cac Giao Hoi a Phng khac trong  cung mot Li va mot Than Kh, th mot Giao Hoi  a Phng cang tien xa trong cong trnh thc hien mau nhiem  Hoi Thanh. Nh vay, nh chnh cac thc tai a lam  cho mnh nen Hoi Thanh va hiep thong, ma Giao Hoi  a Phng mang c tnh chat hoan vu. Con ang  khac, co trong va nh cac Giao Hoi a Phng,  th Hoi Thanh Hoan Vu mi mang c tnh chat hoan  vu. Hoi Thanh Hoan Vu khong co c mot cuoc  hien hu cu the nao ca ngoai cac Giao Hoi  a Phng. Do o, Hoi Thanh Hoan Vu chnh la niem  hiep thong cua cac Giao Hoi a Phng.

Luan e 2

V loan truyen Tin Mng la ban sac sau tham  nhat cua Hoi Thanh, the nen, nhan to quyet nh trong  yeu nhat lam phat sinh nen Giao Hoi a Phng, la  viec loan bao Li (bien co c Kito). La ong lc  trong cong tac loan bao Li, Than Kh gi vai nguyen  ly cua hiep nhat cung nh cua d biet, va  do o, lam cho Hoi Thanh co kha nang on nhan moi  hnh thai van hoa vao trong moi hiep nhat cua mnh  ma khong may may xoa bo cac d biet cua chung,  va ong thi co kha nang gi cho tnh chat  hoan vu cua mnh c luon luon cu the.

2.01     Ngay t li m au cua sach Cong vu Tong  o (Cv 1,6-8), nh mot than hoc gia chuyen ve Hoi Thanh, thanh  Luca a phac ra nhng net ai cng cho ng hng  than hoc cua ngai. Trong o, chung ta thay thi  ai cua Hoi Thanh c mieu ta nh la thi  gian nam gia thi c Kito va thi Chung cuc.  Tieu ch cua thi ai ay la lam chng ve  c Kito cho en tan chan may cuoi tri cua the  gii; o la s menh cua cong oan cac mon o  do cac tong o dan dat va c sc manh cua  Thanh Than yem tr cho trong khi lam chng. V vay, Hoi  Thanh la mot cong oan mon o lam chng cho Chua  Phuc Sinh va cho Tin Mng cua Ngai. Bi  the, tien trnh loan truyen Tin Mng la ly do hien  hu cua Hoi Thanh. "Loan truyen Tin Mng"  that s la an sung, la n goi rieng va la  ban sac sau tham nhat cua Hoi Thanh. Hoi Thanh co  hien hu, th chnh la e loan truyen Tin Mng"  (vangelii Nuntiandi14).

2.02     Trong tat ca cac Phuc Am, menh lenh i truyen  giao c gan lien vi cac trnh thuat ke lai nhng  lan nhom Mi Hai gap g c Kito Phuc Sinh (16,14-16;  Mt 28,18-20; Lc 24,47-49; Ga 20,19-23). Nh the, nhan to quyet  nh trong yeu nhat trong tien trnh thanh hnh cua  mot Giao hoi a phng, la s viec c d phan vao  trong kinh nghiem cua cac tong o ve c Kito, qua trung  gian tac vu tuyen bo Li (1Ga 1,1tt). Ngay sau khi c  ban cho ay Than Kh, cac tong o a tc toc bat au  tuyen bo Tin Mng c Kito (Cv 2,4). Nhng ngi  on nhan Li cac ngai cong bo cung chnh la  nhng ngi a c ra toi va lam  nen Giao Hoi a Phng tai Gierusalem (Cv 2,41). Vai tro  so mot cua cac tong o la tiep tuc phuc vu cho  Li (Cv 6,2-4). He co c hoi thuan tien la thanh  vien nao cua Giao Hoi cung co nam lay e cong  bo Li (Cv 4,34; 8,4). T o, Hoi Thanh song nh  Li va nhan ra ban sac cua mnh ni cong  tac phuc vu Li.

2.03     Than Kh la ong lc thoi thuc Hoi Thanh phuc vu  Li. Theo Ga 20,21-22, th luc phai gi cac tong o  i, c Kito cung a ban Than Kh cho ho. Con Lc  24,49 th nhac lai s viec c Giesu khuyen dan cac mon  o hay lai trong thanh (Gierusalem) cho en khi  nhan c quyen nang t tri ban xuong. Cung vay,  chnh hien tng tuon o tran ay Than Kh trong ngay  le Ngu tuan a anh dau bien co khanh thanh  Hoi Thanh (Cv 2,1-47). La phan t cua Hoi Thanh,  tat ca nhng ai a c sinh ra bi nc va  Than Kh (Ga 3,5). Vay, Than Kh chnh la tru cot cua  Hoi Thanh, va la ang truyen sc sinh ong cho Hoi  Thanh.

2.04     Kinh nghiem Hien xuong a tien bao ve ban chat  ch thc cua Hoi Thanh ang ln len, trong o Than Kh  gi vai nguyen ly cua hiep nhat va cua d  biet. Trong Hoi Thanh, co the gap thay "ngi en  t moi dan nc trong thien ha" dang li ta n  Thien Chua v Tin Mng ma "moi ngi nghe  c trong tieng me e cua mnh" (Cv 2,5-12). o  la li Than Kh mi goi moi ngi on nhan  moi tieng noi va moi hnh thai van hoa vao trong  niem hiep nhat cua Ngai, ma khong may may  huy diet mat i nhng ac net ca biet va nhng  mau sac khac nhau cua chung. o cung chnh la  li mi goi hang vong len, cung nh hang c  ap ng suot theo dong lch s Hoi Thanh, va a  lam nay sinh nen khong biet bao nhieu la Giao Hoi  a Phng. Nh the ngha la Than Kh hang ban cho Hoi Thanh  mot moi hiep nhat co kha nang hap thu nhng khac  biet ma khong tieu huy chung i, va mot tnh pho  quat luon luon cu the. Do o, a phat trien ch thc  cua Hoi Thanh la mot a sinh trng c phoi  hp hai hoa vi nhng loi dien at c tin  bang nhieu cach thc ca biet ma moi Giao Hoi a  Phng tha ke c t cac the he tien boi: o la  nhng loi dien at a tng to ra thch  hp oi vi hoan canh cu the cung nh oi vi  nhu cau va nguyen vong ton giao cua dan toc song  trong a phng ay.

Luan e 3

     Trong Hoi Thanh, tac vu loan truyen Li c thi hanh  qua giao huan cua cac tong o, qua viec c hanh  Le ta n, qua cuoc song cung nh i hoat ong  m nhuan Than Kh, va qua viec cong bo n cu o. Va  o chnh la cac nhan to lam nay sinh nen va cau  tao thanh Giao Hoi a Phng. Nhng ch khi nao c  nhng nhom ngi cu the chap nhan lam cua  mnh nham ap lai Li cua Thien Chua, th cac nhan  to ay mi thc s co sc lam cho Giao Hoi a Phng  nay sinh nen c. Tha tac vu cua cac tong o la  mot cau to lam nen Giao Hoi a Phng; Giao Hoi nay  phai c cau tao the nao e co the bao dng  ban chat cua chnh mnh, tc la ban chat cua  mot cong oan trong o, hanh ong cu o cua  Thien Chua ma c Kito la trung tam, hang lien tuc  hien dien

3.01    Trong Hoi Thanh, tac vu Li Chua c thi hanh  chu yeu theo bon cach thc nh sau: qua giao huan cua  cac tong o ve Li, a ti ket qua lam phat  sinh ra mot cong ong tn hu (Cv 2,41-42); qua Li vang  vong trong niem vui mng va tan tung Thien Chua, lam  nay sinh nen mot cong oan cau nguyen va th  phng (Cv 2,41-42); qua Li dan loi a ti cuoc song  mi trong hoat ong m nhuan Than Kh cua Hoi Thanh,  e t o lam nay sinh nen mot cong oan biet  song tinh than chia se va phuc vu (Cv 2,43-45); va  cuoi cung, qua Li, tc la Tin Mng cua  c Kito, ma Hoi Thanh khong ngng loan bao gia  luc thc thi s menh cu o cua mnh trong the  gii va cho the gii (Cv 2,47).

3.02    Ch khi nao nh tha tac vu tong o, nh  Le ta n va moi hiep thong yeu thng, nh s  menh cu o gia the gii va cho the gii,  cung nh nh an sung va quyen nang cua  Than Kh, co nhng ngi at ti cho cam nghiem  c Li hoac bien co c Kito, th luc o mot Giao  Hoi a Phng mi c khai sinh ra. Chnh the, Giao Hoi a  Phng tai Gierusalem a sinh ra khi Li cac tong o  rao giang tiep tuc lu ngu gia cong ong cac  tn hu, nh tha tac vu cac tong o, vi an  sung va quyen nang cua Than Kh (Cv 2,37tt)

3.03    Ch khi nao c nhng nhom ngi ang song  mot ni va vao mot thi ro ret, tiep  on va chap nhan lam cua mnh vi tat ca  long tin cay men cung nh vi tinh than hiep thong  va y thc ve s menh cua mnh, th cac cau to ay  mi that s tao lap nen mot Giao Hoi a Phng ch thc.  "Vay nhng ai a on nhan Li Phero rao giang,  th eu chu phep ra. Va hom ay a co them khoang  ba ngan ngi theo ao. Ho chuyen can nghe cac tong  o giang day, luon luon hiep thong vi nhau, sieng nang  tham d Le be banh va cau nguyen khong ngng"  (Cv 2,41-42). Nh vay, trong qua trnh hnh thanh Hoi Thanh,  "ni chon" la mot nhan to quyet nh cua tnh  chat hoi thanh (ecclesiality). Bi v, co c on  nhan lam cua mnh va c giai thch nham ng  ap nhng thach o do ni chon va thi ai, do  cac nen van hoa va nhng hoan canh cu the  a ra, th Li Thien Chua mi co u ieu kien thiet  thc e lam phat sinh nen Hoi Thanh.

3.04    Co mot so oan trong cac Phuc Am cho thay la  trong thi o, a co mot th trat t cong ong   gia nhng ngi tin vao c Giesu. c Giesu  tuyen chon nhom Mi Hai. Ngai tach rieng ho ra e  khai m cho ho hieu ve mau nhiem chu kho, chu chet va  song lai cua Ngi (Mt 20,17). Ngai day cho ho  biet ve cach lay thai o phuc vu vi tinh than khiem ha  va yeu thng ma thi hanh trach vu lanh ao  (Mt 20,20-28). Ho c tham d vao ba Tiec Ta n va  c ban cho quyen tai dien mau nhiem nay. Ga 21,15-17  ghi lai s kien Phero c uy thac cho viec cham nom  an chien cua c Giesu.

3.05    Du tha tac vu tong o la mot trong nhng  nhan to cau tao Hoi Thanh, th Tan c cung gii thieu  cho thay ca mot loat nhng c cau khac nhau trong Hoi  Thanh. Giao Hoi Gierusalem co c cau tap oan quy tu  chung quanh cac tong o (Cv 2,42-43). Trong Cv 11,30, th thay  la chnh cac nien trng lam ai dien cho quyen  lanh ao trong Giao hoi Gierusalem; trong khi o, Cv  15,2,4-6 th cho thay rang ca nien trng lan tong  o eu co quyen lanh ao. Tai Antiokhia, cac ngon s  va cac giao s gi quyen lanh ao. Tai Epheso,  cac nien trng lanh ao Giao hoi (Cv 20,17); ho cung  c goi la giam muc (Cv 20,28). Cac Th Muc vu cho thay  co ba loai chc vu: giam muc, nien trng va pho  te.

   V the, tha tac vu tong o trong Hoi Thanh co the mang  nhieu hnh thc cau truc the che khac nhau. Du sao th  cac c cau ay cung can phai co u kha nang  e bao toan thc chat va ban the cua  Giao Hoi a Phng la Hoi Thanh cua Thien Chua, trong  o, hoat ong cu o trng ky ma Thien Chua  a hoan tat trong c Kito, van mai hien dien  va tac ong hu hieu nh Than Kh.

Luan e 4

     Hoi Thanh la oan ngu cac tn hu Thien  Chua a dung Tin Mng ma trieu tap: ho la  nhng ngi a c ra toi trong c Kito  Giesu, va song theo Than Kh. c Kito la au dan  rieng nay cua Thien Chua theo Giao c mi. Mot khi  a c tap hp di quyen lanh ao cua nhng  ngi ke nhiem cac tong o, th chnh nh bi  viec thc hien ngay ni ban than mnh, mau nhiem cua  y nh Thien Chua muon lien ket toan the nhan loai va  toan bo vu tru trong c Kito, ma Hoi Thanh  tr thanh b tch pho quat cua Nc Thien Chua

4.01    Ekklesia la mot t Hy lap dch ra t  ch Qahal cua ngon ng Hy pri, va o  la danh xng c dung e ch cong ong traen,  la dan toc a tng c Yahve giai phong  khoi ach no le va dan a vao trong sa mac  e phung th Ngai. Trong Tan c, danh xng nay  ch ve Hoi Thanh trong t the la cong ong cac tn hu  a c Thien Chua dung Tin Mng cua c Giesu  Kito ma trieu tap e mac khai va thc hien ke  hoach cu o cua Ngai trong the gii (xem Ep  1,19; Rm 16,25tt; Ep 5,32).

4.02 Phan ng chong lai khuynh hng e cao qua o chieu  kch the che cua Hoi Thanh, Cong ong chung Vaticano II  a phuc hoi lai cho ng trong yeu trong giao  hoi hoc cho cac nhan to sieu viet, la nhng nhan  to giup cho thay ro c rang Hoi Thanh mang mot ban  chat ac thu hoan toan khac han vi bat c mot  kieu mau xa hoi nhan loai nao khac. S d  co oan ngu nhng ngi nh the, la v  Thien Chua a keu goi ho qua Li c Kito va  an sung cua Than Kh. Chnh nh chu phep ra  trong cuoc t nan va phuc sinh cua c Kito (Rm  6,3-4) e tr thanh Than The trong o ho a c  dm vao qua phep ra, "bat chap ho la ngi  Do thai hay la ngi Hy lap, ngi no le hay ngi  t do" (1Cr 12,13), ma nhng ngi, nam cung  nh n, a c gia nhap cong ong ay. Va o  chnh la cong ong ang song nh viec tng niem  c Giesu Nadaret theo truyen thong cac tong o, va ang  tuyen xng cung tan dng Ngai la Chua te va  la ang Cu o trong moi hiep thong co cac ngi  ke v cac tong o ng au, cung nh ang hy vong trong ch Ngai tr lai trong vinh quang. Viec tu hop  e c hanh Le Ta n noi len mau mc i  song ben trong cua cong ong: mot i song thong  d vao trong mau nhiem c Kito, cung nh cho thay  cong ong ay that la Dan Thien Chua va la niem  hiep thong trong Than Kh: o chnh la Hoi Thanh phat  sinh bi Thien Chua Ba Ngoi (Ecclesia de Trinitate).

4.03    c Kito va Hoi Thanh th ong tam nhat tr vi  nhau. Cong trnh hoa giai va ban bnh an cua  c Kito ang tien hanh va thanh tu qua hoat  ong cua Hoi Thanh (Cl 1,15-23). Hoi Thanh la mot  thc tai ang tiep tuc ln len, ln len e tr thanh  c Kito: Ngai la au cua Than The la Hoi  Thanh (Ep 4,15-16). Thanh Phaolo a dung hnh anh  Than The ma au la chnh c Kito (1Cr 12; Rm 12,4-5).  Cac tn hu la "nhng ngi a c  hien thanh nh ket hp vi c Giesu Kito, ngha la  c keu goi nen thanh cung vi tat ca nhng  ai, bat c ni nao, keu cau danh c Giesu Kito,  Chua chung ta" (1Cr 1,2). Ho cung c mo ta nh  la "nhng ngi c Thien Chua tuyen chon,  hien thanh va yeu thng" (Cl 3,12). Hoi Thanh con  c gii thieu nh la "en th cua Thien  Chua", ni Than Tr c ngu (1Cr 3,16-17). Hoi Thanh cung  la "gia thuoc (ngi nha) cua Thien Chua  c xay dng tren nen mong la cac tong o va cac  ngon s, con a tang goc tng la chnh c  Kito Giesu (Ep 2,20).

4.04    c tap hp di quyen lanh ao cua mhng  ngi ke nhiem cac tong o, Hoi Thanh tr thanh  b tch pho quat, lam bieu tng va dung cu cua  Nc Thien Chua. Nc Thien Chua la mot mau nhiem mang  tnh chat va canh chung, nhng cung va hien dien  trong moi thi. Canh chung v bao trc s viec vng quyen  Thien Chua se to rang mot cach hoan toan  dt khoat trong ngay tan the. Nhng du ngon noi ve  Nc Tri a am ch en s viec nay (Mt 13,1-32).  Nhng ang khac, Nc Thien Chua a thc s xuat  hien ke t khi c Giesu en trong the gian (Lc 17,20-21;  Mt 11,4tt); Nc Thien Chua c ong nhat hoa vi chnh c  Giesu Kito (Ga 3,3-5; Mt 19,29; Lc 18,29).

4.05    Phep Thanh Tay chnh la con ng khai tam dan  loi en vi long tin vao c Giesu Kito, va en  vi Nc Thien Chua. V vay, mot cach nao o, Hoi Thanh  co the c ong nhat hoa vi Nc Tri. Tuy nhien,  mau nhiem Nc Thien Chua th quang mac hn tam trien  khai cua Hoi Thanh. Hoi Thanh la b tch cua Nc  Tri, tc la bieu hieu co s mang lam cho Nc  Thien Chua hien dien mot cach nhiem mau nh la dau ch  va nh la cong cu cu o thch ng cho thi gian  ke t luc c Kito Chua phuc sinh cho ti ngay Ngai  tr lai.

4.06    Nc Thien Chua ma Hoi Thanh la hien than th  t ban chat, thuoc lanh vc thieng lieng, va  khong nuoi mot yeu sach tran tuc hay la chnh tr nao  het (Ga 18,36-37). c Giesu la mot nha lanh ao  tinh than va la "hien chng" cua nc Tri.  Bai giang tren nui trc tien la mot li  mi goi hay tr nen hoan hao trong tnh  thng ac thu cua con cai Thien Chua, theo mau  gng cua Cha tren Tri (Mt 5,43-48). e vao  c Nc Thien Chua th co mot ieu kien thieng lieng la:  "can phai hoan cai va tr nen giong tre  th" (Mt 18,3), "can phai c sinh ra bi (nc  va) Than kh" (Ga 3,5). V the, Nc Thien Chua la  cua nhng ke co tam hon ngheo kho (Mt 5,3).

4.07    Nhng khong phai v ban chat cua Nc Thien  Chua la thieng lieng ma Hoi Thanh nhat thiet phai  la vo hnh, hoac chang can em xa g en cac thc tai  con ngi tren tran the nay. Trai lai, quyen nang  Nc Thien Chua ang hoat ong trong Hoi Thanh la  mot manh lc cach mang co sc tac ong en moi lanh  vc sinh hoat cua con ngi song tren mat at. Nhng  an du noi ve "thanh tr xay tren nui" va  ve "anh sang the gian" (Mt 5,14-16), ch ro ve mot  Hoi Thanh hu hnh, va co hien hu th chnh la  e mu ch cho the gian.

4.08    La au cua Hoi Thanh, c Kito cung la  hnh anh cua Thien Chua vo hnh va la trng  t cua moi loai tho tao; chnh nh Ngai  va cho Ngai ma muon vat c tao dng (Cl 1,15-18).  Mau nhiem c Kito la mau nhiem cua y nh va  cua ke hoach Thien Chua, a bieu hien cho chung ta  trong mot cach thc het sc khon ngoan va sang suot (Ep  1,9). o la ke hoach a c vach ra cho thi  vien man, nham quy tap muon vat tren tri di at  lai trong Ngai (Ep 1,10).

4.09    Ke hoach cu o cua Thien Chua ang thanh tu  gia lch s cua moi dan toc tren mat at,  va ang tien dan en thi vien man, tc la eskhaton. o la ieu Phaolo mieu ta mot cach  tai tnh khi noi la: "muon loai tho tao nhng  ngong ngong i ch ngay Thien Chua mac khai vinh  quang cua con cai Ngi" (Rm 8,19) va "ngay  c giai thoat, e khong con phai le thuoc vao  canh h nat, ma la c cung vi con cai Thien  Chua chung hng t do va vinh quang" (Rm 8,21). V  the, ch khi nao biet lu y en cac chieu kch nhan loai  hoc va vu tru hoc cua no, th mi co the thau  hieu thc the lch s cua Hoi Thanh, tc la cong  trnh hien thc hoa mau nhiem c Kito, mot cach ung an  c.

III. VIEC PHAT SINH, CUOC SONG VA S  MENH CUA GIAO HOI A PHNG

Luan e 5

    Giao Hoi a Phng la mot Giao Hoi hnh thanh  va c xay dng qua cuoc gap g sau am --- co  sc lam cho ca hai ben nen phong phu them --- gia  Tin Mng va mot dan toc co van hoa cung truyen  thong rieng. Theo cach noi thong thng cua than hoc  va Huan quyen, th ieu o c goi la cong cuoc  hoi nhap van hoa (inculturation). Cong cuoc hoi nhap van  hoa nay khong phai ch n thuan la viec dung  phng cach cua van hoa a phng e bieu at Tin Mng  va c tin kito ma thoi, nhng con bao gom ca  viec tiep xuc qua kinh nghiem va am hieu cac thc tai  ay, cung nh viec tiep nhan chung lam cua mnh  qua trung gian cac tai nang van hoa cua mot dan toc  na. Ket qua la: mot ang, Giao Hoi a phng  se mang hnh thai ghi am nhng net ac thu cua  van hoa a phng; va ang khac, van hoa se c  phuc am hoa nh i song va hoat ong lam  chng cua Giao Hoi a Phng.

5.01    Hoi nhap van hoa la ieu thiet yeu oi vi viec  t hien thc hoa (self-realization) va phat trien  cua cac Giao Hoi. V the, trong khap the gii, ac biet  la trong cac nc ang m mang, hien ang co nhieu  no lc nham thc hien nhng cuoc th nghiem trong  cong tac ban x hoa (to contextualize) i song  va s mang cua Giao Hoi bang cach em c tin va  van hoa a phng xch lai gan nhau hn. That vay, trong ai  Hoi lan au cua FABC, cac Giam muc A Chau a  mieu ta Giao Hoi a Phng nh la "mot Giao Hoi  nhap the thc s vao gia long cua mot dan  toc, la mot Giao Hoi ban x va a thanh  cong trong no lc hoi nhap van hoa. Cu the ma noi,  th o la mot Giao Hoi hang khong ngng lay thai  o khiem ha va yeu men ma oi thoai vi cac truyen  thong, vi cac nen van hoa cung nh vi cac ton giao,  va, tat mot li, vi het thay moi thc tai cuoc  song cua ngi dan ni Giao Hoi ang am re  sau, va ang han hoan tiep nhan lch s cung nhp  song cua ho lam cua mnh" (so 12). oi vi  cac Giao Hoi A Chau, cong tac hoi nhap van hoa la  mot cong tac co tnh cach va thach o va gap rut  xet v qua trnh keo dai nhieu the ky ghe lanh  oi vi van hoa a phng suot trong dong lch s  truyen giao thi thuoc a, cung nh xet v boi canh  thc tnh van hoa hien ang bng day tai nhieu dan toc  A Chau.

5.02    No lc hoi nhap hoa co the rut c nhieu cam  hng t nhng mau thai o hanh ong cua  hai cha Matteo Ricci Trung Hoa va Roberto de Nobili   An o, cho du trong thi o, tam hieu biet cua  hai v ve moi quan he gia Tin Mng va van hoa  co con han hep. Hai nha truyen giao v ai nay  tai A chau, a chu yeu ap dung phng phap thch  nghi e co gang dung ngon ng cung nh nhng  y niem rut ra t van hoa cua mot dan toc, ma  truyen at Tin Mng va cac chan ly mac khai.  Cong cuoc hoi nhap van hoa con tien sau hn viec thch  nghi boi phan, v no gom ham ca viec gap g gia van vi Tin Mng; va co mot tam bao quat  rong hn, v no xac nh ro tien trnh hnh thanh va  phat trien cua Giao Hoi gia long mot dan  toc.

5.03     Ngay nay, cac no lc nham ti viec xay dng nhng  Giao Hoi a Phng ch thc qua cong trnh hoi nhap van hoa,  eu lan bc theo nhan quan, tinh than va cac ky  thuat Cong ong Vaticano II a e ra, ac biet la  qua cac van kien Lumen Gentium (GH), Gaudium  et Spes va Ad Gentes (TG). Hien  Che ve Giao Hoi (GH) nhn moi quan he cua Hoi Thanh  vi cac nen van hoa va cac truyen thong theo nhan  quan cua moi hiep nhat gia toan the nhan loai  (ma Hoi Thanh la b tch/dau ch), va cua tnh  chat hoan vu ni Hoi Thanh, trong o, het thay  moi phan t ca biet vi nhng ac net van hoa,  di san va tai nang khac nhau, eu hiep thong vi  nhau (GH 13). Con trong Hien Che muc vu (MV),  thay v gi quan niem hep hoi ve van hoa, coi o n  thuan nh la mot no lc trau doi tr lc qua ng  loi giao duc va viec hoc tap cac khoa nhan van, v.v.,  e oi chieu vi ngi khong hoc hanh, khong van  minh va "dan ban khai" (Naturvoelker), th Cong  ong a da theo cac chieu kch lch s, xa hoi  va nhan chung hoc ma mieu ta van hoa. Cac  chieu kch nay gi mot vai het sc trong yeu trong  viec tm hieu ve moi tng quan gia Giao Hoi a Phng  va cac nen van hoa. Va cuoi cung, qua Sac Lenh  ve Truyen Giao (TG), Cong ong quan niem cac Giao Hoi  a Phng nh la nhng thc the ang nay sinh t  cuoc gap g cua Li Chua vi cac nen van hoa  va cac truyen thong cua cac dan toc, va ong  thi nhan manh rang can phai tiep tuc ay manh cong  cuoc hoi nhap van hoa vao trong cac lanh vc khac  nhau cua i song va s mang kito (TG 19-22).  Trong nhng lan nhom hop tai Roma, Thng Hoi ong Giam  muc The gii cung a chu trong nhieu en chu  e "hoi nhap van hoa", ac biet la trong lan  hop e ban ve s mang rao giang Tin Mng, va  qua Tong Huan Evangelii nuntiandi ban hanh tiep sau  o. Qua cac cuoc vieng tham muc vu cua ngai, nhat  la khi i A Chau va Phi Chau, va qua cac bai  noi chuyen nhan dp o, .G.H. Gioan Phaolo II cung a  neu bat tam thiet yeu cua cong tac hoi nhap van hoa  tai cac Giao Hoi a Phng, cung nh cua cong trnh  phuc am hoa cac nen van hoa.

5.04    Ch khi nao Tin Mng gap g c vi van hoa  cua mot dan toc, th luc o Giao Hoi a Phng mi thc  s c khai sinh va thiet lap. Gap g noi len  tnh chat hai chieu va qua lai. Nhng truyen thong,  bieu tng, c che, phong tuc, thai o, v.v. khac nhau cua  mot dan toc th phat nguyen t tam hon, t tinh than  cua chnh dan toc ay. Tin Mng gap g vi van  hoa khong phai n thuan bang cach on nhan nhng  hnh thc va bieu tng be ngoai khong thoi cua  mot dan toc, nhng la bang cach tien sau vao trong  tinh than va tam hon ma cac hnh thc va cac  bieu tng ay dien at va bieu th. Khi van hoa va  Tin Mng oi thoai va gap g vi nhau tan trong  "tham cung tam hon" cua mot dan toc, th luc o  Giao Hoi a Phng ch thc co the nay sinh len. Mot cuoc  gap g nh the cung la mot c hoi lam quen  vi vu tru quan cua mot dan toc, tc la vi  nguon coi cua cac hnh thai van hoa. Cung chnh nh  vu tru quan ay ma cac phan bo khac nhau trong mot  nen van hoa c lien ket lai vi nhau mot cach co c cau  e lam nen mot toan bo. Vu tru quan bieu hien  trong cach thc to chc a phng, trong cac the  che, cac c cau, v.v. cua mot nhom van hoa.

5.05    Quan niem moi tng quan gia Tin Mng va van  hoa nh la mot cuoc gap g, la cung  luc noi len s viec van hoa co quyen t tr chnh ang  vi ban sac rieng cua mnh. V trong t cach la  san pham cua tr tue con ngi tac ong len tren  thien nhien va sang tao ra nhieu dung cu, nhieu the  che, nhieu moi lien he trong xa hoi, nhieu loi song,  v.v... khac nhau, van hoa thc s la mot thanh phan  trong ke hoach sang tao cua Thien Chua. Ngoai ra,  van hoa cua dan toc nao cung nham ti mot thien  hng chung, o la: gop phan vao trong cuoc song va  ch chung cua gia nh nhan loai duy nhat, moi dan nc  theo mot cach thc ac thu. Moi van hoa bieu lo  theo mot cach thc rieng, tnh chat phong phu cua ban  sac loai ngi (huma-num), va v the, can  phai c ton trong va bao dng.

5.06    T nhng g va trnh bay tren ay, co  the thay ro c rang v bat nguon t ke hoach Thien  Chua sang tao con ngi va thien nhien, nen van hoa  phai c ton trong v chnh tieu ch noi tai cua  no, ch khong phai ch c n thuan coi nh la mot  th phng tien cho mot cai g khac. Cung khong c tach  rieng cac cau to lam nen mot nen van hoa ra khoi  tong the hu c cua chung. Cho nen, cong trnh hoi  nhap van hoa khong the nao thuan tuy la mot tien  trnh ch biet ken chon mot so nhan to ac biet nao  o cua van hoa e lam nh mot trang phuc tieu bieu  khoac len cho Tin Mng. Hoi nhap van hoa theo kieu ay  ch co tnh cach hoan toan ben ngoai va nong  can, v khong biet ton trong tam hon sau tham ben trong  va tnh chat cau truc cua van hoa.

5.07    Khong nhng moi van hoa mang lai cho chung ta  mot loi ngo mi e tm hieu ve con ngi, ma  con m ra nhieu con ng mi e thau hieu ve  nguon phong phu khon lng cua Tin Mng na.  Khi Tin Mng gap g vi truyen thong, th kinh nghiem  va van hoa cua mot dan toc se bng day vi  nhng tiem nang quy gia con cha c phat hien cua  mnh; nhieu kha nang va y ngha van con an  khuat cho ti luc ay, se lo dien ro ra. Chnh v the,  co mot ieu het sc quan trong can phai lam, la  da theo tiem nang van hoa cua moi dan toc ma  giai thch Tin Mng; nh vay, Truyen thong kito  se c phong phu them. Nhn theo nhan quan nay,  th Giao Hoi a Phng cung co the c coi nh la  mot hnh thc ay mi me va sang tao cua cong  trnh tai hien tai hoa (reactualization) va tai giai  thch (reinterpretation) Tin Mng va c tin. Cach  tai giai thch nay khong phai la mot bc  cat t dt khoat vi Truyen thong, nhng la mot tien  trnh lien tuc tiep dien theo cau truc cua no, bi  v qua kh se c kinh nghiem hien tai cua mot Giao  Hoi a Phng tai thu ac (repossessed) va phuc  hoat (reactivated) tr lai. Con Truyen thong  va di san cua qua kh, thay v gay can tr,  th se tr thanh nguon tr lc cho i song  ngay nay cua Giao Hoi a Phng, trong o, Chua Phuc  Sinh va Than Kh cua Ngai ang c ngu va hoat  ong.

5.08    Ch khi nao Tin Mng va c tin c cam  nghiem va thau hieu qua cac von lieng van hoa cua  mot dan toc, th luc o cuoc gap g noi tren mi thc  s tr thanh sau am c. o khong nhng la  mot nguyen vong, ma con la mot ieu thiet yeu  na. Bi v, he a sinh ra lam ngi  trong mot boi canh lch s va mot truyen  thong nhat nh, th con ngi khong the nao nhan thc  c chan ly, khong the nao hieu biet va cam  nghiem c thc tai cuoc song ---ke ca Tin Mng  va c tin--- ma khong nh en trung gian cua  mot nen van hoa cu the. Noi cach khac, viec thc s thau  hieu Li Chua va thai o ap ng thiet thc bang  long tin ch co the xay ra c gia mot dan  toc, qua von lieng van hoa ho co: o chnh la cach thc  bieu hien cua nhng kinh nghiem va nhng truyen  thong rieng ho. Cac kinh nghiem va truyen thong nay  la nhng tieu chuan oi chieu e da theo o ma  giai thch, tiep nhan va hap thu cac kinh nghiem va  cac bien co mi. Noi cach khac, nhng d lieu, tc  la nhng bien co va kinh nghiem mi se c  to chc hoac --- noi cho ung hn --- c to chc lai,  c tai cau truc theo thien t va le loi t tng  rieng cua mot nhom hoac mot dan toc. ieu nay cung  co the c ap dung cho trng hp gap g gia  Tin Mng vi van hoa cua mot nhom, cua mot quoc  gia hoac mot dan toc.

5.09    Neu Tin Mng va van hoa gap g nhau nh the,  th hnh thai cu the cua Giao Hoi a Phng tat cung  phai khuon rap theo cac ieu kien van hoa cua dan  toc ni Giao Hoi am re. S viec Giao Hoi a  Phng mac lay xng tht cua than mnh van hoa mot dan  toc se lam cho Giao Hoi ay mang nhng net bieu  trng ac thu khac biet vi cac Giao Hoi khac. Nh vay,  moi Giao Hoi a Phng se mang an tn nen van hoa  cua ni mnh ang nhap the vao. The nen, cac nen van  hoa khac nhau the nao, th cac Giao Hoi a Phng cung  khac biet nhau nh vay, cho du het thay moi Giao Hoi  eu chia se cung mot Tin Mng, cung mot c  tin, cung mot le ta n, v.v. Nh vay, niem hiep thong  hoan vu gia cac Giao Hoi cung chnh la  viec thong d vao trong thc trang a dang cua cac  nen van hoa va cac truyen thong khac biet nhau. Trong  bai noi chuyen ngay 21 thang, 1984, .G.H. Gioan Phaolo  II a nhan nh rang: "Kho ma dien at chnh  mnh cho ro rang va sau xa hn c: Hoi Thanh  Hoan Vu c gii thieu nh la mot moi hiep thong  gia cac Giao Hoi (ca biet), va mot cach gian tiep,  nh la mot cong ong cac quoc gia, cac ngon ng,  cac nen van hoa ..." (Documentation Catholique so  1989 (1985) 167-172).

5.10    Trong tien trnh Giao Hoi a Phng t hien thc hoa  chnh mnh (self-realization) bang phng thc hoi nhap  van hoa, can phai lu y en hai kha canh nay: th  nhat, co mang hnh thai cu the cua mot nen van hoa nao  o, th Tin Mng mi c nhan ra; v Tin Mng khong  phai la mot thc the tru tng, ma la  mot thc tai cu the, c the hien ni long tin ma  mot dan toc a tiep nhan va noi len qua boi canh  van hoa cua mnh. V vay, trong thc the, khi mot dan  toc gap g vi Tin Mng, th cung luc, cung  gap g luon vi mot nen van hoa khac a c tham  nhuan bi c tin. Do o, co tac gia a thch  dung t "hoa nhap van hoa"(interculturation) hn la t "hoi nhap van hoa" (inculturation). Trong van kien nay, chung toi dung thanh ng  "hoi nhap van hoa" nh la mot y niem bao ham  ca s kien "cac nen van hoa gap nhau" na.

5.11    ieu th hai can lu y la khong phai bao gi  Tin Mng cung can gap cho c mot van hoa thuan  nhat; co the xay ra la Tin Mng gap g vi nhng  nhom thuoc nhieu bo toc khac nhau, thuoc nhieu tieng noi  hoac van hoa khac nhau, nhng lai song trong cung mot  ni. Chnh the, tai nhieu nc A chau, chung ta  thay co nhng nhom thuoc cac chung toc va van  hoa khac nhau trong cung mot Giao Hoi a Phng.  Thc trang ghep manh gom nhieu ngon ng, van hoa  va chung toc nh the lam cho Giao Hoi a Phng  cang tr nen phong phu hn nhieu. Tien trnh hoi nhap  van hoa co bon phan phai quan tam en thc trang nay,  cung nh can phai lu y en a bien hoa va  phat trien cua cac nhom ay, v ho thc s la nhng  thanh phan cua mot mien hoac mot quoc gia. Trong trng  hp co ung o xay ra gia cac ban sac chung  toc hay van hoa khac nhau, Giao Hoi a Phng co the ong  vai trung gian giang hoa va hp nhat, bang cach  co cong lam moi giay hiep thong gia nhng nen  van hoa va truyen thong khac nhau; nh o, Giao Hoi  se hnh thanh ban sac rieng cua mnh, tc la  ban sac ac thu cua mot Giao Hoi a Phng. Trong  nhng moi trng co nhieu bo toc, co nhieu th ngon  ng va nhieu anh hng van hoa khac nhau cung  sinh hoat vi nhau, th tac vu hoi nhap van hoa cung  con bao gom ca viec co vu xay dng cho tinh than  hoa hp va thong hiep na.

5.12    Neu Giao Hoi a Phng la thanh qua cua  tac ong qua lai gia Tin Mng va van hoa, th  noi rang van hoa anh hng en hnh thai cua  Giao Hoi a Phng la cha noi cho ay u: con  can phai noi them la Tin Mng cung anh  hng en ca van hoa na. La Li Thien  Chua, Tin Mng lam noi bat va nang cao van hoa,  nhng ong thi cung mang lai nhieu thach o cho mot  so gia tr, the che, phong tuc, loi song, v.v... cua van  hoa. Cac van hoa cung mang nang dau vet toi loi  cua loai ngi, va v the co the tch cha  nhng nhan to pha hoai ban tnh loai ngi  va lam cho con ngi ra no le. Ngay nay, s  mang phuc am hoa cua Giao Hoi a Phng can phai  nham ti cong tac cai bien van hoa t ben trong,  nh men trong bot. .G.H. Phaolo VI a nhan manh en tam  trong yeu cua cong cuoc bien cai cac nen van hoa  nh Tin Mng, khi ngai viet nh sau trong Tong huan  Evangelii nuntiandi: "ieu trong yeu la phai  biet lay Tin M2ng ma bien cai viec khai hoa con ngi  va cac nen van hoa, khong phai la bang cach  to s mot lp sn e lam canh ma thoi, nhng la  co tien sau en tan goc re song con cua i  con ngi. Khong con nghi ng g na: ho phan  cach Tin Mng xa khoi van hoa chnh la nguyen do  gay ra tham canh cua thi ai chung ta ang  song, het nh a tng thay trong cac thi ai  khac. V vay, can phai ra sc bang moi cach e am  bao cho cong tac a Tin Mng vao trong van hoa  hoac ung hn la vao trong cac nen van hoa c tron  ven. Cac nen van hoa can phai c phuc hng qua mot  cuoc gap g vi Tin Mng" (EN20).

5.13    Phng thc cu the c dung e thc hien cong cuoc  a Tin Mng vao trong cac nen van hoa, chiem gi  mot tam trong yeu rat ln. Tin Mng ch co the cai  bien c van hoa, khi nao co nhng ngi tin  va song theo s ch ao cua Tin Mng e t  o, lay chnh cuoc song cua mnh ma lam chng  cho no. Ngoai ra, cong cuoc phuc am hoa va noi cung  can phai tien hanh can trong e tranh cho khoi  moi hnh thc huenh hoang ac thang, va hn na, can  phai tien hanh nh mot cong tac phuc vu van hoa,  vi thai o khiem nhu va vi y thc ro rang ca  Tin Mng na cung co the thu nhan c nhieu ieu  t van hoa e nh o ma thau hieu c van  hoa va tiep thu no lam cua mnh. Cong ong Vaticano  II a cong nhien tha nhan iem nay.

Luan e 6

Giao Hoi a Phng la mot Giao Hoi ang song qua tien  trnh hoi nhap van hoa hang trng ky tiep dien  gia long lch s; bi v, mot ang,  Giao Hoi la mot cong ong c tin khong ngng ln  len, va ang khac, van hoa cung lai luon luon  bien hoa oi thay. Ngay nay, ng loi ma mot  Giao Hoi a Phng phai theo uoi e t hien thc hoa  chnh ban than mnh, la ra sc giai ap cho thiet  thc nhng thach o cua cac the lc mi xuat hien  trong dong lch s; o cung chnh la nhng  g ang khai sinh ra tien trnh hien ai hoa (modernization),  cung nh ang anh hng sau am en moi lanh  vc va kha canh trong i song cua mot dan toc.

6.01    Tiep theo nhan nh ve s viec Giao Hoi a Phng nay  sinh nen t cuoc gap g vi van hoa, luan e nay  se ng t mot quan iem nang ong e th nhn  ve cuoc gap g ay, quan niem rang van hoa la mot  thc tai khong ngng bien hoa theo nhng bc phat  trien trong xa hoi. Chung toi se ac biet lu y ti  tien trnh hien ai hoa, v ay la mot hien tng co  anh hng sau am en ca van hoa lan xa  hoi. Va tat ca nhng ieu o lai eu co tac  dung oi vi cach thc cac Giao Hoi a Phng tai A  chau hieu ve chnh mnh, cung nh ve cuoc song va  s mang cua mnh.

6.02    Van hoa la mot thc tai khong phai la tnh  nhng la ong: no lien tuc phat trien, tien hoa va  bien oi do nhng nhan to t ben trong cung nh  ben ngoai. Nen van hoa nao cung eu co bien  oi; co khac th ch khac cho bien oi ay co quy  mo va nhanh chong hay khong. Mot trong nhng sc manh  oi thay ang ke ni mot nen van hoa, la s viec gap  g vi cac nen van hoa khac. Khi tien trnh bien oi  qua viec gap g nh the khong con co mat ni mot  nen van hoa na, th nen van hoa ay se b co lap  va tan lui dan i, nh thng thay xay ra oi  vi nhieu nen van hoa va van minh trong qua kh. Net  xuat sac noi bat ni cac nen van hoa trng ton  tai A chau khong phai bieu hien n thuan ni  tnh cach co xa cua chung, nhng con ca  s kien nay na: trai qua biet bao thien nien  va the ky, cac nen van hoa ay a biet bien  hoa va hap thu nhng yeu to mi e tao cho mnh co  kha nang thch nghi va ng ap vi nhng thach  o va thang tram thien hnh van trang xay en trong  lch s. Tai A chau cung nh bat c ni  nao khac, cong cuoc hoi nhap van hoa oi hoi  Giao Hoi a Phng phai biet ln len nh biet lang  nghe, nhan thc va ng ap a dien bien cua  van hoa. Neu ch coi cong tac hoi nhap van hoa nh la  mot viec can phai lam mot lan cho tat ca, va  quen i tac ong ho tng oi vi van hoa khong ngng  dien bien ay, th khong the nao Giao Hoi tranh cho  khoi b vong than va tr thanh xa la oi vi  nhng hoai bao, nhng khat vong va ch  mong cua quan chung c. o la nhng g ma  kinh nghiem cua cac Giao Hoi tai nhieu ni tren the gii  a e lai lam bai hoc cho chung ta.

6.03    Co mot ieu la trong van hoa ngay nay, o la  s viec van hoa bien oi mot cach ai quy mo cha tng  thay. Va toc o cua a bien oi nay lai  cang tang them gap boi bi sc hoi thuc cua  tien trnh hien ai hoa vi nhng hau qua cua  rieng no. Noi en hien ai hoa tc la noi en tien  trnh bien oi mau le trong xa hoi xay ra do anh  hng cua khoa hoc tan thi, cua ky thuat  va ky nghe hoa, cua nhng phng tien truyen  thong tan ky va cong tac o th hoa, cung nh  cua nhng he thong mi trong cac lanh vc giao  duc, kinh te va chnh tr: tat ca nhng nhan to  ay a tac ong sau xa en nen van hoa, en cac the  che, en loi song, v.v. co truyen. Va con sau xa  hn na, tien trnh hien ai hoa a bien oi ca  en nhng thai o song va nhng gia tr, cung  nh ca en y thc cua nhng ca nhan va nhng  nhom na. Nhng oi thay va bien hoa ay, ai ma  khong thay hien ro mon mot ngay tai gia cac o  th A Chau, la nhng thanh pho hien ang banh  trng vi mot nhp o kinh hoang, do hien tng di dan  tap the va o th hoa ong loat.

6.04    Tai A Chau, viec gap g gia cac nen van  hoa co truyen va trao lu hien ai hoa a lam  phat sinh ra vo so nhng trang huong va nhng  phan ng rat khac biet nhau. Trong mot vai xa  hoi va mot vai lanh vc sinh hoat tai A Chau,  a hien ai hoa tien hanh sat canh vi cac nen  van hoa va loi song co truyen. Trong cac xa hoi  ay, v a qua quen song trc dien vi nhng mau thuan,  nen ngi A Chau c than nhien song loi song  hang hai: tan tien cung chon, co truyen cung om.  Co mot thai o phan ng khac, o la co vt bo  cho xong van hoa co truyen i --- vt ca ch lan  chai --- va lay kieu song tan tien ma thay vao  o. Con co ni th c khang khang chong c lai vi loi  song hien ai va cac gia tr mi, e tiep tuc bao  ve van hoa, the che, loi song, v.v. co truyen. Cung  co nhng ni a biet chuyen dch cac phong thai va  gia tr co truyen vao trong cac he thong, cac cong cu,  v.v. hien ai; hay ngc lai, em cai mi chong cheo len  tren cai cu. Tuy nhien, khong ai co the phu nhan  c rang tai A Chau, gia cac phan ng khac  nhau oi vi a hien ai hoa, troi nhat la c vong  tham sau mong sao thu hoach c nhng li ch cua  nen van hoa hien ai, ma van khong anh mat i ban  sac cua di san co truyen mnh tha hng, vi  nhng gia tr va ly tng hang bao nhieu nam tha  thiet ap u tan trong ay long.

6.05    Viec gap g gia truyen thong va hien ai  at Hoi Thanh trc mot thach o het sc to ln (MV 56).  Trong mot bai noi chuyen vi Ban Co Van ac trach Van  hoa cua Toa Thanh, c Gioan Phaolo II neu ro  ac net cua tnh trang oi thay va bien hoa ngay  nay nh sau:

"ng trc mot nen van hoa mi ang len, d  nhien la moi tn hu cung nh moi ngi thien  tam thien ch, eu co bon phan phai biet song can am  va sang suot. Nhng oi thay ve mat xa hoi va  van hoa, nhng cuoc chnh bien, nhng mam mong y  thc he, thai o t van ve ton giao, thai o do dam  oi vi nen luan ly ao c: tat ca eu ch cho thay  mot the gii ang thi thai nghen, ang o kiem tm le  song va hng i, kiem tm mot tong the toan ven,  mot cuoc canh tan co tnh cach ngon s" (L'Osservatore  Romano, English edit. Dec. 16 1985).

   o la nhng nhan nh hoan toan ung oi vi  hien trang tai A Chau. Ch khi nao biet ng ap thch  ang nhng canh huong phc tap trong cac nc A  chau, th luc o cac Giao Hoi tai luc a nay mi co  the tr nen nhng Giao Hoi a Phng ch thc c.

6.06    Trong khi ra sc e ng ap nh vay, trc het Hoi Thanh  can phai nhn nhan va tiep thu gia tr cua ca  truyen thong lan van hoa, cung nh vai tro trong  yeu ma tien trnh hien ai hoa ang ong gi. Mot  thai o thu the tat se khong ong gop c g ca  cho a phat huy cua Giao Hoi a Phng va cho viec  chu toan s mang ma ngay nay Thien Chua ang uy  thac cho Giao Hoi. Gia san cua cac nen van hoa va  cac truyen thong A Chau phai c tch cc co xuy  va phat huy, v Thien Chua va Than Kh cua Ngai  a tng hoat ong manh me trong lch s cac  dan toc A Chau. Nhng bieu hien van hoa muon hnh  thai cua chung phan anh ban the chan-thien-my  cua Thien Chua. Het nh vay, tien trnh hien ai hoa  cung noi len s kien Thien Chua hang co mat trong  lch s hien ai cua chung ta. Do o, Giao Hoi a  Phng phai bieu th mot thai o het sc ci m  --- nh cong ong Vaticano II a tng neu cao ---  oi vi cac nen van hoa cac dan toc cung nh oi vi  the gii hien ai va cac bc phat trien cua no.

6.07    Hien che muc vu Gaudium et Spes a mieu ta  ro ve mot trong nhng van e cot tuy gap phai  tai A Chau cung nh tai cac ni khac, vi nhng  li le nh sau: "Phai lam the nao e  co the phat huy sc song va a phat trien cua  mot nen van hoa mi, ma khong anh mat i long trung  thanh sinh ong oi vi di san cua truyen thong?"  (MV 56). Cac Giao Hoi a Phng tai A Chau co bon  phan phai ng ap thoa ang cho u t va c vong  kia, la nhng tam t hien ang trai rong trong khap  A Chau. Khi ng ap nh the, Giao Hoi can phai lu  y en s kien nay la neu ch chong cheo len tren  nhng g a co, nhng nhan to mi lay t  ben ngoai hoac rut ra t mot qua trnh d sinh (phat  sinh t giong loai khac =heterogenetic), th khong  the nao co mot cuoc thay oi thc s sau rong va  lau ben ni mot nen van hoa c. Trong mot nen van hoa  hay trong mot xa hoi, mot cuoc oi thay ch xay en,  luc nao no phat sinh t noi gii cua chnh no,  tc la do mot tien trnh trc sinh (phat sinh thang t  giong loai cua mnh =orthogenetic). Cuoc gap g  gia truyen thong va hien ai phai tien hanh  the nao e tien trnh thay oi van hoa phat ong t  noi gii, co u kha nang dung oc sang tao ma  ap ng nhng yeu cau thch nghi cua tan thi,  va dung tai kheo leo tong hp ma lam  cho ca tan thi na cung tr thanh  cua rieng mnh.

6.08    Muon ong gop e kien tao mot cong trnh phoi hp hai  hoa gia truyen thong va hien ai, th Hoi Thanh  tai A Chau can phai biet lay oc phe bnh ma  phan nh. V cac nen van hoa A Chau van con  to ra kha map m, cha dt khoat; ieu o muon noi  rang ben canh vo so nhng ly tng, nhan gii  va gia tr cao sieu, chung van con ngang nhien  cha chap nhieu nhan to an ap va phi nhan; chang  han nh la tham trang phan biet ang cap tiep tuc  i ngc lai vi quyen bnh ang gia moi con ngi,  hoac la thai o ky th phu n, v.v.

ang khac, cho du co gop phan ln lao va ky  dieu vao trong tien trnh nhan ao hoa xa hoi loai  ngi, th trao lu hien ai cung van con  chat cha nhieu mau thuan sau xa. No ang xoi mon  mot so cac gia tr hang c quy men trong cac xa hoi  A Chau, gay nen canh em oi phong bai tuc lam  thng mai, a ti cho dng len mot guong may bat  nhan khong lo cha tng thay nham boc lot nhng am  dan ngheo yeu. Trao lu hien ai hoa cap song oi  vi hien tng ky nghe hoa tien tien, ang gay hai tram  trong en moi sinh thien nhien A Chau. Nan nhan  la nhng tang lp ban cung nhat trong xa hoi,  chang han nh la cac ngi dan bo lac va cac  thuyen chai phai song nh vao cac lam san  va hai san. a ky nghe hoa hien ai cung  ang e nang nhieu nhat len tren vai cua cac phu  n A Chau v phai chu canh di dch t ni  nay en ni khac, chu boc lot va b em ra lam  moi cho mai dam.

6.09    Trong boi canh gap g nh the gia truyen  thong va hien ai, Giao Hoi a Phng can phai biet  lay oc phe bnh ma phan nh bang cach y thc cho tnh  tao rang ca truyen thong lan hien ai eu co nhng  u va khuyet iem cua chung. Giao Hoi co bon phan  phai gop phan vao trong tien trnh bien hoa hng  ti mot nen nhan ban mang ban sac A Chau thc  s: o la thanh qua gat hai c t cuoc  gap g va phoi hp hai hoa gia cac yeu  to hay ep nhat tm thay trong van hoa co truyen va  trong trao lu hien ai. Nh the, qua s viec tch cc  d phan vao trong dong lch s qua kh va  hien ai cua cac dan toc A Chau, bi biet lay  oc phe bnh ma ong nhat hoa mnh vi truyen thong, va  van hoa, vi nhng khat vong va hoai bao  ho ang ap u, Hoi Thanh se mang ban sac A  Chau thc s. Hnh thai cua cac Giao Hoi a Phng A  Chau ngay mai se tuy thuoc vao tien trnh hoi  nhap van hoa ang thanh hnh hom nay ngay trong boi canh  gap g gia truyen thong va trao lu hien  ai tai A Chau.

Luan e 7

Muon t hien thc hoa chnh mnh tai A Chau, th Giao  Hoi a Phng can phai biet that noi nhng moi quan  he mi vi nhng tn o lang gieng thuoc cac ton giao  khac, va can phai biet dan than vao trong cac  hoat ong nham muc ch co xuy cong ly, nhan pham va  nhan quyen, cung nh vao trong cong tac thc thi mot  cach thiet thc, long thng ac ai (preferential  love) oi vi ngi ngheo.

7.01    e co the trien n mot cach tron ven (hien thc  hoa chnh mnh =self-realization) ngay trong moi trng  song cua mnh, th cac Giao Hoi a Phng tai A Chau  can phai lu y cach rieng ti hai lanh vc hoat ong  ac biet quan trong, o la: oi thoai va hoi  nhap van hoa. Hai moi quan tam nay (nh ban tuyen  ngon cua FABC I a khang nh vi nhng li  le het sc manh me) phai la cot tuy cua  i song va s mang cac Giao Hoi nay. Neu Hoi  Thanh la b tch cua moi hiep thong vi Thien Chua  va cua tnh lien i gia loai ngi (HT  1), th het thay moi Giao Hoi a Phng trong phan  at A Chau nay cua the gii, cung phai  biet giao hao vi nhng ngi lang gieng chung  quanh ay het theo cach thc ma cac Giao Hoi nay  cu the cam nghiem ve chnh moi hiep thong va chnh  tnh lien i ay trong truyen thong ton giao cua mnh.  oi thoai vi cac ton giao khac la mot viec lam  gan bo mat thiet vi tien trnh hoi nhap van hoa ma  cac Giao Hoi A chau chung toi theo uoi, bi v tai  nhieu dan nc A Chau, kinh nghiem ton giao va tn  ngng cung nh viec hanh ao eu la nhng  g lam nen linh hon cho van hoa. Ton giao va van  hoa gan bo khang kht vi nhau en noi khong the noi  ti mot ben ma khong e cap en ben kia c. (Van  e nay a c ban ti trong cac Luan e chung toi a ra, lien quan en Viec oi thoai gia  cac ton giao).

7.02    Vi hang trieu trieu ngi song vi hai ban  tay trang, thieu thon ngay ca en nhng nhu yeu pham  c ban nhat, nh: thc an, nc uong, nha , phan  ong cac dan nc tai A Chau chung toi eu mang nang  dau vet cua ngheo kho va ban cung tap the.  Theo gng mau mau nhiem Nhap The, cac Giao Hoi a Phng  chung toi can phai lay tinh than lien i ma chia  se thc s so phan cua nhng ngi ngheo  oi, cua nhng ngi b bo ri ngoai le  xa hoi va cua nhng ngi b boc lot.  Cong tac loan bao Tin Mng cho ke ngheo hen  (Lc 4,18), oi hoi cac Giao Hoi a Phng chung toi  phai tr nen Giao Hoi cua ngi ngheo.  Chung toi vui mng nhan thay nhng co gang mi trong  viec ay manh tnh lien i oi vi ngi ngheo,  va ca trong hanh ong qua cam cua mot  so anh ch em quyet song ong nhat hoa thc s vi ho. Tuy  nhien, chung toi cung het sc au long ma nhan  rang nhieu the che hoac c s cua cac Giao Hoi chung  toi van con phan anh qua ro giau sang  va quyen the, va thng xay ra la cac  trng hoc, cac benh vien, v.v. cua chung toi hau  nh ch co giup ch cho nhng ngi giau co khong  thoi. Loi song cua mot so ngi lanh ao cac  Giao Hoi, cua mot so linh muc va tu s, khong bieu  th c tinh than bnh d va t bo cua Tin  Mng.

7.03    Nam 1974, FABC I a keu goi cac Giao Hoi a  Phng A Chau xuc tien cong tac oi thoai vi ngi  ngheo:

   "Trong rat nhieu nc tai A Chau, oi thoai  vi ngi dan co ngha la Giao Hoi ang oi thoai  vi ngi ngheo. Cuoc oi thoai nay phai hnh  thanh theo cai ma ngi ta goi la mot cong  trnh "oi thoai bang chnh cuoc song". ieu o oi  hoi can phai co kinh nghiem thc s va hieu biet  ch xac ve i song ngheo tung... cua khong biet  bao nhieu ngi trong cac dan nc chung ta. Chung toi  tin chac rang tieng cua c Kito con ang vang vong  ra t canh thieu thon ban cung vat chat cua  cac dan nc chung ta, cung nh t tiem nang khung  khiep cua con ngi ho, va t khat vong cua  long ho mong sao cho co c mot the gii nhan ao va  huynh e hn, e giong len mot li keu goi khan thiet  gi en cac Giao Hoi A Chau" (FABC I,19,  20, 22).

7.04    Cach tien hanh cong cuoc hoi nhap van hoa ngay   gia moi trng song cua ngi dan nh the,  se m rong ng cho Giao Hoi a Phng tien bc  en tan cung chan tri cua Nc Chua. Nc Chua  th menh mong rong ln hn Hoi Thanh, va Hoi Thanh ch  la kh cu cua Nc Chua. Va nh vay, Giao Hoi  a Phng bc vao trong mot the nang ong co ay sc  e ay manh cong cuoc rao giang Tin Mng, va at  ti mc thanh tu cua chnh ban than mnh nh  biet mang nhan pham, cong bang va t do ch thc en  vi cuoc song cua nhng ngi ngheo kho va  cua nhng ke b ap bc. Chung toi xin nhac lai  sau ay li cua Thng Hoi ong Giam Muc The Gii,  nhom hop nam 1971: "Chung toi nhan thc ro rang hoat  ong cho cong bang va tham d vao trong cong cuoc  bien cai the gii la nhng hoat ong lam  nen mot trong nhng chieu kch cau thanh cua viec  rao giang Tin Mng".

7.05    Van hoa th gan bo rat mat thiet vi cac lanh vc  xa hoi va chnh tr. Ngay nay, ngi ta nhan  thay la cang ngay van hoa cang chiem gi  mot vai trong yeu hn trong bnh dien xa hoi chnh tr.  The nen, trong tien trnh hoan thanh chnh mnh qua cong  tac hoi nhap van hoa, cac Giao Hoi a Phng phai het  sc lu y en hai kha canh sau ay: th nhat, trong  nhieu xa hoi hoac dan nc chung ta, thng co hai  loai van hoa: van hoa cua nhng lp ngi nam  gi quyen hanh ve mat chnh tr va kinh te, va  van hoa cua nhng tng lp yeu the vo quyen.  (o ho van hoa i oi vi o ho chnh tr va kinh te,  va la mot yeu to chu yeu e cung co nen  o ho nay. o ho chnh tr va kinh te th coi thng,  neu khong noi la xoa bo van hoa cua dan ngheo  va cua nhng b gat ra ngoai le xa hoi).  Neu muon "oi thoai bang chnh cuoc song" vi ngi  ngheo tai A Chau, th Giao Hoi a Phng phai  biet lu tam ac biet en "truyen thong nho be"  cua cac tng lp dan ngheo yeu the vo quyen  nay. Khong nen nham lan ong nhat hoa viec hoi nhap  van hoa vi hanh ong oa nhap vao trong van hoa cua  cac tng lp thong tr nam gi quyen hanh   trong mot xa hoi; nhng trai lai, can y thc ro la  viec hoi nhap van hoa phai tr thanh mot tien  trnh qua o, Giao Hoi a Phng song lien i vi ngi  ngheo, vi truyen thong va phong tuc, vi loi song  va cach thc suy ngh, v.v. cua ho.

7.06    Va iem th hai can lu y la: khong nen  khoan trang tien trnh hien ai hoa cho rieng cac lp ngi  nam quyen hanh trong xa hoi e roi ho gi tron  oc quyen ma leo lai hau truc li cho rieng mnh.  Co c thanh loc qua moi quan tam oi vi nhng ngi  ngheo va nhng ngi b xo ay ra ngoai  le cuoc song tai cac xa hoi A Chau, th cong cuoc  hien ai hoa mi c giai oc cho khi nhng  tac dung bat nhan, va mi co the ng trong t the san  sang e phuc vu chnh ngha cong bnh va t do c.  Cho nen, oi vi chung toi, tien trnh hoi nhap van hoa  con phai bao gom ca no lc nay na: no  lc em cac thach o ma tien trnh hien ai hoa at  ra, long vao trong cuoc thoai vi vo so nhng ngi  ngheo kho va yeu the vo quyen ang song gia  chung ta.

Luan e 8

Cong ong kito la chu the chu ong trong cong  tac hoi nhap van hoa, la cong tac an sau vao trong  het moi kha canh cua cuoc song va hoat ong lam  chng ta, cung nh cua s mang ngi kito.

8.01    Cong tac hoi nhap van hoa la mot viec lam ma  toan the cong ong kito hu co bon phan phai  dan than chu toan. Nh the la v, trc het, Hoi Thanh  la mot dan toc. V vay, moi tang lp trong dan eu co  bon phan phai tham gia bang mot cach nao o, vao  trong tat ca moi sinh hoat chung. Sau na la v  cong tac hoi nhap van hoa la mot sinh hoat toan  dien, co tac dung tren moi kha canh cua i song  va s mang kito cua toan Dan Chua. The nen,  cong tac ay khong the thc s thanh tu c, neu e  lo cho no, ch co mot nhom chuyen vien tinh hoa ma thoi.

8.02    Trong khi song ung theo "cam thc ve c tin c  Than Kh chan ly khi day va duy tr" (GH 12)  gia moi trng rieng biet cua mnh, cac  tn hu can phai hoc cho biet cach bieu th long  tin cua mnh: ngha la khong nhng bang thai o  trung thanh bc theo truyen thong tong o ma thoi,  nhng con ca bang thai o ng ap thch nghi vi nhng  trang huong cu the cua van hoa mnh na. Viec ng  ap nay la trach vu cua toan the cong ong,  v cong ong co trong trach nhan thc cho ro Li  cua Chua va Than Kh cua Ngai ngay gia  long van hoa va lch s cua mnh. o la  trong trach co mot khong hai; khong ai co the khoan trang  trong trach rieng ay cho mot ngi khac c, va  cung khong co g thay the no c. Bi v eu co  moi trng song rieng, khac biet nhau, cho nen trong khi  van duy tr ben chat moi thong hiep hoan vu, moi  Giao Hoi a Phng eu c hng quyen t tr chnh ang,  e nh o, co the em sang kien mnh ra ma to chc  nhp song va cac c che rieng, cung chu toan ngay  tai trong boi canh van hoa ca biet cua mnh, s mang  Thien Chua a trao pho cho. Trong thong iep Octogesima  adveniens, c Phaolo VI a viet rang: "ng trc  nhng hoan canh rat la khac nhau nh the,  that kho ma e ra cho c mot giai phap thch ang  cho khap ni. Thc ra, o cung khong phai la tham  vong cua chung toi, va cung chang phai la  s mang cua chung toi na. Cac cong ong kito co  nhiem vu phan tch mot cach khach quan tnh trang rieng   nc mnh, va lay anh sang ni Li bat di dch cua  Tin Mng ma soi chieu cho tnh trang ay" (OA 4). c phat bieu e tha nhan trach nhiem cua Giao  Hoi a Phng trong no lc ng ap cho thoa ang cac  van e xa hoi trong moi trng song cua mnh,  nhng li le tren ay cua c Phaolo VI cung  co the c ap dung ca cho trng hp cua cong  tac hoi nhap van hoa na.

8.03    Phung vu cua cong ong kito la mot lanh  vc rat quan trong trong cong trnh hoi nhap van hoa. Phung  vu dien at c tin cua Hoi Thanh (lex orandi lex  credendi). Phung vu phai la thanh qua cua  kinh nghiem c tin tai mot moi trng van hoa ca biet.  Va ngc lai, kinh nghiem phung vu ay phai n  hoa t mot i song kito a hoan toan  hoi nhap van hoa. V the, viec a phung vu cua cong  ong kito hoi nhap vao trong van hoa khong phai la  mot viec gan ghep t ben ngoai bang mot tien trnh  ngoai lai va gia tao; no phai boc phat mot cach  t nhien t nhp song c tin hoan toan am re  vao ngay tai trong boi canh van hoa va trong thc  the cuoc song cua ngi dan. Tuy nhien, v a  t qua lau, i song phung vu cua cac Giao Hoi  a Phng ng mot v the xa la tach biet khoi  nhng truyen thong van hoa trong vung, cho nen, trong  gian oan qua o nay, la luc ang no lc e song  mot i song giao hoi hoan toan hoi nhap van  hoa, viec th nghiem hoac e ra nhng kieu mau  trong lanh vc phung vu la mot viec lam rat chnh  ang va rat can thiet e giup cho qua trnh hoi nhap  van hoa do toan the cong ong cung chung sc xuc  tien, c de dang hn. ung the, nhng th  nghiem ay khong c phan anh ch co moi quan tam cua  mot so chuyen vien khong thoi, nhng trai lai, can phai  biet oi thoai vi toan the cong ong kito.

8.04    Mot lanh vc khac trong cong trnh hoi nhap van hoa:  viec huan luyen long tin, tc la viec day giao ly  e dan dat cac tn hu bc nhng bc au i  vao trong i song c ao, va e giup ho at  ti mc trng thanh trong c tin. Ve phng dien  noi dung cung nh phng phap va thuat ng, viec  day giao ly phai c to chc lam sao cho hoa  hp vi kinh nghiem, vi cac truyen thong s pham, vi ban  chat tam ly va vi thien t ngon ng cua ngi  dan. La mot trong nhng yeu to cau thanh i  song Giao Hoi a Phng, viec huan luyen long tin co  bon phan phai phan anh tron moi chieu kch cua  cuoc song va s mang cua Giao Hoi. a anh  la phai gi vng chan ly cac tn ieu, nhng  khong phai v the ma viec day giao ly co quyen thu  hep ong khung mnh lai trong mot bo cong thc tn ly  va sach bon, coi o nh la co gia tr bat di dch  e dien dch va bieu at tn ngng trong moi thi  va ni moi nen van hoa. Trong Tong huan Catechesi tradendae,  c Thanh Cha Gioan-Phaolo II cung a nhan manh en  tien trnh can yeu cua cong tac hoi nhap van hoa viec  day giao ly vi nhng li le nh sau:

"Co le t "thch nghi van hoa" (acculturation) hoac "hoi nhap van hoa" (inculturation)  la mot t ng mi, nhng du sao th no cung  dien ta rat ung mot nhan to trong mau mhiem ln  lao cua cong trnh Thien Chua Nhap The: oi vi tac vu  day giao ly, cung nh oi vi cong tac rao truyen Tin  Mng noi chung, chung ta co the noi rang n goi cua  tac vu ay la mang sc manh cua Tin Mng a vao  tan trong tam can cua cac nen van hoa va tan trong  cac yeu to cau thanh chung. Tac vu day giao ly can  phai hoc hoi e biet cho sanh nhng cach thc  dien at ac trng nhat cua cac nen van hoa, cung  nh phai biet ton trong cac gia tr ac thu va  phong phu cua chung" (So 53).

8.05    i song trong Than Kh, tc la i song thieng  lieng, phai biet giong theo va phan anh kinh nghiem  ve Than Kh ma mot dan toc phat hien c ngay tai trong  van hoa va truyen thong cua ho. Bi v chung  toi biet rang Than Kh ang hien dien va hoat ong   gia cac dan toc A Chau, trong lch s va  truyen thong, trong van hoa va ton giao cua  ho. Va do o, cong trnh hoi nhap van hoa se la  mot cuoc gap g cua Than Kh vi Than Kh, co sc  tang cng cho cac moi lien ket cua niem hiep thong  va cua tnh lien i thieng lieng oi vi dan toc  tai ni Giao Hoi a Phng ang sinh song va phat tren.  Di san tinh than va nhng gia tr ao c qua bao  thien nien the ky a tng nuoi dng nhan  dan luc a nay, th bay gi tat phai tuon chay  vao trong i song cua Giao Hoi a Phng e lam  cho cac Giao Hoi c nen phong phu hn. Cac gia tr nh:  y thc sau xa ve Thien Chua, suy gam, chiem niem, i  noi tam, kho hanh, t bo mnh, loi song bnh d, long  tin sau am, thinh lang, tinh than pho thac, cam thc  nhiem mau, hiep thong sau tham, la mot so trong cac  gia tr thieng lieng c cac truyen thong cua chung  toi e cao, quy trong va co xuy. Ky ai Hoi khoang  ai lan th hai cua FABC vi e tai thao  luan: "Cau nguyen: Sc song cua Giao Hoi A Chau",  a nhan manh en nhu cau can phai sap nhap nhng  le loi cau nguyen va phung t cua cac dan toc chung  ta, vao trong i song cua cac Giao Hoi a Phng  tai A Chau. Cac Giam muc a khang nh rang:

"Cang ngay chung toi cang tham tn  hn rang ngay nay Than Kh ang dan dat chung toi,  khong phai la en vi mot th chu thuyet hon  hp m ao nao o (o chnh la ieu ma  toan the chung toi nhat te gat bo), nhng la  en vi mot no lc ieu hp - sau rong va co to chc  - nham a het thay nhng g tot ep nhat trong  cac le loi cau nguyen va phung t co truyen cua  chung ta vao trong kho tang cua di san kito...  Va nh vay, cuoi cung roi vo so nhng di san  ban x phong phu ay se tm thay c v tr tat nhien  cua chung trong kinh nguyen cua cac Giao Hoi  tai A Chau chung ta, va se lam cho i  song cau nguyen cua Hoi Thanh trong khap the gii c  them boi phan phong phu" (so 31,33).

8.06 Thiet tng khong can phai noi them rang i  song kito va no lc dan than truyen giao cua cac  Giao Hoi a Phng tai A chau cung phai c  mot ng hng suy t than hoc i kem: mot ng  hng biet lu tam e ng ap thiet thc nhng thac  mac va nhng van e nay sinh t kinh nghiem  va hoat ong gia cuoc song. Sac lenh Ad Gentes  cua Cong ong Vaticano II, ve hoat ong truyen giao,  a xac nhan tam quan trong va s can thiet cua  suy t than hoc i lien vi boi canh (contextualized/boi  canh hoa) nh the, bang nhng li le nh sau:

"Tat yeu, viec nghien cu than hoc can phai  c ay manh tai moi vung van hoa xa hoi rong  ln (major socio-cultural area), nh ngi ta thng  goi (nhng ngi song trong cung mot vung nh  the th eu hap thu anh hng cua cung mot  hnh thai van hoa xa hoi). Nh the, mi co c  mot a hoc hoi su tam mi me biet lan bc  theo anh sang Thanh Truyen cua Hoi Thanh Hoan Vu  soi dan ma thau hieu cho sau sac hn nhng ieu  Thien Chua mac khai qua hanh ong va ngon t  cua Ngai, tc la nhng g a c ghi chep  trong Kinh Thanh cung nh a c cac Giao Phu va  Quyen Giao Huan cua Hoi Thanh giai thch" (so  22).

8.07    e thanh cong trong no lc a than hoc ti cho  hoi nhap van mot cach sau rong, th ieu thiet yeu la  phai sang che ra nhng phng phap than hoc va  nhng cach thc giai thch mi, co sc phan anh  van hoa va truyen thong, tam tnh va loi suy ngh  cua cac dan toc A Chau. Ve iem nay, chung toi  thay can phai neu ro v tr noi bat cua kinh nghiem.  Tat ca cac truyen thong triet ly cua A Chau  eu danh cho kinh nghiem va/hoac viec lien he trc  tiep vi thc tai, mot v tr ac biet. Nh the, kinh nghiem  phai la khi iem cua bat c mot nen than  hoc nao muon mang tnh chat A Chau thc s. Tien  trnh hnh thanh cua cac khai niem can phai am  re mot cach vng chac vao trong kinh nghiem. Mot  khi a am re sau vao trong kinh nghiem va  trong i song nh vay, th suy t than hoc se co u  kha nang e giup cac Giao Hoi a Phng chung toi thau  hieu va giai thch c tin cua mnh, cung bieu  at c tin ay qua nhng cach thc ay sang tao that  s.

8.08    Co mot pham vi khac ang oi phai c "ben  re vao trong long at me cua cac nen van  hoa va cac truyen thong A Chau chung toi" cho  sau rong hn; o la i song tu tr trong cac  Giao Hoi chung toi. i tu hanh la nham muc ch  lam cho thay ro hn y ngha cua mot loi song hoan  toan danh rieng cho cac gia tr cua c tin kito.  Qua viec phung t va lam chng ta, qua i song  chung va phuc vu, cac tu s, nam cung nh n, phai  neu ro cho thay phng cach cac mon o cua c Giesu  a i song va s mang cua Ngai nhap the  theo mot ng loi trung thc nhat, vao gia long  mot dan toc va gia long mot nen van hoa.

Bang nhng phng thc ang ca ngi, nhieu cong oan  va ca nhan cac tu s a ng nhng hang  au trong cac no lc nham xuc tien quy mo cong cuoc hoi  nhap van hoa va viec xay dng tnh lien i oi vi  ngi ngheo. Tuy nhien, buon thay, tai mot vai  ni va trong mot so hoan canh, cac cong oan  tu s van con gi nguyen nhieu yeu to ngoai lai  va xa la oi vi moi trng chung quanh mnh. Co the  thay ro ieu o trong cach dung ngon ng va  trong loi song, trong cac chng trnh ao tao (thng  khi b chi phoi nang bi cac thanh vien nc ngoai)  cung nh trong viec tiep tuc du nhap cac nhan to tha hoa  thuoc cac nen van hoa khac. Chang han, co khi nhng  thanh vien ngi A Chau lai b bat buoc phai  x dung cho mnh, mot cach thieu phe bnh, nhng phng  phap tam ly thng c dung trong cac nen van hoa  khac; cung co nhng trng hp, viec thch nghi  vi cac nhan to xa la ay c coi nh la tieu chuan  e c nhan vao dong tu. Khong thieu chi trng  hp cac thanh vien ngi a phng b buoc phai  "song nh Tay", neu ho muon " yen" trong  nhom. Thng th cac c quan au nao quyet nh nam  ca nc ngoai; va o, nhng ngi  co quyen quyet nh lai khong co kha nang e phan nh au thc s la yeu lnh cua i tu tr va  au ch la nhng phong cach va quy le thuan tuy  van hoa cua mot a phng. Nh vay, nhan danh mot th  pho quat tnh gia mao nao o, cong tac hoi nhap  van hoa se b can tr, hoac la co the b  chan ng han i na, bi nhng bac be tren va  nhng ngi khong the hoac khong biet rung cam  trc nhng c vong va nhu cau cua cac thanh  vien A Chau, hay la bi nhng ngi cho  en gi nay van con (co the la ho khong  hoan toan y thc) mang kh kh trong mnh thai o t  cao t ai, ngh la mnh co van hoa cao hn.

8.09    Nhng chng trnh ao tao, trc tien, can phai  c tham nhuan ngon ng va loi song cua nhng  tang lp ngheo cac mien x chung ta. Viec the  hien ra trong cuoc song hang ngay, long u ai ac  biet oi vi cac ngi ngheo thng la cach  the hu hieu nhat e tien hanh cong tac hoi nhap  van hoa thc s cho i tu tr. Chung chung ma noi,  thai o xa tranh hnh thc gi ao cua ngi ngheo  hen thap kem, la ket qua cua nhng phong  cach ao tao sai lech, tng rang nep song thng  thay tai cac xa hoi Tay phng (thng b tuc hoa  en mc tram trong) phai la nep song bat buoc oi  vi het thay moi ngi. o la ieu can phai  can trong e phong.

8.10    Viec duyet xet lai ng loi tu tr tai cac Giao  Hoi a Phng A Chau nh the--- mot cuoc duyet xet  con rat can thiet oi vi nhieu nc--- cho thay la  co mot so ac net trong cac truyen thong tam linh cua  cac nen van hoa a phng, nh la ly tng sannyasa  (loi song t bo) trong An o giao, hoac hnh thc  song tang hoi trong Phat giao, co the ong gop nhieu ve  mat gay cam hng, neu gng mau va lam cho  them phong phu doi dao hn. Neu biet tr thanh  hang say va nang ong hn, neu biet cham ch nhan nh  cho sang suot hn, th cong cuoc hoi nhap van hoa cua  i tu tr tai A Chau co the dan loi a ng  en mot cuoc song lam chng ta va phuc vu, khuon  rap ung vi ly tng ch thc cua Tin Mng hn,  ngay gia long cac dan toc tai vung at  nay.

Luan e 9

Cac giao oan c ban la nhng moi trng  ac biet quan trong e tien hanh cong cuoc hoi nhap  van hoa va xay dng Giao Hoi a Phng.

9.01  Ngay nay, nhieu ni tai A Chau, co nhng giao  oan c ban (GCB hoac cac cong oan nho  song c tin) hien ang sinh soi nay n ra nhieu theo a  ng ap cho nhng nhu cau cua i song va  s mang kito. Trong cac cong oan nay, nh biet  cau nguyen da theo Li Chua va Le Ta n, nh  biet gap g hoi hop, nh biet song tinh than phuc  vu lan nhau va chia se cho nhau, nen cac tn hu  kito a i en cho cam nghiem c ban chat  ch thc cua Hoi Thanh: ngha la phai nh the  nao mi goi la Hoi Thanh. Cac cong oan nay  cung la ni cac kito hu thc s quen biet nhau  bang danh tanh, va giup cung co long tin cho nhau;  hiep thong va hp tac tr thanh nhng thc  tai song ong. Va v biet da theo anh sang Li Chua  ma vat lon vi nhng van e trong cuoc song,  nen ho co u sc ma hap thu Li Chua lam  y ngha cho chnh i mnh, cung nh nhan ra nhng  thach o va nhng oi hoi cu the i kem  theo Li Chua. Trong khi co nhng GCB chu tam  vao viec ao sau cau nghuyen tap the va giup  lan nhau, th cung co nhng cong oan  khac lai co tm cach phat hien va cai cach nhng  can nguyen gay ra tnh trang kem m mang va bat cong,  cung nh ay manh cong cuoc cai tien xa hoi.

       Nh vay, cac GCB tr thanh nhng moi trng  va nhng tac nhan ac biet hu hieu trong cong  trnh a Tin Mng hoi nhap vao trong van hoa. Trong  cac cong oan o, Tin Mng cua c Giesu Kito  tr thanh Tin Mng cho ngi dan.

9.02    V the, e khoi b co lap hoa va b cac y thc  he leo lai, cung nh e bao toan tnh cach  giao hoi cua mnh, th cac GCB can phai duy  tr moi giay hiep thong vi cac chu chan trong Hoi Thanh.  Mot trong cac phng tien het sc hieu lc e cung co  niem hiep thong ay la viec huan luyen lien tuc cho nhng  ngi lanh ao trong cac cong oan (xem Evangelii  nuntiandi, 58).

9.03    Tai nhieu vung trong cac dan nc chung toi,   nhng ni ma ho ch la mot thieu so rat t oi  va song rai rac, ngi kito lam khi phai ng  au oi pho vi cung mot loai van e giong het nh  nhng ngi theo cac tn ngng khac. V ho cung  song va cung au tranh vi nhng van e giong  nhau nh the, cac ngi kito va nhng ao hu  cac ton giao khac eu co the coi nh la thanh vien  cua cac cong oan c ban gia loai ngi.  Trong cac cong oan nay, i song c tin cua  cac thanh phan kito co the ln len nh cuoc "oi  thoai bang i song" vi tn o cac ton giao khac,  cung nh s viec cung vi ho, ng au oi pho  vi cac van e trong cuoc song, chang han nh la au  tranh e chong lai ngheo oi, au tranh cho cong bang  va cac quyen con ngi, va nhng no lc nham  xay dng mot the gii hoa bnh gia nhng khac  biet a dang. Cac cong oan c ban loai ngi  co the tr thanh nhng moi trng ac hieu  e cam nghiem va chng that ve s viec Than Kh  thc s hien dien gia nhng ngi thien  tam, cung nh e co nhng dp thuan li ma lam  chng mot cach cu the va thiet thc ve c Kito cho  nhng ngi thuoc cac tn ngng khac. Hn na,  trong khi trao oi cac sinh hoat ho tng vi cac ao hu  cung vi mnh lam nen cac cong oan c ban  loai ngi nay, cac kito hu con co the  tac ong nh la men e bien oi con ngi va xa  hoi.

Luan e 10

Giao hoi a phng t hien thc hoa chnh mnh qua tien  trnh hoi nhap van hoa, va bang cach doi bc theo  a nang ong cua cac mau nhiem Nhap the, Phuc sinh  va Hien xuong.

10.01    Qua hanh ong mac khai chnh mnh ra cho nhan loai  va thc hien ke hoach cu o trong lch s loai  ngi, Thien Chua a thch nghi chnh mnh vi ban  tnh loai ngi cung nh vi nhng loi song  cua chung ta, a mang lay thi gian cung nhng  trang huong cua chung ta, va a chia se so  phan lam ngi nh chung ta. Li Chua a c  on nhan va truyen thong qua trung gian cua cac ngon  ng va cac nen van hoa trong loai ngi, cung  nh a c truyen thu qua cac bien co trong lch s  nhan loai. Qua lch s cua traen va qua cuoc  i cua c Giesu, Thien Chua nhap cuoc va d  phan vao trong lch s loai ngi. Lch s  cua traen, nh chung ta a biet, la mot qua  trnh lien tuc det nen bi nhng cuoc gap g  vi het moi thc tai cuoc song cua cac dan toc va  cac nen van hoa lan can.

10.02    The nen, s viec Thien Chua t thong truyen chnh mnh  cho chung ta --- mot cach tuyet oi va toi hau qua mau  nhiem Nhap The cua Con Mot Ngai --- nh vay, phai  c coi la mau mc cho moi hnh thc hien dien va  hoat ong cu o cua Thien Chua gia lch s  loai ngi. "Ngoi Li a lam ngi  va gia chung ta" (Ga 1,14). T eskenosen  (=) theo ngha en muon noi la "cam leu". ieu  nay lam cho lien tng ti s viec Chua Yahve  c ngu gia dan traen suot ca cuoc hanh  trnh bang qua sa mac va hoang a hng ve at Ha (Xh  40,34-38). Th gi giao oan Do thai noi rang c Giesu  "a chu th thach ve moi phng dien cung  nh chung ta, ch khac la a khong pham toi" (Dt  4,15). Nh vay, Ngoi Con nhap the ung la Emmanuel,  Thien Chua--cung-chung-ta (Mt 1, 23) va, nh cac  Giao Phu day: "e co the ban nhng g la cua  Ngi cho ta, th Ngi a nhan lay moi s cua  ta lam cua Ngi.

10.03    Nh the, Nhap The la mau thc va la  tien trnh, la ly do va la ong lc cua hanh  ong Thien Chua hang tiep tuc t trao ban chnh mnh e cu  o, trong "thi trung ai", tc la thi  gian lch s loai ngi keo dai t thi  ai c Kito cho en ngay Ngi quang lam (parousia),  cung la thi ky cua lch s Hoi Thanh.  Do o, trong lch s cua moi dan toc, chung ta co  bon phan phai co ma nhan cho ra dien bien cua  cung mot "nh luat Nhap The" nay. Tien trnh  va mau thc nay c tien hanh ni cong  trnh a c tin va i song kito hoi nhap vao  trong van hoa, tai moi Giao Hoi a Phng; va o  chnh la cuoc hien thc hoa s viec Thien Chua hien  dien va hoat ong ban n cu o gia long  lch s cua moi dan toc, va o cung chnh  la cach thc dan toc ay va nen van hoa cua  ho ap lai n Chua goi qua tien trnh lch s cua  mnh, trong Than The Ngai la Hoi Thanh. Theo  y ngha nay, moi dan toc eu c mi goi e lam  cong tac hoi nhap van hoa nh la cong cuoc thc hien  n goi cua chnh mnh trong chng trnh lch s  cu o, ngo hau tnh trang "vien man trong hiep  nhat" cua Hoi Thanh (Catholica unitas) c thanh  s.

10.04    Bi vay, moi Giao Hoi a Phng t hien thc  hoa chnh mnh qua tien trnh hoi nhap van hoa nh the: tc  la mot tien trnh dien bien theo "nh luat"  hoac la theo a nang ong cua cac mau nhiem Nhap  the, Phuc Sinh va Hien xuong, cung nh cua cuoc  ai quy tap muon loai vao trong c Kito (Ep 1,10).

10.05    Ngoi Li Nhap The la chnh Con Mot cua Thien  Chua mac lay tnh chat ca biet cua loai ngi.  Ngoi Con thc s i vao trong mot gia nh cua loai  ngi, va nh the, Ngi khi au mot cuoc  i con ngi, gan chat vao mot mien x va  mot nen van hoa ca biet, cung nh vao mot khuc quanh  nhat nh cua lch s. Chao i nh bi  Li va Than Kh cung nh nh bi hanh  ong cua tha tac vu, Hoi Thanh tien bc tren neo  ng cua chnh mau nhiem Nhap The, va mac lay  tron tnh chat ca biet cua loai ngi ma mau  nhiem ay a mac lay. Nh a xay ra qua mau nhiem  Nhap The va t au ni c Giesu, th qua cac thi  ai lch s, tai mot ni chon va mot thi gian  nhat nh, theo ung cung mot phng cach nh vay, Hoi  Thanh cung a va ang t hien thc hoa chnh mnh  cung hoan thanh s mang cu o cua mnh   gia tran the.

10.06 Trong i song c Giesu, mau nhiem Nhap The tien  dan ve vi cuoc chu kho, chu chet va song lai. V a  hoan toan t hien va t huy v tung phuc  va yeu thng, nen c Giesu a tr nen nguon  suoi ban Than Kh, s song va hiep thong cho tat ca  nhng ai tin vao Ngi (2Cr 3,17; Ga 7,37-38). Nh  the, mau nhiem Phuc sinh la quy luat va la y  ngha cua s song va cua s mang Hoi Thanh. V  vay, tien trnh nhap the-nhap the/hoi nhap van hoa cung  oi hoi phai co tien trnh chet i va song  lai, ngo hau Hoi Thanh va Giao Hoi a Phng tai  trong thi ai va trong moi trng cua mnh,  co the thc s tr thanh dau ch va kh cu (  trong nen "van hoa mi) cua s song va cua  hiep thong trong Than Kh, la ang xuat phat t Chua  a chu chet va a song lai.

10.07    Th nhat: la dau ch cua cong cuoc hoi nhap  van hoa ch thc, qua trnh chet i va song lai ay oi  hoi phai c ap dung cho moi dan toc va nen  van hoa cua ho. Ch nh vay th ho mi co the bc vao  con ng lam mon o c Kito va on nhan chan  ly cung s song cua Tin Mng e a vao trong  chnh con ngi cung nh cuoc song cua mnh. V nhng  gii han va toi loi cua loai ngi, nen  tat yeu, van hoa cua bat c dan toc nao cung  eu mang theo trong nhng tn ngng va gia tr,  trong nhng tuc le va truyen thong cua mnh, nhng  nhan to i ngc lai vi chnh nhng g hay ep no cha  ng va co the giup cho con ngi c nen ngi  thc s, cung nh i ngc lai vi nhng g Tin Mng  va Than Kh mi goi con ngi tr thanh.  The nen, moi nen van hoa eu can phai c tinh luyen,  va nhng g trong chung con gay can tr  hoac lam giam thieu i niem hiep thong (oi vi Thien  Chua va oi vi cac dan toc cung cac nen van hoa  khac), th eu phai c thanh loc, tay xoa va lot  bo cho het i. Con tat ca nhng g tot ep  va thc s la thuoc ve ban chat con ngi  th eu phai c cung co va lan cho nen hoan  hao. Nh the mi co ly e ban ti hien tng chet  i va song lai oi vi moi nen van hoa trong loai  ngi va oi vi tat ca nhng thanh tu  cua chung --- cung nh oi vi ca nhng g  la nhan loai trong Hoi Thanh na.

10.08    ung nh Gaudium et Spes a noi ro: "Tin  Mng cua c Kito khong ngng oi mi cuoc song  va van hoa cua con ngi a sa nga, anh  dep va kh tr cac sai lac va tai hoa phat  sinh t sc quyen ru thng xuyen cua toi  loi hang mai e doa. Tin Mng khong ngng tinh  luyen va nang cao phong hoa cac dan toc. Con nhng  tai nang va thien t tnh than cua moi va  moi dan nc th c Tin Mng tiep nhan va dung  nhng an hue sieu nhien ma lam cho nen phong phu  t ben trong, cung nh c cung co, bo tuc va  tai tao trong c Kito" (MV 58). Nh the, Tin Mng  tr thanh tieu ch nhan nh cho tien trnh tinh luyen  cac nen van hoa (xem TG 8).

10.09    Th hai: Con co mot tien trnh chet i va song  lai khac na, o la tien trnh cua chnh Hoi Thanh,  va e noi cho ro hn, la: cua Hoi Thanh "bang  xng bang tht", mang dien mao va mau sac cu the  cua cac nen van hoa mnh song qua (ty du nh la  van hoa cua mot "Giao Hoi phai gi ngi  i truyen giao" oi vi hoan canh trong cac vung  truyen giao). Cong cuoc hoi nhap van hoa ch thc khong  co the khi au cung nh khong co the tiep tuc c,  tr phi Hoi Thanh chu chap nhan nhng gii han v  thieu hieu biet, v lam lan hoac la v nhng loi  lam do cac phan t cua mnh gay ra, va chu san  sang chet i trong bat c nhng g ngam ngam uc khoet  dan i tac vu lam chng cho Tin Mng cung can  tr khong e cho cac nen van hoa khac on nhan Tin Mng.  Hoi Thanh khong vt len tren, nhng la hang khong ngng  phuc tung Li Chua (xem MK 10). C nhn vao thc trang bat lc hoac bat tai e song tron ven Li  Chua, th se thay ro kha nang gii han cua  Hoi Thanh. La ieu thng thay to ro mon  mot trong i song va trong sinh hoat cua Hoi Thanh,  tnh cach gii han nay cung hien ro ac biet  qua nhng lan Hoi Thanh bat buoc chap nhan nh la  Li Chua, ngay ca en cac nhan to thuan tuy van  hoa ma mnh a mac lay, hoac la trong nhng  khi, v hep hoi, Hoi Thanh a tuyen bo cho rang mot  ieu nao o la khong phu hp vi c tin kito,  ch v ieu ay co ve i ngc lai vi phong cach va  ng loi mnh ang theo. Do vay, co nhieu lan Hoi Thanh  a bo l mat i dp tot e nhn thay nhng  "hat giong ch thc cua Li Chua" (semina  Verbi) tiem an trong cac nen van hoa va cac dan toc  khac. Lch s truyen giao tai A Chau trong thi  ky thc dan, a minh hoa ay u ve s kien nay:  cac sac dien ca the cua "Giao Hoi phai gi i"  a c n thuan ong nhat hoa vi ban chat cua  c tin va i song kito; nhng net nhan ban  tot ep va cao quy tien an trong van hoa cua nhng  dan toc va on nhan Tin Mng, lam khi lai b phan  xet nh la ngoai ao va trai nghch vi kito giao.  V the, chnh Hoi Thanh cung can phai chet i trong  nhng g ma cuoc song va c che cua mnh con  can ngan khong cho thau hieu cung on nhan nhng  y ngha va nhng gia tr tiem an ni cac nen van  hoa coi nh con "mi" oi vi mnh, nhng ong thi  cung c coi nh la a rong m cho mnh neu  mnh biet gi thai o ci m va chu song  qua mot th kinh nghiem mi. Ch nh vay th Tin Mng va  i song trong Than Kh mi c on nhan theo mot cach  thc mi me vao trong tien trnh hoi nhap van hoa;  va nh the, nhng hnh thai mi cua niem tin  va i song kito mi bng phat len mot cach  ay sang tao c.

10.10    Phep la Hien xuong (Cv 2) cung ng cho cong trnh hoi  nhap van hoa, mot nen tang kinh thanh. Hien xuong bieu  th tnh chat hiep nhat cua Hoi Thanh gia nhng  khac biet a dang lam nen niem vien man cua tnh  chat cong giao (Catholica unitas). Hien xuong xay dng  cong giao tnh ch thc cua Hoi Thanh tren nen  mong sc nang sang tao cua Than Kh. Ch co mot mnh  Than Kh mi u quyen nang e ban cho Hoi Thanh co kha  nang tr nen mot gia nhng dan nc va  nhng chung toc khac biet nhau, cung nh   gia vo so nhng trang huong muon hnh sac. Bi  le, noi cho cung th mau nhiem cong giao tnh cua  Hoi Thanh, nh thay the hien ra trong lch s loai  ngi, cung phat nguyen t s hien dien va  hoat ong cua Than Kh gia long Hoi Thanh.

     Nhng co gang cua con ngi nham kien tao mot  moi hiep thong hoan vu ngoai Thien Chua, roi  cuoi cung cung ch a en hoac la tnh trang n  ieu oc khoi cua thap Babel ngay trc (St 11,1-9),  hoac la mot canh thai hon on theo kieu ca nhan  chu ngha ngan au van y, nh a tng thay  qua dong lch s loai ngi. Ch co quyen nang  cua Li va Than kh mi xay dng c ngay   di at nay, mot the gii trong o, con ngi song  hiep thong thc s vi nhau, ngo hau co u ieu  kien e a het moi gia tr phong phu trong cac nen van hoa  cua loai ngi va cac thanh tu cua  chung, at en o khai hoa ket qua va mc kien toan  vien man.

10.11    Hoi Thanh la b tch hiep thong cua moi ngi  va cua moi dan toc gia ho vi nhau va vi  Thien Chua trong c Kito Giesu (GH 1). Moi hiep nhat ay  se c hnh thanh qua nhieu bc gap g va  trao oi, thong cam va oi thoai vi nhau trong tinh  than ci m ay sang tao. Mot cong oan gom  nhieu dan nc nh vay se la mot quang canh ao  ngc cua hon canh thap Babel, bi v, o se  la mot cuoc sum hop cua moi dan toc vi tat ca  nhng net ac thu va ca biet, vi tat ca  nhng tai nang phong phu muon hnh thai cua ho.  Nh vay, tai nang thien t cua moi dan nc se  oan tu lai vi nhau va cung nhau chia se tnh  hiep thong hoan vu thc s, roi cuoi cung, se  c mang en at di be chan cua Thien Chua  Cha.

10.12   Thanh The la B tch cua cuoc ai oan  tu cua toan the nhan loai vi toan bo tao vat  ve vi c Kito (Ep 1,10). Thanh The xay ap Than The c  Kito di at nay nh la dau tien bao ve niem  hiep thong vien man trong i song vnh cu.  Qua cac co gang a ra nham xuc tien cong cuoc hoi nhap  van hoa, Giao Hoi a Phng tien dan ti canh hiep thong  hoan vu ay; v no phai c bat au ngay   di at nay, nhng se c hoan tat trong  Vng quoc s song va tnh thng: trong thanh  thanh tren tri ma Dan Chua ang tren ng l  hanh nham ti - trong niem hiep thong vi Ba Ngoi  Thien Chua, la tieu ch va la mc thanh tu  vien man cua toan bo lch s loai ngi.  Va chung cuc, o chnh la an hue nhng khong Thien  Chua a t y ban cho chung ta.

Luan e 11

Qua cuoc gap g ay nang ong gia Tin Mng  va mot dan toc co mot nen van hoa ca biet, mau nhiem  n nhat cua Hoi Thanh c hien thc hoa trong  nhieu Giao Hoi a phng. Moi Giao Hoi a Phng la  Hoi Thanh vi thc the toan bo va tron ven (full  and integral) cua mnh, va Hoi Thanh Toan Vu  la moi hiep thong cua cac Giao Hoi a Phng, mot  "Hoi Thanh (bao gom) cac Giao Hoi", mot giay hiep  thong (thong nhat) cac moi hiep thong.

11.01 ai hoi khoang ai lan th ba cua FABC (FABC  III, Bangkok 1983) a ban thao ve mot vai  "thanh to hang ton (hang to =constants) trong  ban chat va i song cua Hoi Thanh" nh  sau: hiep thong trong Thien Chua Ba Ngoi, tong thuoc oi  vi Tin Mng va Than Kh cua c Giesu, chu  ch la lam mon o, tien bc theo Than Kh hng  dan, kien tao va sinh song nh cac b tch, hp  tac va ong lien i trach nhiem gia moi phan t,  hiep nhat vi va di quyen cac chu chan ke nhiem  cac tong o, lien ket vi cac cong ong c tin khac, s  mang giang hoa trong va cho the gii (FABC III, 7). Cac nhan to ay mieu ta toan bo thc the ma  danh t "Hoi Thanh" ham ngu; ni nao hoi  u cac nhan to ay, th ni o co Hoi Thanh duy nhat  va pho quat hien dien vi tat ca the chat vien  man ac thu cua mnh. Nh vay, cac nhan to ay  cau thanh hnh thai duy nhat va pho quat lam mau  mc cho viec kien tao cua het moi Giao Hoi a Phng  (xem GH 23). Cong ong nao thieu mot trong cac thanh  to tren ay, th tat thieu han ieu kien thiet yeu e tr  thanh Hoi Thanh cua c Kito. Hoi u het cac  thanh to ay, th bat c oan the tn hu a phng  nao cung eu lap tc c coi la Hoi Thanh cua  c Kito. "Hoi Thanh hien dien nhieu ni, nhng  khong phai la co nhieu Hoi Thanh; toan bo Hoi  Thanh co mat trong moi thanh phan (=cong ong):  mot trong nhieu, va toan ven trong moi mot  thanh phan, theo mot cach thc nhiem mau" (Henri de  Lubac, Splendour of the Church, New York, Sheed & Ward 1956,  tr. 105).

11.02    Cong ong a manh me noi len chan ly nay  khi day rang Hoi Thanh duy nhat va pho quat hien dien  tai trong va rong ra ngoai cac Giao Hoi a Phng  (GH 23): o la li mot khang nh can phai c  can nhac mot cach het sc can trong mi tranh c khoi  ri vao tnh trang lan lon y niem cong-giao-tnh vi  bat c nhng mau thc hiep nhat va pho quat  nao khac. Uy Ban Than hoc Quoc te giai thch rang:

"Can phai phan biet tnh chat pho quat cong  giao vi nhng hnh thc pho quat gia hieu theo  kieu nhng chu thuyet cc quyen, nhng he thong  duy vat, hay la nhng y thc he la bp ve khoa  hoc va ky thuat, hoac la nhng sach lc  cua bat c mot e quoc chu ngha nao o. Cung  khong c lan lon cong-giao-tnh vi tnh trang oc  dang n ieu co khuynh hng huy bo het nhng  net ca biet chnh ang, hoac la ong hoa tnh chat ay  vi chu trng nhat nh oi cho c quyen gi  lai het thay nhng g la d biet, tc la vi  mot lap trng trc tiep e doa en cot tuy cua  moi hiep nhat (trong Hoi Thanh) (L'unique eglise du Christ,  tr. 35).

     Khong phai la: trc tien co mot Hoi Thanh Hoan  Vu, roi sau o, do nhng the thc phan lap hanh  chanh nao o, mi co cac Giao Hoi a Phng. Moi lien  he gia mot Giao Hoi a Phng vi Hoi Thanh Hoan  Vu la hoan toan khac han vi cach thc mot  tieu bang hoac mot tnh lien he vi mot quoc gia. Cung  khong phai la trc tien co cac Giao Hoi a Phng,  roi sau o, nh phng cach lien minh, Hoi Thanh Hoan  Vu mi thanh hnh. Hoi Thanh Hoan Vu khong  phai n thuan la mot tong so cua het cac Giao  Hoi a Phng. Moi mot Giao Hoi a Phng chnh la  thc the toan bo va tron ven cua mau nhiem hiep  thong trong c Kito, con Hoi Thanh Hoan Vu th  chnh la giay hiep thong (thong nhat) cac moi hiep thong,  tc la: mot "Hoi Thanh (bao gom) cac Giao hoi".

11.03    Kinh Thanh cho thay mot mau thc cua mau nhiem  nay: o la bien co Hien xuong. Hoi Thanh a  chao i tai mot ni c xac nh ro rang  la thanh pho Gierusalem, trong gi phut Than Kh  hien xuong tren cac mon e, va trong luc ho bat au  tng thuat ve cac ky cong cua Thien Chua. Nhng,  ang khi ho cung chung nhau loan bao mot s iep duy nhat,  th s iep ay lai c nghe biet trong moi tieng noi tren  tran the, va c ai dien cua moi dan nc tin  nhan. Nh vay, ngay t giay phut mi chao i,  Hoi Thanh a mang tnh chat ca a phng lan hoan  vu. Va Sach Cong vu Tong o tiep tuc tng thuat  cho thay la nhng g a xay ra trong mau nhiem  vao luc khai nguyen Hoi Thanh, th cung a xay  ra trong tat ca nhng ni khac co Tin Mng at  chan ti, ac biet la tai nhng chan tri cua  the gii cac anh ch em lng dan, vt ra ngoai bien cng  cua Do thai giao. Hoi Thanh duy nhat van mai duy  nhat, cho du cac Giao Hoi co tang so ngay cang  nhieu.

Luan e 12

Noi rang Giao Hoi a Phng hnh thanh qua tien trnh  hoi nhap van hoa co ngha la Hoi Thanh duy nhat va  cong giao c sinh ra bi Li cua c Kito, bi  n cua Than Kh va do Tha tac vu tong o, vao  mot thi iem nhat nh, tai mot ni cu the va trong  mot nen van hoa ca biet.

12.01    Giao Hoi a Phng hnh thanh qua tien trnh hoi nhap  van hoa, va d nhien la s kien nay gom ham  ca cuoc gap g a dien gia Tin Mng vi nhng  thc tai va trao lu trong nen van hoa cung nh  trong dong lch s ng thi: do la nhng  e tai a c khai trien qua cac suy t tren ay  cua chung toi. Bay gi, chung toi xin quay tr  lai vi mot quan niem than hoc c ban ve cach Giao Hoi  a Phng hnh thanh va nh la mot an hue ma  cung va nh la mot tac vu: an hue Thien Chua  ban va tac vu chung ta am nhan.

12.02    Trc ay, chung toi a lc ke ra (luan e 3)  cac nguyen ly tac tao nen Hoi Thanh, o la: tieng goi  cua Thien Chua, Li cua c Kito, n cua Than  Kh, va tha tac vu tong o. Cac nhan to ay cau  thanh Hoi Thanh theo ban sac mot cong ong ca the  trong the gii, va lam cho nhieu Giao Hoi thanh  co mot Hoi Thanh ma thoi. Cac Giao Hoi bieu th cho  thay cac nguyen ly qua o, Hoi Thanh that la cong trnh  cua Thien Chua, creatura Verbi, Ecclesia de Trinitate,  mot an hue ma chung ta on nhan vi tat ca long  biet n sau xa.

12.03    Nhng cong trnh nay cua Thien Chua ch c hien  thc hoa tai trong cac cong oan tn hu cu the;  trong o, n cua Chua lam cho ho co kha nang e  hoat ong nh "mot cong oan song niem tin-cay-men"  (GH 8). Hoi Thanh phat nguyen t y nh cua  Thien Chua Ba Ngoi (Ecclesia de Trinitate), ch hien hu  thc s ni Hoi Thanh "hop thanh" t  nhng con ngi (ecclesia ex hominibus), lam  nen cong trnh cua loai ngi trong viec nh  vao Li Chua va n cua Ngai ma kien  tao nen mot cong ong va mi me lai va sieu  viet. Nhng g Thien Chua ban cho trong cac nguyen ly cau  thanh lam phat sinh nen Hoi Thanh, th o cung  chnh la nhng g ma con ngi can phai  lam cho nen tron qua thai o t do on nhan va song  niem tin-cay-men cua mnh.

12.04    V the, bao lau mot cach thc quan niem ve giao hoi  hoc cha lu tam u en cac bien co cu the qua o t  do cua Thien Chua gap g vi t do cua con ngi  e lam phat sinh nen cac Giao Hoi a Phng, th bay  nhieu lau cach thc ay van con b giam ham   trong vong tru tng m ho. Khong phai n hue  cua Chua n thuan lam phat sinh ra Hoi Thanh; cac  n hue ay phai c nhng cong oan song niem  tin-cay-men cu the on nhan lam cua rieng mnh; va  o la mot ieu khong bao gi co the xay ra tren  bnh dien tru tng hoac theo mot mc o tong quat nao  o c. ieu o xay ra khi Li c Kito c rao giang  tai trong nhng canh huong cu the e soi sang va  cai hoa, e cung co va lam giau mot cach  thiet thc cho nhng canh huong ay. ieu o xay ra  khi co nhng ngi, mot khi a c Than Kh anh  ong va soi dan, th biet nhan ra trong Li  giang, mot anh sang e dan loi cho mnh, va mot  li ha e ma hy vong. ieu o xay ra khi kinh nghiem  ve hiep thong kito, ac biet la qua cuoc hop mat Thanh  The, at ti mc o cha lanh nhng thai o  tha hoa, va lam cho nhng kinh nghiem ch thc  a san co ve cuoc song cong oan c them phong  phu hn. ieu o xay ra khi mot cong oan c tin du  phai song trong nhng boi canh van hoa rieng biet  va phai oi pho vi nhng thach o ac biet,  ma van biet nh lai ky niem cua c Kito  va bc theo nien hy vong Ngai mang lai, e am  nhan nhng cong tac cu the oi vi lch s va  xa hoi. ay la cach thc Hoi Thanh c gay dng  nen, hoai mai khong ngng, t the he nay  sang the he khac, va ca moi ngay na.  Hoi Thanh Cong giao c gay dng nen trong va qua cuoc  hnh thanh moi ngay nh the cua cac Giao Hoi  a Phng.

12.05    o cung la phan nao ly do tai sao cuoc hop  mat Thanh The luon luon c coi nh la hnh mau cua  Hoi Thanh. Luon luon Thanh The c c hanh trong  mot thi gian va tai mot ni chon nhat nh, va  do nhng cong oan tn hu cu the. Mot giang  vien co the giai thch mot oan Kinh Thanh, ma ngay  ay cung c oc len tai tat ca moi cuoc hop mat  khac tren khap the gii; nhng ngi giang vien ay  ch cat ngha Li kia cua Thien Chua nh la tam  Banh s song c ban cho cuoc hop mat ay ma  thoi; va mot lan na, cong oan c tin hnh thanh  khi c toa cuoc hop mat on nhan Li c cong bo  cung giai thch va cung nhau ong thanh oc  len kinh Tin Knh (Li kinh Tuyen Tn) e t do tuyen xng  c tin cua mnh. Luc Banh hang song lai c be  ra e phan chia cho ho trong kinh nguyen Thanh The trong ai,  th mot lan na, ho lai c ket hp vi nhau qua li  tha Amen cung nh qua viec rc lay cung mot Banh;  va nh the, vt len tren nhng g la ca the  cua mnh va khac phuc het moi nguyen nhan tha hoa  gap phai, ho tr nen chnh Than The cua c Kito.  Chang the ma cham ngon ngi kito thi xa noi  rang: "Hoi Thanh lam (c hanh) Thanh The;  con Thanh The th lam nen Hoi Thanh" (Ecclesia  facit eucharistiam, eucharistia facit ecclesiam).

12.06    Nh Hoi Thanh duy nhat ch hnh thanh trong va  qua viec hnh thanh cua cac Giao Hoi, th cung  vay, Hoi Thanh duy nhat ch co the chu tat s menh cu o  cua mnh trong va qua cac s menh cua nhieu Giao  Hoi a Phng ma thoi. Hoi Thanh ch thc s la "b  tch pho quat cua n cu o" (GH 48), khi ma  song trong nhng trang huong cu the khac nhau, cac Giao  Hoi a Phng van biet am trach viec "tm hieu  nhng dau ch cua thi ai (mnh ang song) va  giai thch chung theo anh sang cua Phuc Am"  (MV 4). Uy Ban Than Hoc Quoc Te a ket thuc  ban thao luan rat xac ang ban ve moi lien quan  gia Hoi Thanh c hieu nh la mot mau nhiem va  Hoi Thanh theo t the la mot chu the lch s,  vi oan viet sau sac va sang suot nh sau:

     "ac tnh Dan mi cua Thien Chua khong nam  cho co mot loi song hoac la mot s mang kha  d thay the cho loi song hay cho nhng d an a san  co cua loai ngi. Trai lai, long hoai  niem va niem trong ch c Kito phai la nhng  ong lc co sc bien cai va oi thay, t ben  trong, loi song va cac d an loai ngi ang c  mot nhom dan chung theo uoi. Neu the, th co the noi rang  long hoai niem va niem trong ch c Giesu  Kito, tc la nhng g lam cho Dan mi cua  Thien Chua sinh ton, cung la nhng g lam nen  cai ma Phai Kinh vien goi la yeu to "mo thc",  tc la yeu to cau tao nen cuoc hien hu cu the  cua con ngi. Con loi song va cac d an  noi tren ay th phan nao cung giong nh cai ma  ho goi la "chat the", le d nhien la co  t do va trach nhiem, va chung se nhan c nhng  nh to khac nhau e lam nen mot loi song "theo Than  Kh". Cac loi song nay khong hien hu mot cach  tien thien, va cung khong the at nh trc c.  Chung rat khac nhau va v the, khong bao gi co the  oan trc c, cho du luon luon chung co lien he vi  hoat ong lien tuc cua cung mot Than Kh. Trai lai,  co mot iem chung va thng trc trong cac loi song  ay, la chung bieu th nhng oi hoi va  nhng niem vui ma Tin Mng c Kito ra "gia  nhng canh song thng nhat trong gia nh va  ngoai xa hoi, tc la ra gia nhng g lam  nh det thanh cuoc song cua ho" (GH31) (L'unique  Eglise du Christ, tr. 25).

Mau nhiem duy nhat va cong giao cua Hoi Thanh tr  thanh thiet thc hu hieu ve mat hoat ong cu o  qua s viec cac Giao Hoi a Phng thi hanh trach vu  cua mnh gia dong lch s.

12.07    Viec Cong ong phuc hoi y ngha cua cong-giao-tnh  cu the nh the, ac biet la sau nhieu the ky i theo  chieu hng tap quyen va oc dang, a khien cho khap  ni trong Hoi Thanh, biet quan tam tr lai oi vi hai  nhan to chu yeu cua s viec Hoi Thanh duy nhat phat  sinh trong va t nhieu Giao Hoi khac nhau. Nhan  to th nhat la cong tac hoi nhap van hoa,  tc la e tai cua cac luan e t 5 en 9  tren ay.

12.08    Va nhan to th hai la viec kham pha va  y thc lai, ve quyen t tr chnh ang cua cac  Giao Hoi a Phng. iem nay a c neu ro trong  ban tuyen ngon cua Thng Hoi ong Giam muc The  gii, nhom hop nam 1985: Bi v Hoi Thanh la mot  cong ong hiep thong, nen moi tang lp eu co bon phan  hp tac va cung chia se trach nhiem chung. Khong  mot phan t nao c quyen gi the thu ong  oi vi viec phat sinh va xay dng Hoi Thanh (xem T  2). ieu o ung oi vi het thay moi tang lp trong  Hoi Thanh: t cac giao oan c ban (xem luan e  9 tren ay) cho en giao x, t giao x cho en giao  phan, t giao phan cho ti cac nhom cua moi mien,  t mien cho en cong ong hiep thong toan vu  chung quanh Giam muc Roma. Ni nao co tnh trang choi bo  hoac can tr viec hp tac va chia se trach  nhiem chung nh vay, hay la t choi khong e cho cac  c cau the che c trien dng ung mc, th ni ay viec  the hien cong giao tnh cu the cung nh mc o sang  to cua niem hiep nhat cong giao --- tc la  tnh chat catholica unitas ma cac Giao phu a  tng het li ca tung --- se b thieu mat i mot  ieu g o.

Luan e 13

     Qua nhng net khac biet ve mat van hoa, cac Giao  Hoi a Phng phan anh cong giao tnh (hoac ac tnh pho  quat) cua Hoi Thanh duy nhat Thien Chua a thiet  lap; bi v, chnh nh hanh ong chu toan s  mang cua mnh gia cung nh oi vi nhng  xa hoi va nhng nen van hoa khac biet nhau trong  moi trng song cua mnh, ma Hoi Thanh hien thc  hoa c ban chat cua mnh

13.01    ac tnh pho quat hoac cong giao cua Hoi Thanh  th ham ngu nhieu ieu hn la n thuan s kien Hoi  Thanh trien dng rong ln ve mat a d. Hien che ve Hoi  Thanh noi rang:

"ac tnh pho quat nay, sang choi ni dan  Thien Chua, la mot an hue do chnh Chua ban, nh o  Hoi Thanh Cong Giao khong ngng ra sc tm nhng phng  cach hu hieu e quy tap toan the nhan loai, cung  nhng g tot lanh ni ho, ve di mot Thu lanh  la c Kito, vao trong niem hiep nhat vi Than Kh  cua Ngai. Nh ac tnh cong giao ay, moi phan  t mang nhng an hue rieng cua mnh en cho cac  phan t khac va cho toan the Hoi Thanh; nh  o, toan the va moi phan t tang trien nh  hiep thong vi nhau va nh cung nhau no lc  e tien en tnh trang vien man trong hiep nhat" (GH  13).

ac tnh cong giao chnh la "tnh trang vien man  trong hiep nhat" ay.

13.02    Va ay, trong dp knh mng cong trnh cua  hai thanh Xyrilo va Methoio la nhng v a  tng neu gng noi bat gia cac gng mau xuat  chung nhat trong lch s Hoi Thanh, cua long hang  say song cung nh quang ba y niem phong phu va  cu the ay ve cong giao tnh, c Giao Hoang Gioan Phaolo  II a khai trien oan viet tren ay cua Cong ong,  nh sau:

     "Hoi Thanh la cong giao v ca ly do nay  na: la v Hoi Thanh co kha nang trnh bay  chan ly mac khai, c chnh Hoi Thanh gn gi cho  toan ven ung nh noi dung Thien Chua a truyen ban,  trong moi boi canh song gia loai ngi, vi  mot cach thc lam sao e mang chan ly ay en gap g  vi nhng t tng cao thng va nhng nguyen  vong chnh ang cua moi ca nhan cung nh cua  moi dan toc. Hn na, toan bo di san cua  nhng g la tot ep ma moi the he truyen  lu lai cho hau the, cung vi mon qua vo gia cua  s song: tat ca nhng ieu ay lam nen nh la  mot bo tap hp v ai va muon mau sac cua vo  so nhng manh cung ghep lai thanh bc tranh  the kham song ong cua ang Toan Nang, la  ang se hien linh trong huy hoang sang choi tot bc  luc Quang lam.

     "Tin Mng khong lam cho ra ngheo nan  hoac la dap tat hut i nhng g ma qua dong  lch s cua mnh, moi quoc gia dan toc ca the  va moi nen van hoa ca biet a chap nhan va  gi gn lai trong i song, coi o la nhng  gia tr cua chan-thien-my. Ngc lai, Tin Mng  ra sc thu nhan va phat huy tat ca cac gia tr ay,  m rong long ma han hoan ng dung chung vao  trong cuoc song, va lam cho chung nen hoan hao  nh bi anh sang nhiem mau cao quy cua mac khai.

     "Chieu kch cu the cua cong giao tnh, ma  c Kito a ghi kham vao tan trong chnh ban  chat cua Hoi Thanh, khong phai la mot ieu g  tnh, nam chet mot cho ngoai le lch s,  oc ieu te nhat. Theo mot y ngha nao o, th can  phai hieu rang ac tnh cong giao hang tuon trao  ra va tang trien len moi ngay ta nh mot cai  g mi phat nguon t niem tin ong tam nhat tr cua  het thay nhng ai tin vao Mot Thien Chua Ba Ngoi,  ma c Giesu Kito a mac khai va Hoi Thanh  hang tuyen giang, nh quyen nang cua Than Kh.  Chieu kch ay xuat phat mot cach t khi t tam  tnh ngng mo ton trong --- la tam tnh ac trng  cua tnh thng huynh e --- gia moi dan nc oi  vi nhau, nc ln cung nh nc nho, cung nh  t thai o thanh thc nhn nhan ac tnh va quyen  li cua het moi anh ch em trong c tin" (Slavorum  apostoli, 18).

13.03    Cac nguyen ly kien tao nen cong-giao-tnh toan  ven cung ong thi la nhng nguyen ly kyto  hoc, than kh hoc va ca nhan chung hoc na.  Cong trnh cua c Kito khong phai ch co gii han  ni viec hoa giai cac toi nhan vi Thien Chua  ma thoi, nhng tren nguyen tac, con hoa giai  tron ca nhan loai b tha hoa na. "Thien Chua  a muon lam cho tat ca s vien man hien dien  ni Ngi, cung nh muon nh Ngi ma  lam cho muon vat c hoa giai vi mnh, nh  mau Ngi o ra tren thap gia em lai bnh an..." (Cl  1,19-20). "Trc kia anh em la nhng ngi   xa, nhng nay c ket hp vi c Kito Giesu, anh em a  tr nen nhng ngi gan, nh mau c  Kito o ra. That vay, chnh Ngi la bnh an cua  chung ta: Ngi a lien ket oi ben, dan Do thai  va dan ngoai thanh mot; Ngi a hy sinh than  mnh e pha o bc tng ngan cach la s thu  ghet; Ngi a huy bo Luat cu gom co  nhng ieu ran va gii luat. Nh vay, khi thiet lap  hoa bnh, Ngi a tac tao oi ben thanh mot  ngi mi duy nhat ni chnh ban than Ngi. Nh  thap gia, Ngi a lam cho hai ben c hoa  giai vi Thien Chua trong mot than the duy nhat; tren  thap gia, Ngi a tieu diet s thu ghet. Ngi  a en loan Tin Mng bnh an: bnh an cho anh em la  nhng ke xa, va bnh an cho nhng ke  gan. That vay, nh Ngi ca oi ben chung  ta c lien ket trong mot Than Kh duy nhat ma en cung  Chua Cha" (Ep 2,13-18). V the, trong c Kito "khong  con phan biet Hy lap hay Do thai, cat b hay khong cat  b, man di, moi r, no le hay t do, nhng ch co c Kito  la tat ca va trong moi ngi" (Cl  3,11). Cong giao tnh cua Hoi Thanh la phng the e  nh o Hoi Thanh tr thanh "than the"  cua c Kito, "s vien man cua ang lam  cho tat ca c sung man moi be" (Ep 1,23).

  13.04    Ngay Hien xuong, Phero cong khai xac nhan la  li Thien Chua ha a thc s ng nghiem: "Trong  nhng ngay cuoi cung, Ta se o Than Kh Ta  tren moi ngi pham" (Cv 2,17). Luca cung mieu  ta mot hien tng c cam nh la mot cuoc Hien  xuong th hai, khi ke lai rang: "cac tn hu thuoc  gii cat b a cung i vi Phero en o, eu kinh  ngac v thay Thien Chua cung ban Than Kh xuong tren ca  cac dan ngoai na, bi ho nghe nhng ngi  nay cung noi tieng la va tan dng Thien Chua"  (Cv 10,45-46). Va neu bay gi "Than Kh Chua chan  hoa can khon" (Kn 1,7), th khong the coi la  bat chnh viec nhan ra c hoat ong cua Than Kh m  ng cho cong cuoc loan Tin Mng gia nhng  ngi a tng nghe Phaolo thuyet giang tai  Athen, e keu mi ho i "kiem tm Thien Chua, may ra  do dam ma ho tm thay c Ngi, tuy rang  thc ra Ngi cung chang cach xa bat c mot  ai trong chung ta" (Cv 17,27). Vaticano II nhan nh rang:  "V c Kito a chet cho moi ngi, va v thc  ra, moi ngi eu c keu goi e i ve cung mot  tieu ch toi hau duy nhat, trong Thien Chua, cho nen, ta phai  cam chac rang Than Kh hang ban cho moi ngi co c hoi  thong d vao mau nhiem Phuc Sinh ay, trong cach thc  ma ch co Chua mi biet" (MV 22). c Gioan Phaolo  II da theo nhan nh tren ay cua Cong ong ma xay  dng giao thuyet cua ngai ve s viec Than Kh hien  ang hoat ong trong the gii, trong cac ca nhan,  trong het thay nhng ai nh Ngi tac  ong ma biet "phung t Thien Chua bang tinh than  va bang s that, trong nhng ai ang hoat ong e  hiep nhat toan the nhan loai nen mot; va nh vay,  Hoi Thanh cung la b tch, la dau ch va la  kh cu qua o, Than Kh cua s song hien dien va  hoat ong", tai bat c ni nao Hoi Thanh ang sinh  hoat (Dominum et vivificantem, 53-54,64).

13.05    Xet theo quan iem nhan chung hoc, th cong giao  tnh co nen tang trong cong trnh tao dng van vat;  nhn cong trnh ay, Thien Chua a thay la nhng  tao vat muon mau muon ve ma Ngai a dng  nen trong sau ngay th eu "rat tot lanh" (St  1,30). Thien Chua ra lenh cho ngi nam va ngi  n la "hay sinh soi nay n that nhieu,  cho ay mat at, va hay thong tr mat at" (St  1,28). Ket qua tiep theo menh lenh ay la vo so nhng  cong cuoc v ai do xa hoi va van hoa loai ngi  lam ra, mang muon hnh thai va mau sac rc r.  Theo Cong ong th nhng thanh qua kia cua tr  khon va t do, cua thien tai va co gang loai  ngi, chang nhng khong lam cho con ngi tr  thanh "oi thu canh tranh vi ang Tao Hoa, nhng  ngc lai, cac thang li cua loai ngi la  dau ch cho thay Thien Chua cao ca, va la thanh  qua phat nguyen t y nh khon lng cua Ngi"  (MV 34). Neu cac thanh tu cua loai ngi  can phai c tinh luyen va cha lanh cho khoi  moi ty vet toi loi va khiem khuyet, th khong  phai v the ma mot thien nang cam nhan ch thc  cong giao lai khong nhan ra ngay c la trong "hoa  qua ruong at va lao cong cua con ngi"  nh the, co nhng yeu to khong phai la e huy  bo, nhng la e c nang len ti mc vien man  sieu viet, khi chung c thu nhan vao trong mau nhiem  cua c Kito ..., Va "he cang biet ton  trong nhng ac net cua cac nen van hoa khac nhau  bao nhieu, th cang co sc e co xuy va bieu th  hu hieu moi hiep nhat trong nhan loai hn bay nhieu"  (MV 54). Chong lai moi thanh kien trai nghch khac,  Cong ong a khang nh rang Hoi Thanh khong bao gi  "b rang buoc mot cach chuyen nhat va bat kha  phan ly vi bat c mot chung toc hay mot quoc gia nao,  vi bat c mot loi song ac thu hoac mot tap tuc cu  hay mi nao" (MV 58). Trong chieu hng o, c  Gioan Phaolo II a phat bieu them rang: "Moi ca nhan,  moi dan nc, moi nen van hoa hay van minh, eu ong mot  vai tro va co mot cho ng trong ke hoach  nhiem mau cua Thien Chua, va trong lch s  cu o pho quat" (Slavorum apostoli, 29).

13.06    V cac ly le neu tren ay, nhng khac biet  d ong va nhng sac thai a dang trong Hoi Thanh  khong phai la nhng g lam can tr  hoac gay e doa cho s hiep nhat, nhng la nhng nhan  to cot yeu cua ieu ma c ng kim Giao Hoang  goi la "chieu kch cu the cua cong-giao-tnh",  va a mieu ta vi nhng hnh anh ay thi  v, "nh la mot ban ai hoa tau c det thanh  do nhieu hnh thc phung vu khac nhau vi u moi th  tieng noi tren the gii cung hp lai trong mot quy ien  phung vu duy nhat, hoac nh la mot ca oan du dng  cat len tieng hat uyen chuyen cua vo so quan chung  nhan gian t moi ni tren qua at va trong moi  thi ai lch s, han hoan giong cao muon khuc ca nhp  nhang tram bong e ca tung tan dng Thien Chua" (Slavorum  apostoli, 17).

13.07    Cong ong a a ra nhieu cach phac hoa y ngha  c phuc hoi cua cong giao tnh. Th du: mieu ta  cong giao tnh nh la cong cuoc cua "Chua Quan  Phong a muon cac Giao Hoi khac nhau, do cac tong  o va nhng ang ke v thanh lap tai nhieu ni  khac nhau theo dong thi gian, tu hop lai thanh  nhieu nhom lien ket vi nhau nh trong cung mot he thong.  Cac nhom nay co ky luat va phung vu rieng, tha  hng di san than hoc cung thieng lieng rieng  ma van khong phng hai en s hiep nhat c tin  va ban chat duy nhat cung nh than linh cua  Hoi Thanh pho quat". Roi bang mot cau tuyet dieu, Cong  ong a e cap en cac bc phat trien theo ng  hng ay: "Cung sat canh hng ve vi hiep nhat,  nen cang co nhng net khac biet nhau nh the, th  cac Giao Hoi a Phng cang minh chng ro rang  ac tnh cong giao cua mot Hoi Thanh khong phan re" (GH 23). Sau o, trong Sac lenh ve cac Giao Hoi ong  phng, Cong ong a nhac lai niem xac tn ay, noi rang:

"Cac Giao Hoi nay hiep thong vi nhau mot  cach la lung en noi nhng sac thai khac biet  trong Hoi Thanh khong nhng khong phng hai en hiep  nhat ma con lam cho hiep nhat to rang them.  That ra, Hoi Thanh Cong giao hang muon bao toan het  cac truyen thong cua tng Giao Hoi hay cac le  che rieng biet, va ong thi cung hang muon thch  nghi nep song cua mnh vi cac nhu cau khac nhau tuy  theo thi gian va ni chon" (P2)

Cong ong con nhac lai nh sau ve mot iem a c  e cap en trong Sac lenh ve Hiep Nhat:

"Ngay t buoi au, cac Giao Hoi ong phng  a theo nhng quy luat rieng c cac thanh Giao Phu,  cac Cong ong a phng va ca cac Cong ong chung  phe chuan. V cac khac biet ve phong tuc va tap quan  a nhac ti tren kia, chang nhng khong may may  can tr s hiep nhat, ma con tang them ve  ep cua Hoi Thanh va gop phan khong nho vao  viec chu toan s menh cua Hoi Thanh na; the  nen, e anh tan moi nghi ng, Thanh Cong ong tuyen  bo la: cac Giao Hoi ong phng co quyen t tr theo  cac ky luat rieng, mien la biet y thc ro  ve moi hiep nhat thiet yeu cua toan the Hoi Thanh,  v cac quy luat rieng nay phu hp vi ban chat  cua tn hu ho hn va co u ieu kien hn  e mu ch cho cac linh hon. Tuan thu cho tron nguyen tac  truyen thong nay, - ma thc ra, khong phai bao  gi cung c ton trong, - la a ng ap  c mot trong nhng ieu kien tien quyet e tai lap  hiep nhat" (HN 16).

13.08    Truyen thong ang knh nay ve ac tnh cong giao  vi muon van sac thai khac biet nhau trong cung mot  Hoi Thanh duy nhat, cung a khi hng cho Sac Lenh  ve Hoat ong Truyen Giao. Van kien nay co the c  menh danh la sach giao khoa e thc hien cong tac "cong  giao hoa" Hoi Thanh mot cach cu the. Sac lenh khuyen  du cac tn hu hay quan tam lam sao e tranh cho  Hoi Thanh khoi phai b coi la mot nhan to xa la  tai trong cac nen van hoa va cac xa hoi cua  ho (xem GH 31).

am nhan phan vu nay la cac kito hu se  lam cho mau nhiem cong giao cua c Kito nen tron:

"am choi nay loc t trong long at mau  m m nhuan sng thieng, hat giong, tc la Li  Chua, hap thu, bien oi va tieu hoa mau m ay, e  sau cung mang lai nhng hoa trai doi dao. That  vay, cung het nh trong chng trnh Nhap The, cac Giao  Hoi tre, mot khi a c am re vao trong  c Kito va a c xay dng tren nen tang cac  tong o, th co c sc nang ky dieu e hap thu tat  ca nhng g la phong phu ni cac dan nc a  tng c trao cho c Kito lam gia nghiep (xem Cv 2,8).  Cac Giao Hoi ay se biet rut ra t nhng tap  quan va truyen thong, t le khon ngoan va  nen van hoa, t nhng nghe thuat va khoa hoc  cua cac dan toc mnh, tat ca nhng g co the  gop phan vao viec ca ngi vinh quang cua ang Tao  Hoa, lam to rang an sung cua ang Cu The,  cung nh vao viec to chc i song kito cho tot  ep" (TG 22).

13.09    Nh vay, khong co g la nghch ly khi a ra nhan  nh noi rang viec quan tam tr lai ke t thi  Cong ong, oi vi than hoc ve Giao Hoi a Phng, cho thay  la Vaticano II a thc s phuc hoi y ngha cua  ac tnh cong giao, coi no nh la "tnh trang vien  man trong hiep nhat". V ac tnh cong giao va  sac thai a phng khong oi nghch lan nhau. Sac thai  a phng chnh ang --- ngha la s viec am re  vao trong nhng thc tai khac biet phong phu cua  nhng g la con ngi vi muon hnh thai a dang  --- la cuoc hien thc hoa, la mc thanh toan  cua ac tnh cong giao cu the. Hoi Thanh duy nhat ch  ch thc va cu the la cong giao trong va  nh bi thc trang a dang cua ong ao cac  Giao Hoi a Phng khac nhau; va cac Giao Hoi a Phng  th ch ch thc la cong giao trong niem vien man  cua cung mot moi hiep thong duy nhat.

13.10    The nen, phan cach Hoi Thanh pho quat va cac Giao  Hoi a Phng ra lam hai pha, va coi o nh la  nhng thc the oi choi nhau, la mot viec lam  het sc nham lan. Hoi Thanh pho quat ch co the hien  hu sinh ton trong va t bi cac Giao  Hoi a Phng ma thoi, va cac cong ong a phng  se khong phai la nhng Giao Hoi, neu khong  phai la cong giao. Ni nao co s viec oi choi  gia hai thc the ay, th ni o han ang co mot ngo  nhan xay ra. Ngo nhan cung xay ra nhng khi  ac tnh pho quat c quan niem khong phai nh la  cong-giao-tnh cu the, song nh la mot th lien minh,  mot chnh sach ong hoa ve mat hanh chanh, c cau to  chc hay chnh tr; hoac nhng khi tnh chat a phng c  quan niem mot cach ep hoi, nhuom mui v chung,  nh la mot cai g ch thu gon trong mot dan nc,  mot chung toc. ieu chu chot ay la can  phai tm lai cho c y ngha cu the cua tnh chat  cong giao: khong giong vi tnh chat hoan vu hay pho  quat, tnh chat cong giao khong oi ngc lai vi tnh chat  ca biet; nhng ngc lai, no duy tr, nang cao va hoa  nhap nhng g la ca biet vao trong mot moi hiep  nhat ln rong va ay u hn, quanh mot tam iem chung  la Chua Kito.

Luan e 14

     T tan trong tam can cua mnh, cac Giao Hoi a  Phng mang ban chat cong giao; ieu o co ngha la  cac cong oan nay ch thc s la nhng Giao  Hoi khi ho c cau thanh bi s kien thong d vao  trong mau nhiem c Kito, la au cua toan the  Hoi Thanh. Nh vay, trong c Kito cung Than Kh cua  Ngi, va nh nhng moi quan he cua hiep  thong pho quat, ve mat thieng lieng cung nh luat phap,  cac cong oan ay c lien ket vi tat ca cac Giao  Hoi a Phng khac, e cung nhau hp quan trong mot Hoi  Thanh duy nhat pho quat.

  14.01    Mot cong oan a phng song c tin, th d phan  vao trong niem vien man cua c Kito va Than  Kh Ngi. Vng quyen cua c Kito va quyen nang  cua Than Kh vt len tren moi tnh cach rieng biet va  hoa nhap tat ca chung vao trong cung mot niem  vien man cua hiep nhat. V the, het thay moi  Giao Hoi cung ch la mot Hoi Thanh duy nhat, bi  v co the noi lai vi moi Giao Hoi nhng g Phaolo a  tng noi vi cong oan Ephexo: "Ch co mot than  the, mot Than Kh, cung nh anh em a nhan c n  keu goi e chia se cung mot nien hy vong. Ch co  mot c Chua, mot niem tin, mot phep ra, ch co mot  Thien Chua, la Cha cua moi ngi, ang ng tren  moi ngi, gia moi ngi, va trong moi ngi"  (Ep 4,4-6). Va chnh nh vao nen tang cua  n hiep nhat ay, ma tn hu Ephexo gan bo vi bon  phan tuan theo li ch bao cua tong o day rang:  "Hay thiet tha duy tr s hiep nhat ma Than Kh  em lai, bang cach an thuan hoa gan bo vi nhau"  (cau 3). Moi giay gan bo mot Giao Hoi a Phng lai thanh  mot Than The trong cung mot Than Kh, cung chnh la  moi giay gan bo Giao Hoi ay vi cac Giao Hoi a Phng  khac, tc la vi chnh Hoi Thanh Cong giao duy nhat.  The nen, tnh chat cong giao khong phai ch la mot  danh xng e ch mot thuoc tnh ngoai tai va th yeu cua  Giao Hoi a Phng, nhng thc s la cau to lam cho  ban chat cua Giao Hoi ay nen toan ven, nh la  Than The cua c Kito.

14.02    Neu a co moi nguy nham lan cong-giao-tnh vi  mot hnh thc pho quat oc ieu nao o, th cung  co moi nguy bop meo bien dang cong-giao-tnh tr thanh  mot thai o duy ca biet mang nang khuynh hng phan re,  a en cho phan boi s duy nhat cua niem vien  man cong giao. Moi nguy phan re nay, Tan c  cung a ven m cho thay trong cac Giao Hoi  a Phng au tien. Tong o Phaolo a phai oi pho  vi nhng moi chia re trong cac Giao Hoi tai  cac ni nh Corinto, Galata, va Ephexo. Tai thanh Ephexo  nay, co the nhng li keu goi hp nhat ma  Phuc Am th t tha thiet giong len, cung ch la  e ng oi vi mot tnh the ang b nguy c ly khai e doa.  Trong hau het moi thi ai cua lch s Hoi Thanh,  cung a thay co nhng moi e doa ly khai con  rong ln hn the na, va thng th cac cuoc ly  khai eu xay ra ch v ngi ta lo nhan manh qua nhieu  en nhng ac net chung toc, van hoa hay quoc gia,  en o choi bo mat i niem hiep nhat cong giao.

14.03    V the, t thi Tan c tr ve sau, trong  cac Giao Hoi a thay xuat hien nhng tha tac  vu phung s hiep nhat, co trach nhiem gn gi cho cac  cong oan song lien ket vi nhau trong c tin tong truyen  va trong tnh yeu thng oi vi nhau. Viec xuat hien chc  vu giam muc va vai tro ac biet cua Giam muc  Roma cho thay nhu cau can phai tiep tuc vai tro lien  ket hiep nhat cua cac Tong o, ngha la cua nhng  V sang lap Hoi Thanh. Do o, Vaticano II a goi cac  Giam muc la "nguyen ly va la nen tang  hu hnh cua s hiep nhat trong Giao Hoi a Phng",  va Giam muc Roma la "nguyen ly va la nen  tang hu hnh, vnh cu cua s hiep nhat gia  cac Giam muc cung nh gia cac tn hu" (GH 23). Phan vu cua cac v la lam nhng ngi  phuc vu hu hnh cho niem hiep nhat trong c tin va  c men, tc la cho niem hiep nhat ma chnh Than  Kh la nguyen ly vo hnh. Phan vu ay la dau ch cua  giay lien he mat thiet gia hai nguyen ly than linh va  nhan loai. Khong au Hoi Thanh bieu th sac thai va  a phng ma va la cong giao ro cho bang  trong Thanh The; trong o, cung mot luc, cong oan  cau nguyen cho c hiep thong vi Giam muc a phng va  vi Giam muc Roma.

14.04    Trong khi trnh bay giao ly ve tap the tnh (collegiality),  Vaticano II a co tm cach dien at trach nhiem cua  phan vu noi tren ay oi vi moi hiep nhat tai a phng  cung nh pho quat trong toan cau, lam sao cho can  xng vi tnh chat cong giao that s cu the ma Cong  ong va phuc hoi lai. Cong ong day rang: "V gom  nhieu thanh vien khac nhau, nen oan the cac Giam  muc the hien tnh cach a dang va tnh chat pho quat  cua Dan Thien Chua; nhng ong thi, v quy tu di  mot (ngi ng au) v thu lanh duy nhat, nen  oan the cac Giam muc bieu hien niem hiep nhat cua  an chien thuoc ve c Kito" (GH 22). Roi Cong  ong noi tiep: "Moi Giam muc ai dien cho Giao hoi  mnh, con tat ca cac Giam muc cung vi Giao Hoang  th ai dien cho toan the Hoi Thanh, trong mot moi lien  ket hoa bnh, yeu thng va hiep nhat" (GH  23). Neu cac Giao Hoi a Phng khac nhau cung bieu dng  sang choi ac tnh cong giao cua mot Hoi Thanh khong  phan re, th o ch v tat ca eu co cung mot  khat vong chung, khat vong hiep nhat. Neu co nhng Giao  Hoi a Phng duy tr cac truyen thong ca biet cua mnh  mot cach chnh ang, th cung co "Toa Thanh Phero  chu tr toan bo cong oan c ai, va bao  quan cac d biet chnh ang cung ong thi lu  tam e nhng g la khac biet khong phng hai, nhng  trai lai, con sinh ch cho hiep nhat na" (GH 13). Cung nh Giam muc Roma co nhiem vu bao quan  nhng net ca biet cua cac Giao Hoi a Phng, th  cung vay, cac Giam muc a phng "co nhiem vu phat  huy va bao ve s hiep nhat c tin cung ky  luat chung cua ca Hoi Thanh, cung day cho cac  tn hu biet yeu men toan bo Nhiem The c Kito"  (GH 23).

14.05    Tiep theo sau nhieu the ky dai song quen vi  hnh thc to chc tap quyen oc dang gay c nguy lam  m uc cac chieu kch cu the cua cong giao tnh i,  neu co mot vai tnh trang giang co cang thang gap thay  trong khi tien hanh cuoc phat huy cam thc ve "niem  vien man trong hiep nhat" cua Hoi Thanh ma  Cong ong a phuc hoi lai c, th o la chuyen  rat de hieu. Nhng tnh trang cang thang ay a  xuat hien ro hau nh trong moi ky hop Thng Hoi  ong Giam muc ke t sau Cong ong. Nhn theo anh sang  cua khoa giao hoi hoc ve Mot Hoi Thanh duy nhat trong  nhieu Giao Hoi" ma chung toi a ac biet can  c vao giao huan cua Cong ong e trnh bay   ay, th se nhan ra rang moi nguy tram trong con ang  e doa nhieu nhat hien nay, la quan niem coi hoac oi  x vi cac thc trang cang thang ay nh the la nhng  thai cc oi nghch gia "cac Giao Hoi a Phng"  va "Hoi Thanh Hoan Vu," va don trach  nhiem oi vi cac Giao Hoi kia len tren vai cua ch mot  mnh cac Giam muc a phng; con trach nhiem oi vi  Hoi Thanh Hoan Vu th lai e tron len tr6en vai cua  ch mot mnh Giam muc Roma ma thoi. Giao huan cua  Cong ong ve hiep thong cong giao khong cho phep quan niem  theo kieu nhng thai cc oi nghch noi tren ay, bi  le, Hoi Thanh toan the ch hien hu trong  va t bi cac Giao Hoi a Phng; con cac  Giao Hoi a Phng th ch khi biet hoi nhap va lu lai  trong niem hiep thong hoan vu, mi c tr  thanh thc s la Giao Hoi. Va ch khi biet quy  hng ve vi hiep nhat, th cac khac biet mi that s thc  hien c tnh trang vien man trong hiep nhat ch thc.  Roi cung luc, giao huan cua Cong ong ve tap the  tnh cua hang giam muc cung a ngan nga  mot quan niem khong ung an trong cach thc phan bo trach  nhiem gia cac Giam muc va Giam muc Roma, bi  le nhng thu lanh cua cac Giao Hoi a  Phng khong phai ch ai dien rieng cho cac cong oan  c tin cua cac v ma thoi, nhng con cho ca  Hoi Thanh toan the na; va v thu lanh  cua Hoi Thanh Toan Vu cha co the chu tr  mot Hoi Thanh thc s toan ven c, bao lau Hoi Thanh  ay cha thc s la cong giao mot cach thiet thc va  cu the.

Luan e 15

     Nhng moi day hiep thong va lien i gia  cac Giao Hoi a Phng va gia cac Giam muc cua  ho c the hien qua cac Hoi ong Giam muc. Ve phng dien  lch s va than hoc, cac Hoi ong nay bat nguon  t nhng bc phat trien trong cac c cau Hoi Thanh  thi s khai. Cac Hoi ong Giam muc la nhng kh  cu ac biet can thiet va hu hieu oi vi cong  tac co xuy s menh cua Hoi Thanh tai moi dan nc  va trong vung A Chau, cung nh oi vi no  lc e the hien cac chieu kch cu the cua cong giao  tnh.

15.01    Nhng moi day hiep thong va lien i gia  cac Giao Hoi a Phng oi phai c the hien mot  cach cu the bang nhng c cau co tnh cach co nh cua  viec hp tac va lien i gia cac Giam muc. Mot  hnh thc hien hanh cua c cau ay la cac Hoi  ong Giam muc trong mot nc, mot mien hoac trong ca  mot luc a.

15.02    Xet ve mat lch s va than hoc, nhng hnh  thc Hoi ong giam muc nh vay bat nguon t nhng  bc phat trien trong cac c cau Hoi Thanh thi s khai.  Vao hau nh cung mot thi vi cach quan niem chc  giam muc theo the che quan chu c chap nhan   khap ni trong moi Giao hoi, cac Giam muc a bat au  nhom hop vi nhau trong cac Hoi ong mien (regional synods),  e ban thao va lay y kien chung ve nhng  van e can phai giai quyet. Nh vay, cac Hoi ong  a phat nguon t y thc ve nhu cau can phai  song tinh than hp tac, lien i va hiep thong   trong Hoi Thanh.

   Hn na, Cong ong con day rang:

"Do s an bai cua Chua Quan Phong,  theo dong thi gian, cac Giao Hoi khac nhau ... a  tu hop lai thanh nhieu nhom lien ket vi nhau nh trong  cung mot he thong. Cac nhom nay co ky luat rieng,  phung vu rieng, va tha hng di san than  hoc cung thieng lieng rieng ma khong phng hai en  s hiep nhat c tin cung nh ban chat duy nhat va  than linh cua Hoi Thanh pho quat. Mot so trong cac Giao  Hoi ay, nhat la nhng Giao Hoi co xa do cac Giao  chu lanh ao, a nh cac ba me trong c tin,  sinh ra nhieu Giao Hoi khac nh la con cai cua mnh,  va cho en ngay nay, cac Giao Hoi ay van con  lien ket vi nhau bang moi day c ai mat thiet trong i  song b tch va trong s ton trong quyen li cung  ngha vu lan nhau. Cac Giao Hoi a Phng tuy co khac  nhau nh the, nhng cung eu quy hng ve vi hiep nhat,  cho nen cang minh chng ro rang hn tnh chat cong  giao cua mot Hoi Thanh khong phan re" (GH 23).

15.03    Cuoi cung, t nhng thi xa xa, a  thay co nhng Giao Hoi ca the (individual Churches) vi di san phung vu, than hoc, tu c va ky luat  rieng: di san ay mang nhng net ca biet dnh lien  vi nhng trang huong van hoa cung nh lch s  cua mot dan toc, va c the hien qua mot loi song  ao thnh ng cho rieng tng Giao Hoi theo luat le rieng  (xem Schema Codicis Iuris Canonici Orientalis, 1988, ieu  27,2). Cong ong ca tung ve "moi hiep thong ky dieu"  cua cac Giao Hoi nay, va to long ky  vong mong sao cho cac truyen thong cua ho c bao  toan "tron ven va nguyen tuyen" (P 2).  Hn na, Cong ong a long trong noi len c nguyen  muon cho nguyen tac co truyen ve viec ton trong quyen t  tr cua cac Giao Hoi ay, c tuan thu nghiem chnh  hn, ch khong phai la mot cach l la nh oi  luc van thay trong qua kh (xem HN 16).

15.04    Khong mot kieu mau nao trong cac hnh thc co  xa dung e the hien moi hiep thong gia cac Giao  Hoi trong cung mot mien, hoac tnh lien i gia cac  Giam muc trong vung, co the c coi la hoan toan  giong ung vi c che hien hanh cua cac Hoi ong  Giam muc. Nhng du sao, cac hnh thc ay cung ch cho  thay mot hng i e theo o ma tm kiem mot can ban  than hoc cho c che cua cac Hoi ong Giam muc. ung  the, Vaticano II a coi cac Hoi ong Giam muc co lien  he trc tien vi cac to chc quy tap nhieu Giao Hoi thi  xa: "Cung the, ngay nay cac Hoi ong Giam muc  co the gop phan bang nhieu the cach khac nhau va hu  hieu e cu the hoa tinh than tap the (gia giam muc  oan)" (GH 23). Con trong Sac lenh ve nhiem  vu muc vu cua cac Giam muc, th sau khi nhac nh  lai nhng mau gng lien i gia cac Giam muc  trong cac Hoi ong hay Cong ong a phng, Cong ong cung  a khuyen la hay nen chnh thc cong nhan cac  Hoi ong Giam muc (xem GM 36-37).

15.05    Muon xay dng can ban cho mot nen than hoc ve  cac Hoi ong Giam muc, th ch can neu len ay mot  so iem xem ra vng chac ve phng dien than hoc. Th  nhat: ngay nay, ca cac than hoc gia lan cac giao  luat gia eu noi en nhng cau to chu yeu cua  Hoi Thanh ma chnh c Kito va cac tong o a  that s e lai cho chung ta, nhng con can phai c  the hien (hien thc hoa) qua nhieu hnh thai khac nhau, tuy  vao nhng thi iem va nhng hoan canh  khac nhau. Nhng mau gng hiep thong gia cac  Giao Hoi trong cung mien neu tren ay, minh hoa ro  ve iem nay. Neu the, th co the dung cac thuat  ng co truyen de jure divino (thuoc than luat) va de jure ecclesiastico (thuoc giao luat) ma noi rang  cac Hoi ong Giam muc la thuoc lanh vc giao luat,  nhng lai co can ban trong than luat.

     Can phai lu y en iem nay la du tren nguyen  tac, viec phan biet gia nhng g thuoc than luat  vi nhng g thuoc giao luat, xem ra het sc ro rang  va chnh xac, th thng la rat kho (va co  luc khong the nao) ma phan biet cho c trong cuoc  song thc te va trong cac c che cu the cua Hoi  Thanh, nhng g thuoc than luat va nhng g (ch)  la thuoc giao luat.

15.06    Th hai: lien quan ti uy the va vai tro cua  Hoi ong Giam muc theo t the la nhng dau chng  cua tap the tnh (cua giam muc oan), can phai  lu y la Cong ong Vaticano II hieu t ng va  thc the "tap the tnh" theo hai y ngha hep va  rong. Tap the tnh theo ngha hep bao ham hoat ong cua  toan bo giam muc oan tren khap the gii, cung  hiep thong vi c Giao Hoang. Tuy nhien, khi ban  thao ve e tai nay (xem GH 22-23), Cong ong a  ke ra nhieu trng hp trong o, tap the tnh cua  giam muc oan c hieu theo mot y ngha rong hn; neu  the, th trong thc te, Cong ong hieu "tap the tnh"  mot cach loai suy, va en mot mc o nao o, nh  la mot khai niem con cha xac nh han. V vay, khai  niem nay cung co the bao gom c ca the che  hien hanh cua cac Hoi ong giam muc na.

15.07    Can c vao nhng iem va c ban en  (15.05, 15.06), sau ay, chung toi xin trnh bay nhng  ng net ai cng cua mot nen than hoc ve Hoi  ong Giam muc:

     Ch khi nao viec t cau thanh chnh mnh (own self-constitution)  nh la mau nhiem cua c Kito, at ti mc o thc  s tr thanh mot thai o dan than ng ap cho nhng  yeu cau va thach o gap thay ni cac xa hoi va  cac nen van hoa, trong o mnh a c Li c Kito  va n cua Than Kh lam phat sinh nen, th luc o,  Hoi Thanh mi thc s la cong giao mot cach thiet thc  va cu the. Trong tien trnh ay, Hoi Thanh thu nhan, duy  tr, co vu va hoa nhap vao trong niem vien  man cua hiep nhat, nhng di san xa hoi,  lch s va van hoa cua cac dan toc trong ni mnh  sinh trng. Nhng moi day lien i t nhien gia  cac cong oan va cac truyen thong o khong b tieu  tan i, song c on nhan vao trong niem hiep thong cua  Hoi Thanh. That s th chnh nhng moi day lien i ay  phan ln a tng lam nen mong cho cac to chc  quy tap nhieu nhom Giao Hoi thi xa ma Cong ong  khong ngt e cao. V vay, trong cung mot Hoi Thanh duy  nhat, khong nhng co hai moi hiep thong ma thoi:  tc la hiep thong ca the trong trong giao phan va  hiep thong pho quat trong khap the gii, nhng con co  nhng hnh thc hiep thong trong tng mien vi nhng  day lien he noi ket ve phng dien t nhien, cung nh  ve mat lch s va van hoa na. Va nh the,  chnh trong cac hnh thc hiep thong xa va nay nh  the gia cac Giao Hoi ca the, can phai kham pha  cho ra nen tang than hoc ch thc cua nhng hnh  thai hiep thong va hp tac, tng t nh trong trng  hp hien hanh cua cac Hoi ong Giam muc.

15.08    Neu nhng g Cong ong day lien quan en tnh chat  cong giao cu the c on nhan mot cach nghiem chnh, th  the tat giao huan ay cung phai c the hien ra  trong thc te bang nhng hnh thc bieu at thch ang  ve mat phap ly. Hoi ong Giam muc han la mot trong  cac hnh thc bieu at ay. Va neu Bo Giao luat mi  a ni rong rat nhieu vai tro cua cac Hoi ong  ay, th chnh la e cho cac Giao Hoi a Phng trong mot  mien rieng biet, am nhan trach nhiem nhieu hn oi vi  cong tac lam cho Hoi Thanh c hien thc hoa ngay   trong nhng boi canh va trang huong rieng biet  cua ho.

15.09    Cac Hoi ong Giam muc cua mot nc hoac mot mien  --- va co the ke them vao o ca nhng Lien  hiep cac Hoi ong Giam muc trong mot vung ln rong hoac  la trong mot luc a (th du: FABC, CELAM, CCEE, SECAM,  AMECEA, v.v.) --- la nhng c cau hien ang to  ra ac biet hu hieu va hu ch cho thi ai  nay, ca tren bnh dien ly thuyet lan trong bnh  dien thc hanh. c Phaolo II a nhan nh ve cac  Hoi ong Giam muc va coi o la nhng to chc  "rat can thiet, rat hu ch, va oi luc khong  the thieu c", bi v, nhng Hoi ong nh the  ng ap thch ang cho nhng oi hoi cua thi  ai va to ra thc s la kh cu hu hieu e  am bao cho hoat ong cua cac Giam muc co c  s hiep nhat can thiet" (Phan m au van kien cua  Bo ac trach ve cac Giam Muc: "Theological and Juridical  Status of Episcopal Conferences).

15.10    Cac Hoi ong Giam muc lam cho cac Giam muc co  c hoi gap g va hoc hoi nghien cu --- trong  t the la mot c cau tap the (collegial body) ---  ve cac van e va hoan canh chung ma moi  giao phan ang gap phai, cung nh co dp e ban  thao mot cach sau rong hn va vi nhng d  kien ay u hn, ve cac van e ay, e roi nh Than  Kh hng dan ma at ti cho thoa thuan mot  cach chac chan va mau le hn, ve nhng g c coi  nh la mot quyet nh chung, hoac la mot hanh ong  chung neu hoan canh cho phep va neu cac v muon.  Cho du con co nhieu van e can phai giai  quyet trong phng cach tien hanh, th khong ai co the  phu nhan c nhng li ch do cac Hoi ong Giam  muc mang lai.

15.11    e ket thuc phan ban thao ve Hoi ong Giam  muc, chung toi xin c lu y en nhan nh anh gia rut  ra t kinh nghiem song cua Lien Hiep cac Hoi ong  Giam muc A Chau (FABC), ma Ky hop khoang  ai lan th ba cua Lien hiep (Bangkok-Sampran 1982) a  a ra trong ban tuyen ngon cuoi cung.

Ban tuyen ngon a neu ra mot so nhng ch li  cua FABC, nh sau:

        viec quen biet va hieu nhau, cung nh  song tnh ban va co nhng moi day lien i sau am  gia cac Giam muc A Chau oi vi nhau a tang  trien them nhieu;

        -tinh than chia se suy t muc vu va truyen  giao, chia se nhan nh ve nhng lap trng can  phai co, ve cach x s, ve cac chng trnh va  sang kien, cung nh chia se ca en nhan s, kha  nang chuyen mon va nhng tai nguyen hoac phng  tien khac;

        viec cung nhau giai quyet nhng van  e va nhng kho khan chung, cung nh cung nhau  tien dan ti cho co mot lap trng ong nhat hn  trong cach nhn ve cuoc song va tng lai, trong cach nhan  nh cac gia tr va cac th bac u tien cho cac d an;

        thai o ong gop oi vi cong tac suy t oi  vi viec phan nh va chon la trong cac lanh vc  than hoc va muc vu, ang tien hanh trong cac Giao  Hoi tai cac luc a khac, cung nh oi vi ng  hng t tng va nhng phng sach hanh ong  cua cac c che hanh chnh trung ng cua Hoi  Thanh;

        va (can phai nhan manh ac biet en)  mc hieu biet cao rong hn cung nh long quy trong  sau am hn oi vi y ngha cung vai tro cua Toa  Thanh Phero trong Hoi Thanh Cong giao Hoan vu.

15.12 Ban tuyen ngon cua FABC III ket thuc vi  nhng li le nh ghi lai sau ay, ven m cho  thay mot cong tac khac --- co le la bat ng  --- ma cac Hoi ong Giam muc va Lien hiep cac  Hoi ong Giam muc A Chau quyet nh thc hien e phuc  vu Hoi Thanh va the gii:

     "S iep cua cuoc hop mat lch s gia  cac Giam muc A Chau, vao nam 1970, a noi en  viec 'hp tac e lien ket the gii mi cua A Chau  lai thanh mot ai gia nh quy tap het moi dan nc song  trong phan at nay cua the gii, khong phai n  thuan bang nhng moi lien he ve mat a d khong thoi,  nhng con bang ca nhng moi day cam thong  va trong knh lan nhau, cung nhng moi day  cao quy cua tnh huynh e va yeu thng na'.

     "Mong rang trong mot cach thc nho be nao  o, Hoi Thanh tai A Chau tr thanh b tch - tc  la dau ch va la kh cu (xem GH 1; MV 40)  - cua moi hiep nhat ay gia cac dan toc chung ta:  o chac chan la mot trong nhng hoai bao ma  FABC hang tha thiet ap u trong long, va chung  toi tham tn rang trong nhiem y cua Chua, nhng nam  va troi qua khong phai la khoang thi  gian vo ngha oi vi viec the hien niem khat vong ay".

15.13 Hoi Thanh khong hien hu cho rieng mnh, khong song cho mot mnh mnh, nhng la e lam ngi toi t  phuc vu cho cong cuoc cu o cua c Kito trong lch  s, ngo hau Nc Thien Chua tr en: Nc Thien Chua  ang hien dien, nhng ong thi cung ang en gan.  Giao Hoi a Phng am nhan cung mot n goi va  cung mot s menh ay, tai ni va vao  thi iem ma Thien Chua a at nh: tai o,  Giao Hoi co bon phan phai mang hy vong va tnh thng  ma "tuon o cho tran ay moi khoang trong";  tai o, Giao Hoi co bon phan phai thu gop cac di san  cua at nc va dan toc mnh, e roi cung vi  het thay moi Giao Hoi a Phng tren khap the gii,  nan uc nen moi hiep thong gia moi dan toc, la  moi hiep thong hien ang ln len gia long  lch s loai ngi, va o cung chnh la  nhng g Thien Chua a ha ban cho con tim va cho  ban tay cua nhng con ngi thien ch song khap  ni trong the gii.

KET LUAN

1.    Uy ban Co van Than hoc cua FABC chung toi  xin e xuat cac luan e tren ay gi en cac Giam muc  va cac Hoi ong Giam muc, en cac trng than hoc  va chung vien, cung nh en cac than hoc gia va  cac sinh vien than hoc, nh la mot khi iem suy  t chung ve Giao Hoi a Phng, ac biet la ve Giao  Hoi a Phng tai trong boi canh A Chau. Chung toi  mong rang nhieu cong oan kito se lu tam tm hieu,  co le la lan au tien, ve y ngha va tam trong  yeu cua Giao Hoi a Phng trong a tien trien oi  thay cua nhng trang huong ma Hoi Thanh ang phai  trai qua tai nhng at nc cua chung ta. Chung  toi xin nhac lai iem nay: chung toi khong he co chu  y e xuat cac trang viet nay nh la "cau giai  ap cuoi cung" cho cac van e ang nghien cu va  cac quan iem ang co. ay ch la nhng lineamenta (iem d thao) neu len e ban luan, va co hay  lam th cung khong hn khong kem, ch la mot instrumentum  laboris (tai lieu nghien cu). ieu chung toi c mong  tha thiet nhat la c thay khai dien ra mot cuoc  thao luan that s, e giup chung ta ay manh viec nghien  cu tm hieu them ve Giao Hoi a Phng, trong nhng boi  canh va vao thi iem lch s ma  chung ta ang song.

2.    Cung nh trong phan m au van kien nay, chung  toi a neu len mot so cac "dau ch cua thi  ai" (MV 4.44) trong moi trng A Chau hien  ai, va a th mieu ta s menh cua Hoi  Thanh ngay nay trong boi canh bien hoa sau rong theo  a phat trien nh a thay, th bay gi, trong phan  ket thuc nay, chung toi cung xin tr lai vi  chnh nhng moi quan tam ay.

3.    Nh chung toi a lu y tren ay, trong ky hop au  tien, FABC a coi viec xay dng Giao Hoi a Phng  nh la tieu iem hien thi cua s menh Hoi Thanh  tai A Chau. Nhan nh ay van con thch ang cho  ngay nay. Cung van con thch ang viec at  cong tac oi thoai ba chieu lam u tien hang au  trong cac d an: oi thoai vi cac nen van hoa dan toc,  vi cac truyen thong ton giao va vi nhng canh  trang ban cung va ap bc. Theo chung toi th khong  nhng van thc thi, ma trong giai oan hien  tai nay, chng trnh hanh ong ay con tr  nen cap thiet hn ca trong thi mi c e xuat  ra, tc la cach ay ngoai 15 nam.

4.    Cac Giao Hoi a Phng tai A Chau can phai y  thc ngay cang ro rang hn ve trach nhiem  chu ong cua mnh oi vi cong trnh Hoi Thanh ang  theo uoi nham t hien thc hoa chnh mnh gia  loai ngi. Can phai lam sao e cho "y  thc mnh la Hoi Thanh" tham nhap ngay cang  sau am hn vao trong het moi tang lp cua cac cong  oan kito chung ta. Cang ngay viec xay dng tinh  than "hiep thong va tham d" cung nh viec  co xuy "cong tac truyen giao va phuc vu" trong  the gii cang phai c coi nh la bon phan dan  than cua toan Dan Chua, nhng ac biet --- va  vi nhng ly do ngay cang thuc bach hn --- la  cua gii giao dan. Kien nhan tm kiem va trung  thanh ap ng tac ong ay sang tao cua Li  va Than Kh hang hien dien trong cuoc song moi ngay  cua cac cong oan chung ta, phai la mot co  gang lien l khong ch la cua mot mnh hang giao  pham, ma la cua tat ca chung ta.

5.    S d phai lam nh vay, la v s menh cua  Hoi Thanh, khuon rap theo ke hoach ma Chua cua lch  s a e ra, oi hoi nh the. Trong thap ky  80, chung ta a tng chng kien nhng cuoc oi  thay v ai trong nhan loai, lam phat sinh nen nhng  bien co ma t nam trc ay khong ai ng la co  the xay ra c. Va bay gi, chung ta a co the  mng tng nhan ra c the gii cua thien nien  th ba ang hien ro ra ang trc mat, vi nhng khat  vong t do va tnh lien i bng len nh nhng  dong suoi mi mang theo ay hy vong cho con ngi, vi  nhng c cau con mi me va con phai  khac phuc nhieu tr ngai mi xac nh c hnh thai  ro ret cua mnh. Tin Mng se co mat hay khong  trong thi ai mi nay, vi nhng xoay chuyen  bat ng va nhng khac biet muon hnh thai cua  no: o ieu tat se tuy thuoc rat nhieu s  viec cac Giao Hoi a Phng co chu toan s menh cua  mnh trong chnh thi iem lch s mnh ang song ay  hay khong. Gia boi canh nh the, chung ta co c hoi  e thau hieu c phan nao y ngha ve tam trong yeu  cua Giao Hoi a Phng va cua cong tac hoi nhap  van hoa; nhng ai khong thau hieu noi iem nay, th  cung chang co the ng oi thch ang c vi nhng  dau ch cua thi ai va vi nhp ap trong con  tim thon thc cua cac dan nc chung ta.

6.    Chac han chung ta phai biet n Chua v a cho chung  ta ngay nay cam nghiem c "luong ai phong cua  Than Kh" ang o at thoi manh vao trong cac Giao Hoi  chung ta. V ay la mot thi iem biet ai cho  viec suy t than hoc va phan nh tai cac a phng, cho  cong cuoc hp tac va phuc vu, cho cong trnh xay dng  Giao Hoi a Phng ch thc tai phan at nay cua  the gii. ay la luc can phai dung en nhng  sang kien tao bao cho cong tac muc vu va truyen giao,  e ap tra cho li cua c Kito, Chua chung ta,  gi ay ang keu mi chung ta ng sat ben Ngi:  gi ay la chnh luc, bang khong biet bao nhieu cach  thc ay sc sang tao, Ngi ang tiep tuc thch nghi  chnh con ngi cua mnh vi nep song cua ban  tnh nhan loai, va ang nan nen hnh thai cho tng lai  cua moi dan nc chung ta.

7.    Ch con mot ieu la chung ta phai cau xin cho  biet lang nghe va vang theo Than Kh, e Ngai dan  dat chung ta vi sc nang sang tao cua Ngai, va  e chung ta nhan c tran ay ngh lc can am va  tinh than dan than, la nhng an hue Ngai ban cho.  Co vay mi mong c rang thien nien th ba cua lch  s kito giao se phan anh ngay cang ro  hn, Nc Thien Chua gia chung ta, va se  the hien trung thc ban chat ch thc cua Hoi Thanh,  mot Hoi Thanh cua moi dan toc, mot Hoi Thanh lam  toi t phuc vu cho Nc Thien Chua. Co vay, chung ta mi  mong gop c phan mnh vao trong cong trnh lam cho  "danh Thien Chua ca sang di at cung nh tren  Tri", va vao trong the gii hiep thong ay,  mot the gii ang ln dan len nh la mot an hue xuat  phat t long ban tay cua Thien Chua Cha, Con  va Than Kh, va nh la mot tac vu at ngay   gia long nhan loai e gi en cho moi ngi  thien ch ang song khap ni tren mat at.

 

Ngo Minh chuyen dch

 

Lu y: ay, chung toi khong trnh dch Phan D cua  van kien, tc la Phan mang ta e Nhng he qua  muc vu va nhng li nhan nhu.


* Cac "Luan e ve Giao Hoi a Phng" nay a  do Uy Ban Co Van Than Hoc cua Lien Hiep cac Hoi  ong Giam Muc A Chau (FABC) soan thao ra. Tat ca  cac Hoi ong Giam Muc thuoc FABC eu co ai dien lam  thanh vien trong Uy Ban va noi. Tai lieu gii  thieu cac Luan e nay la thanh qua cua  cuoc nghien cu va ban thao ma cac thanh  vien cua Uy Ban va cac nha than hoc khac  a tien hanh suot trong nam nam, va cuoi cung  a chap thuan trong lan Uy Ban hop tai Hong Kong  hoi thang t nam 1990. Cac Luan e ch nham muc ch e ra  mot so iem can ban lam nen tang chung cho cac  cuoc lien tuc trao oi va ban thao rong ln hn  vi cac chu chan va cac than hoc gia. Cac thanh  vien cua Uy Ban Co Van Than Hoc c mong nhan c  nhng y kien nhan nh cua cac quy v oc Luan e,  nham ay manh a suy t than hoc cung nh muc vu  trong Hoi Thanh. Xin gi cac y kien nhan nh ve FABC,  16 Caine Road, Hong Kong.

* Bo Giao Luat  bang tieng Viet, do Nguyet San Trai Tim c Me xuat ban  (1987), dch ecclesia particularis bang Giao hoi a phng