BIEN CHNG TRONG GIAO HOI:

oan Sung va Giao Luat

Luis Vela, S.J.

Tac gia la giao s Giao luat tai ai hoc Comillas, Madrid. Nguyen van bai viet Dialectica eclesial: Carismas y Derecho canonico ang tren tap ch ESTUDIOS ECLESIASTICOS (Madrid) 65(1990)19-59.

Trc a song manh day cua cac khuynh hng giao hoi hoc nang tnh chat oan sung, va trc sc sinh soi nay n nhanh chong cua cac phong trao Thanh Linh, cac nha chuyen mon ve giao luat hoc, hay noi cho ung hn, cac nha than hoc giao luat, a cam thay can phai no lc them na e tm hieu cho tng tan hn ve nhng moi lien he gia oan sung va giao luat. o chnh la chu ch cua bai viet nay.

Chu e tren ay quarong ln: can gii han lai. Va can phai lam quen vi nhng ong gop mi cua khoa than hoc ve cac oan sung, vi nhng van e khoa than hoc nay at ra tren bnh dien ly thuyet cung nh trong thc hanh, th mi cothe phac hoa ra c mot vai ng loi phan tch va nh gia oi vi nhng chieu hng co ci m hn nhieu, ma van cha hoan toan thoa ang, cua viec canh tan giao luat. Bo giao luat mi t gii thieu nh la bieu hien phap ly cua nen than hoc Cong ong chung Vaticano II va nh la kh cu sac ben e the hien nen than hoc nay, cung nh e ap ng thch ang cho cac nhu cau muc vu cua Giao hoi.

The nen, tieu ch cua no lc nghien cu ang tien hanh ay, la tm xem Bo giao luat mi a lu tam en cac yeu to oan sung trong Giao hoi, a am bao va nang chung cho ti mc nao.

Khong nhng bo giao luat can phai y thc la mnh khong co quyen vt ra ngoai gii han lanh vc rieng cua mnh, cung nh khong co quyen xam pham en bien cng khon ta cua hoat ong Thanh Linh; nhng hn na, con can phai lu y en trach vu mnh co oi vi viec tch cc am bao va chan thanh phuc vu cho nhng bien cng ay. Neu chang may ma gay can tr cho hoat ong cua oan sung, th giao luat se lam thiet hai en cong ch trong Giao hoi va khong noi len c ban chat ac thu cua mnh.

Toi muon ac biet lu y ti hang giao dan v tnh cach thi s cua gii nay, va v giao dan a c chon e lam chu e nghien cu cho thng hoi ong giam muc the gii nam 1989 va roi. Toi xin mien nhac lai ay nhng iem a uc e cap ti trong ba bai viet trc ay, ban ve van e giao dan, coi nh chung a c giai quyet xong va co the da theo o ma ao sau tiep. [1]

1. NEN TANG THAN HOC CUA GIAO LUAT

T ban chat, Giao hoi la mau nhiem. Khoa giao hoi hoc ngay nay hien ang manh me neu bat ac tnh can ban nay cua Dan Chua. Cong ong chung Vaticano II, ac biet la qua Hien che ve Giao Hoi (Lumen Gentium), a minh bach khoi phuc lai tam gia tr cua cac kha canh oan sung trong Giao hoi. Quyen II cua Bo giao luat mang ta e: Dan Chua, va Phan I th danh e ban rieng ve: Cac tn hu. Thien II cua Phan nay mang ta e: Ngha vu va quyen li cua cac giao dan. Nh the ngha la Bo giao luat a e cap en giao dan trc khi ban ti C cau pham trat trong Giao hoi (Phan II). o la mot s kien mang nhieu y ngha. Va phng phap lam viec theo cach thc nh the la rat hp ly: toan bo th phai c at trc phan bo, bi le phan bo co hien hu th cung ch nh va cho toan bo. Roi t o giao luat con i theo mot le loi to chc xac ang: le loi to chc dung en moi tng quan nh la chan ly e phuc vu chan ly mac khai tc la tn ly va than hoc, e phuc vu hiep nhat va thong hiep, cung nh e nh o ma phuc vu Thanh Linh va Thanh The (GL, k 897). Giao hoi la duy nhat, co mot khong hai: duy nhat khong phai ch do nhng ac iem bien giao thng noi ti, nhng la do t chnh ban chat co hu cua mnh. [2]

ac tnh hiep nhat/hiep thong oan sung se giup tranh khoi mot moi nguy ln: o la khuynh hng duy thc nghiem phap ly trong giao luat. Nh n Chua, c Gioan Phaolo II khong phai la ngi duy thc chng. Trong tong hien Sacrae disciplinae leges, Ngai a a ra mot tieu chuan co tnh cach quyet nh cho viec giai thch toan bo c cau giao luat. Tong hien co oan viet: Bo giao luat khong may may nham ti viec thay the cho c tin, cho n thanh, cho cac oan sung, va nhat la cang khong phai e thay the cho c ai trong i song Giao hoi hoac la trong i song cac tn hu. Trai lai, chu ch cua bo giao luat chnh la nham tao nen trat t can thiet e am bao cho ng hang au cua n thanh va cua cac oan sung, va e ong thi tao ieu kien thuan tien cho viec phat trien co to chc cua i song cong oan giao hoi cung nh cua i song tng ca nhan trong Giao hoi. [3] Tong huan con noi ro tieu ch cua giao luat la: e co vu cho cac moi tng quan gia cac tn hu c ieu che theo cong bnh da tren bac ai, nh viec quy nh va am bao quyen li cua moi ngi; va sau het la e cac sang kien chung trong no lc xay dng mot i song kito ngay cang hoan hao hn, c nang , cung co va co vu nh chnh giao luat. [4]

Thanh Linh la linh hon, la v hng ao va la sc manh cua Giao hoi. Dung cac an hue, Ngai khong ngng chuyen sc song cho Giao hoi, cung tac ong mot cach hoan toan t do, ca gia long cong oan lan ni tng ca nhan: phan phat n cua Ngai cho moi ngi theo mot cach, tuy y Ngai (1Cr 12, 11). Nh vay, Than kh hoat ong tan trong ni sau tham nhat cua linh hon ngi c ra toi, m ra cho cac tn hu chan tri menh mong cua t do phat nguon t Phuc am, va lam cho cong oan giao hoi nen phong phu vi cac an hue cua thanh thien, vi tnh yeu thng cung nh vi viec lam chng truyen giao. T trong chnh ban chat cua chung, cac oan sung ham cha mot chieu kch cong oan va xa hoi. Con giao luat th dien at, hien thc hoa va phuc vu cho b tch tnh cua Giao hoi va cua niem hiep thong trong Giao hoi. La mot nen phap che xa hoi cua loai ngi, giao luat khong lam sao co the goi tron hoac dien ta mau nhiem cua giao hoi cho ay u va toan ven c. Du co ham cha nhieu ieu khoan thuoc than luat, giao luat cung ch la mot thc tai tran the, co gii han va bat tat, bi a ch c thiet nh do tham quyen loai ngi trong Giao hoi, va v the ma phai tung phuc cac nhan to than thieng va sieu nhien trong Giao hoi. Loi lam ln nhat va cam do hap dan nhat gap phai trong lanh vc thiet ke giao luat la tm cach ap at cho c quyen lam chu len tren nhan to oan sung trong Giao hoi.

V khuon kho han hep cua bai viet nay khong cho phep e cap ay u en tat ca cac kha canh cua van e, nen chung toi xin bo qua phan nghien cu lch s. Tuy nhien, e oc gia co mot khai niem, toi xin lu y ti hai iem coi nh a c a thong cua phan nghien cu o:

  • Tien trnh lch s cua than hoc oan sung ke t J.A. Moehler cho en cong ong chung Vaticano II va bo giao luat mi;

  • y niem than hoc ve oan sung i t loi chu giai Kinh Thanh theo phng phap co ien va t quan niem cua cac nha than hoc kinh vien, cho en thi mi va thi hien ai vi anh hng cua khoa xa hoi hoc, v.v...

2. OAN SUNG VA C CAU

Muon thau hieu moi quan he can ban nay, th can phai ng t quan niem cao rong va bao quat ve b tch tnh Giao hoi ma nghien cu. Otto Semmelroth phat bieu nh the nay: B tch tnh cua Giao hoi se cho thay tam quan trong cua no oi vi viec thau hieu ung mc ban chat oan sung cua Giao hoi, neu chung ta biet coi Giao hoi nh la mot thc tai xa hoi hu hnh, ngha la biet lu y en dau ch b tch. [5]

Tng c cong ong chung Vaticano II nhieu lan e cao, b tch tnh cua Giao hoi giup cho chung ta xac tn chac chan ve ban chat song dien, tc la va oan sung ma va c cau, cua Giao hoi; hai yeu to nay tng can tng tr lan nhau: yeu to c cau bao toan va em lai hieu nang cho oan sung; con yeu to oan sung th chuyen sc song va mang lai y ngha ch thc cho c cau.

Tren bnh dien ly thuyet chang co van e; nhng trong cuoc song thc te th luc nao cung gap thay nhng rac roi kho khan va nhng dang co cang thang. Ca en O. Semmelroth cung phai thu nhan rang: Luon luon con ngi phai oi dien vi moi nguy cai bien nhng g la hu hnh, la the che, thanh ra cai tuyet oi, va do o, lam phng hai en b tch tnh. V the, co the xay ra la hanh ong cua Thien Chua bat cht can thiep qua con ng cac oan sung, mang hnh thai oi nghch han lai vi mot le loi the che te liet, cng nhac nhng lai c coi nh la tuyet oi. S kien nay, t no, khong co ngha la cac oan sung thu ghet the che, nhng ngc lai, cho thay ro s ho tr ma cac oan sung em lai e giup cho the che chu toan so mang cua mnh ung theo ban chat ac thu cua Giao hoi, ngo hau Giao hoi thc s la dau ch va la b tch cua an sung, ngha la nh mot thc tai tng oi ang ch tro mot thc tai khac, va qua tnh chat dau ch ham ngu thc tai khac, lam cho thc tai nay hien dien that s. [6]

2.1 oan sung va tha tac vu

Ngi ta thng oi chieu cac oan sung vi tha tac vu co chc thanh, ngha la vi pham trat va b tch truyen Chc Thanh. Thi gian gan ay, cac nha nghien cu than hoc thng a noi ti cac tha tac vu, va m cach hieu y niem nay ra rong hn e bao gom ca nhng tha tac vu giao dan trong Giao hoi na. [7]

Mat khac, ngi ta cung tm cach giai quyet cho xong tnh trang oi ngau muon thu gia tha tac vu va oan sung, va tat nhien la khong phai theo con ng cua than hoc kinh vien, v nen than hoc nay hang quan niem rang chc thanh la mot n nhng khong (gratis data). The nen, phai giai quyet theo mot ng loi khac.

oi lai vi luan e cho rang tha tac vu pham trat a dung bao lc ma ap phuc hoat ong cua oan sung, th co no lc suy to va ao sau lch s than hoc cho en tan nguon coi, tc la nhng goc re a lam cho tha tac vu chc thanh phat sinh ra va ln manh len cung nh cho en tnh chat phuc vu bam thu cua tha tac vu ay.

oi vi L. Sartori, mot than hoc gia chuyen mon ve van e nay, th: Thanh Phaolo a co gang a ra mot danh sach con bo ngo e liet ke cac oan sung; ngai a co danh cho cho moi an hue, cho moi tn hu; ngai a co u ai cach rieng nhng oan sung thap hen nhat, ben vng nhat, thong thng nhat va co sc nang cao nhan tnh nhieu nhat. Lam nh vay, la ngai a don ng e nang cao dan gia tr cua cac tha tac vu ma luc au a b lu m trc nhng chc vu va oan sung to ln khac: chang han nh la n lam tong o sang lap cac giao hoi, n lam tien tri, n day do, va cac n ac biet ban cho khon ngoan hoac la quyen lam phep la, v.v... Rut kinh nghiem lch s, Giao hoi a i en cho cam thay can phai cung co cac lien he hiep nhat e ng pho vi con so cac tn hu va cac cong oan co tang dan. Chnh luc o, van e ieu hoa gia oan sung vi tha tac vu a nhay len hang au. Va nh the, y niem ve vai tro cua tat ca cac oan sung noi chung va cua mot so cac oan sung khac noi rieng, oi vi cong tac phuc vu cho hiep nhat, a bng hien len. [8]

Nhu cau phuc vu cho hiep nhat nh the a dan dan a ra anh sang mot le loi mi trong cach thc anh gia cac oan sung: le loi nay se tr thanh dt khoat trong Giao hoi. Ngay t thi cong oan kito s khai, ngi ta cung a nhan thc c rang co nhng oan sung xuat hien thoang qua nhat thi, e nh la giong len mot li nhac nh Giao hoi ng quen chu tam en Thanh Linh. Loai oan sung nay on thuc Giao hoi theo chieu doc.

Cung co nhng loai oan sung khac bieu th nhng nhu cau chung va thong thng cua cong ong kito, va ap ng nhng nhu cau chc nang lau ben trong moi cong oan cung nh trong Giao hoi hoan vu. Cac oan sung nay on oc Giao hoi theo chieu ngang, va co lien he mat thiet hn vi cuoc song cung nh vi cac nhu cau cua cong oan.

Thieu chung, cong oan khong the phat trien c. An hue cua Thien Chua th cao trong hn ngi thu an. Do o, cac tha tac vu co chc thanh phai c hieu nh la nhng chc vu, nhng dch vu. T ban chat, moi oan sung eu hng en cong tac xay dng cong oan giao hoi, va v the, can phai hoi nhap vao trong the che cung nh can phai c phoi hp vi cac tha tac vu.

Xet cho cung, khong the nao cac oan sung va vai tro xay dng cua chung lai mau thuan vi cac tha tac vu c. Cac tha tac vu khi au ngay t buoi khai sinh Giao hoi vi nhom mon o cua c Giesu tai the, cu the la vi phan vu canh chung cua nhom 12; roi sau o, trong thi hoat ong cua c Giesu, cac tha tac vu cang ngay cang tang trien them len nh viec Ngai tuyen chon, cat at nhng vien chc va trao quyen hanh cung nh uy nhiem so menh cho cac tong o. Tiep o, chc vu tong o tach ri ra khoi moi th tac vu hau tong o khac, nh oc thay trong hai sach cua thanh Luca, trong cac th muc vu va trong th th nhat cua thanh Phero. Trc tien, tha tac vu nham ti cong cuoc giao huan, tuy nhien khong phai v the ma khong bao gom ca viec ch ao va quan tr cong oan na. Da theo nguon goc va ng loi thc hanh cua tha tac vu, co the coi nguon goc cua viec ke truyen he thong tha tac vu (tong truyen) va phong chc thanh nh la a c xac nh. Co ieu ly thu ang lu y la Tan c gii thieu cac nhan to at nh tha tac vu mot cach rat t nhien, va theo Tan c, cac nhan to nay khong phai ch co tnh cach phu thuoc vong ngoai, nhng thc s anh hng en nhng g la then chot. Cuoi cung, trong Tan c, cung khong oc thay co cho nao tha tac vu oi ch lai vi cac dch vu cua oan sung. [9]

2.2 oan Sung Va Quyen Bnh

iem nay ch la mot kha canh cu the va thc tien cua e muc tren ay. Tha tac vu co chc thanh pham trat nam gi mot so quyen hanh; cac quyen nay co the at nh ieu kien cho hoat ong cu the cua cac oan sung. Trung thanh vi ng hng Cong ong chung Vaticano II (GH 21), khoan 375,2 cua giao luat quy nh rang:

Nh chnh viec thu phong giam muc, cung vi nhiem vu thanh hoa, cac giam muc con lanh nhan ca cac nhiem vu quan tr va giang day na. Tuy nhien, theo ban tnh cua chung, cac nhiem vu ay ch co the c hanh s trong niem hiep thong pham trat vi v thu lanh va vi cac thanh vien cua giam muc oan. Va khoan 381,1 con ghi them: Trong giao phan a c giao pho, giam muc giao phan co moi quyen hanh thong thng, rieng biet va trc tiep can thiet cho viec thi hanh nhiem vu muc vu cua ngai, ngoai tr nhng vu ma phap luat hoac sac luat cua Giao Hoang a danh lai cho quyen bnh toi cao hoac cho mot quyen bnh nao khac trong Giao hoi.

Con oi vi Giao Hoang, ieu khoan 331 tuyen bo rang: do uy lc cua nhiem vu mnh, ngai co quyen thong thng toi cao, sung man, trc tiep va pho quat trong Giao hoi, va luon luon ngai co the t do hanh s quyen ay.

Theo giao luat hien hanh, cac quyen hanh trong Giao hoi eu c ghep chat ngay t trong ban chat cua chung vi cac nhiem vu, ma cac nhiem vu la nhng loi bieu hien cua cac tha tac vu, tc la cua nhng cach thc phuc vu cong cuoc xay dng cong ong giao hoi. Cho du o ay co gap thay nhng thai o do d va mot vai kho khan cha han la nan giai, bo giao luat mi van tiep tuc khang nh ve moi lien he noi chat quyen bnh trong Giao hoi lai vi chc thanh lanh nhan qua b tch; nhng khong phai v the ma khong the hy vong se co mot lap trng ci m hn. ieu khoan 129 cua giao luat cho thay nhieu trieu chng bao hieu:

  • Chieu theo quy tac luat nh, nhng ngi co chc thanh la chu the u t cach e nhan c quyen cai tr la quyen bnh do thien nh ma co trong Giao hoi va cung goi la quyen tai phan (xet x);

  • Trong viec hanh s quyen ay, cac giao dan co the cong tac theo quy tac cua luat.

2.3 oan sung va phap luat

Sau ay la mot vai nhan nh tong quat ve iem chnh yeu cua bai viet nay. Khong ai trong chung ta la khong ro ve y ngha va tieu ch duy nhat cua giao luat. [10]

ieu khoan 1752 la ieu khoan cuoi cung cua giao luat, mieu ta ieu o mot cach ro rang khi viet rang: ... can phai gi le cong bnh theo giao luat va e y ti phan roi cac linh hon, v phan roi nay luon luon phai la luat toi thng trong Giao hoi.

Nh nham theo tieu ch nh the, nen neu hieu cho ung, th phap luat khong nhng a mac lay mot dien mao mi, nhng con tr nen mot thanh to quan yeu trong b tch tnh cua Giao hoi na. Phu nhan viec thc tai loai ngi nay co kha nang bien oi nh the th chang khac g giam thieu chnh kha nang cu chuoc cua Chua. Ch khi nao chu trng rang t ban chat, phap luat la mot ieu ac, th mi co the loai tr phap luat ra khoi tam hieu lc cu o cua mau nhiem Ngoi Li Nhap the c. Trai lai, neu hieu c cau to chc trong Giao hoi nh la cach thc ieu hoa cua communio, tc la cua cong ong hiep thong c phat sinh va muc lay sc song t Thanh The, th luc o, cach hieu nay se anh hng sau rong tren chnh toan bo c cau kia. Ca hai nhan to oan sung va phap luat se ieu hp e hien thc hoa b tch tnh ch thc cua Giao hoi. Nhng vu cang thang co the xay ra trong bnh dien thc hanh, nhng khong the nao da vao s kien nay ma noi rang gia hai nhan to noi tren co mot moi tng k t can ban; trai lai, o ch la cai bien chng thng tnh, tng t nh la gia hon va xac trong con ngi vay. Xac khong hon th ch la thay; hon khong xac th ch la ma.

La mot lap trng con thieu sot neu ch von ven chu trng cho rang gia oan sung va phap luat khong co tnh trang vo phng hoa giai; con can phai i xa hn na e kham pha cho ra moi tng quan mat thiet cua hai thc tai o na; bi v t chnh trong ban chat, Giao hoi la mot. Toan bo Giao hoi mang am tnh chat oan sung, ca en nhng kha canh hu hnh cung vay, bi v trong Giao hoi, khong co g la khong do Than kh khi xng. Het thay moi yeu to nhan loai trong Giao hoi eu la dung cu Thien Chua dung ma hanh ong. Va giong nh moi s cua con ngi, cac yeu to ay cung hu han, ay khuyet iem va v the con co the cai tien. Dau vay, hay ung hn, chnh v vay ma phap luat la mot yeu to c Than kh thu dung va, theo mot y ngha nao o, cung la mot oan sung.

Co lam luc, cac nha than hoc va muc vu hoc ban khoan t hoi kho noi, oi luc ban khoan nh the la rat co ly khong biet yeu to phap ly co pha huy mat i yeu to oan sung trong i song cong ong kito hay khong. Con chung toi th at cau hoi hi ngc lai: neu khong co phap luat, th hoi cac oan sung co c thanh tu sung man theo ban chat phuc vu cong oan cua chung hay khong? Va hn na, neu muc tieu cot yeu cua chung la xay dng cong oan, th lam sao oan sung lai chang ham ngu trong chnh mnh, mot chieu kch phap ly/giao luat? Sau cung, phap luat chang co nhiem vu am bao cho cac oan sung c thc s thanh tu trong i song Giao hoi hay sao?

V the, chung toi ngh rang co the va can phai noi ti mot chieu kch phap ly/giao luat cua cac oan sung trong i song Giao hoi. ac iem cua cac oan sung nam ni chieu kch xa hoi co trat t, co to chc va cong bang, cung nh ni tnh cach quy hng ve vi cong tac phuc vu cong oan. T ban chat, cac oan sung mang tnh cach cong oan va lien ban v; va nh the, khong the nao chung lai khong mang trong mnh mot moi lien he t nhien vi phap luat c, v phap luat la mot thc the co ban sac lien chu the khach quan, tc la cong bang. Trong cong ong Giao hoi, tac ong cua cac oan sung anh hng sau am en quyen li va ngha vu cac ca nhan, en a v va cac sinh hoat lien ban v phap ly cua ho.

Chnh giao luat cung la mot loai dch vu trong Giao hoi, c hoi nhap vao trong ke hoach mau nhiem cu o, va c Thanh linh thu dung nh la mot yeu to can thiet cho b tch tnh cua Giao hoi.

2.4 Quyen li va ngha vu hanh s cac oan sung

Sac lenh ve Tong o giao dan at ra mot so van nan hoc bua trong lanh vc giao luat va muc vu. Xin ghi lai ay oan van quy gia nay: Het moi tn hu eu co bon phan rat cao ca la hoat ong e moi ngi moi ni trong khap the gii, nhan biet va on nhan Phuc am cu o cua Chua. e giup thc hien cong tac tong o nay, Thanh Linh la ang hang thanh hoa Dan Chua qua cac tha tac vu va cac b tch, se ban cho cac tn hu ca nhng n ac biet (xem 1Cr 12,7), bang cach phan phat nhng n o cho moi ngi tuy y Ngai (1Cr 12,11), e moi ngi tuy theo n a nhan c ma giup nhau va chnh ho se tr nen nh nhng ngi quan ly trung tn cho an sung muon hnh thai cua Thien Chua (1Pr 4,10), hau xay dng toan than trong c ai (xem Ep 4,16) (T 3). Do s on nhan nhng oan sung nay, moi tn hu eu co quyen li va bon phan hanh s nhng n ay trong Giao hoi cung nh gia tran gian e mu ch cho moi ngi va e xay dng Giao hoi, vi tat ca tinh than t do trong Thanh Linh, la ang 'muon au th thoi en o' (Ga 3,8), va ong thi viec hanh s nay cung tien hanh trong niem hiep thong vi anh ch em trong Chua Kito, nhat la vi cac v chu chan cua mnh. Chnh cac ngai co nhiem vu phan nh ve tnh chat ch thc cua cac oan sung, cung nh ve cach thc e hanh s chung cho thch hp, do nhien la khong phai e dap tat Thanh Linh i, nhng la e th nghiem tat ca va gi lai nhng ieu tot lanh (xem 1Tx 5,12; 19,21) (T 3).

2.5 Chu the quyen li va nhng c nguy cua viec han che

iem then chot cua van e la chu trng cho rang Thanh Linh t do ban phat oan sung cho cac tn hu; ai nhan c cac n ay th cung eu co quyen li va ngha vu hanh s chung. Th khong co ly do g e khong thu gom vao trong lanh vc hoat ong tren ay cua Thanh Linh, ca hang giao s (pho te, linh muc va giam muc) na, v ho cung la nhng tn hu kito vi nhng quyen li va ngha vu can ban giong het nh bat c ai trong cac tn hu. Co xem cac khoan giao luat 96 va 208 th se ro.

Ro rang la Cong ong chung Vaticano II cung nh cac khoa giao hoi va muc vu hoc hien ai eu lu tam co xuy cac giao dan tch cc am trach cac hoat ong trong i song va so mang cua Giao hoi. Bang chng ro nhat la s viec Thng hoi ong giam muc nam 1989 a chon e tai sau ay ve giao dan lam chu e cho ai hoi: n goi va so menh cua giao dan trong Giao hoi va gia tran gian. Song song vi cac u t tren ay, con co mot moi lo khac khong phai la vo can c, s rang viec cac giao dan am trach cac hoat ong nh a e cap tren ay, se b chen ep bi gii giao s quen lay chuyen quyen ma ieu khien cong oan Giao hoi. Cung nen bao nguy ve s viec nhng ch th muc vu qua t m cua mot so c quan (nh la cac hoi ong giam muc, linh muc, muc vu, v.v...) a ra, co the han che en o bop nghet cach tai hai cac hoat ong cua giao dan.

2.6 Can phai cu the hoa phap luat

Quyen li va ngha vu hanh s cac oan sung khong phai ch la chuyen ly thuyet von ven ong khung trong mot ban tuyen ngon a ra cac nguyen tac tru tng ma thoi. V the, can phai xac nh cho chung mot noi dung co nen tang phap ly thc s va c luat le am bao ay u. Ve iem nay, Bo giao luat mi a khong thc thi mot cach tron ven va ro rang nhng g ghi trong van ban cong ong chung Vaticano II. Tuy nhien, cach chung th Bo giao luat mi cung a to ra ci m hn oi vi a phat trien cua hoat ong oan sung.

Th nhn lai mot vai trng hp cu the. ieu khoan 211 cua giao luat co ve hi la la: thc ra, o ch la ban ghi lai cua so 3 trong Sac lenh ve Tong o giao dan (Apostolicam Actuositatem); con oan nay th lai chep gan nh nguyen van, so 33 cua Hien che ve Giao hoi; ch khac mot ieu la Hien che dung t giao dan (laici), con Sac lenh th thay the t nay bang mot t ng co ngha rong hn, tc la tn hu kito (christi fideles).

Trong khi o, ieu khoan 211 lai ghi rang: Tat ca cac tn hu co ngha vu va quyen li phai lam sao cho so iep cu o cua Thien Chua cang ngay cang c truyen ti het moi ngi thuoc moi thi va moi ni. Ban van khong am ch g en oan sung ca; trong khi o, Sac lenh (T) coi oan sung nh la mot thanh to lam nen tang cho quyen li va ngha vu thc thi cong tac tong o.

ieu khoan 208 cung can c giai thch theo mot cach thc tng t nh vay: v bnh ang nh nhau, nen cac tn hu cong tac vi nhau e xay dng Than The c Kito tuy theo ieu kien va chc vu rieng cua tng ngi.

Cac oan sung c ban cho nham tien hanh cong cuoc xay dng ay. Neu giao dan co quyen... bay to y kien cua mnh...(. 212,3), th cung phai co quyen hanh s n phan nh a nhan c. o la nhng g ieu khoan 214 muon noi len mot cach kha ro rang: Cac tn hu co quyen... theo uoi mot ng loi tu c rieng, mien sao phu hp vi ao ly cua Giao hoi. Cac nhan nh tren ay cho phep ket luan rang con co mot khoang rong theng thang danh cho t do ca nhan e cho cac oan sung co the trien n thoai mai. Hn na, ieu khoan 215 con khang nh ro ve quyen thanh lap hiep hoi: lch s cac phong trao oan sung trong Giao hoi chng minh cho thay o la mot trong nhng iem co tam quan trong rat ln. Chung toi se ban en iem nay trong oan 2.8 tiep sau ay.

2.7 Nhng van nan do ieu khoan 216 at ra

Vi ieu khoan 216, giao luat lam nh ngam cong nhan quyen hanh s cac biet sung: V c tham d vao so mang cua Giao hoi, tat ca cac tn hu eu co quyen co vo va nang hoat ong tong o ke ca bang sang kien rieng, tuy theo tnh trang va ieu kien cua ho; tuy nhien, khong sang kien nao co the menh danh la cong giao neu khong co s ong y cua nha chc trach co tham quyen trong Giao hoi. Nen lu y la ieu khoan nay chep lai gan nh tng ch so 24 cua Hien che T.

T Latinh incepta c dch ra nhieu cach trong tieng Viet: Ban dch van kien Cong ong chung Vatican II do Giao Hoang Hoc vien Pio X, alat thc hien, th dung t cong cuoc; con ban dch Bo giao luat mi (N.S Trai Tim c Me, Hoa Ky) th da theo mot so ban dch tieng Y va Tay ban nha [11] ma dung t sang kien. Trong tieng Phap, cac ban dch co khi th dung t initiative (sang kien), [12] co khi th dung ca hai t initiative va entreprise (ke hoach, cong trnh) [13] trong cung mot oan, chang han nh trong ieu khoan 216.

S do cach dch t incepta a c lu y ac biet nh the la v t ng o ham suc mot iem het sc quan trong trong bo giao luat mi. Quyen s dung cac biet sung se c hieu rong, hep the nao la tuy theo cach giai thch ieu khoan 216. Th du, cac giao so ai hoc Navarra (Opus Dei) giai thch ieu khoan nay nh sau: Mot trong cac hnh thc hanh s quyen thanh lap hiep hoi la to chc cac cong trnh kinh doanh tong o (empresas apostolicas), chang han nh: nha xuat ban, chan y vien, trung tam giao duc, ai phat thanh hoac truyen hnh, v.v... Quyen nay gom co quyen sang lap, quyen tham gia vao cac cong tac a co, quyen t do lap quy che va quan ly, v.v.... [14]

Loi giai thch nay gay ra nhieu van e hoc bua. Hnh nh cac tac gia noi tren hieu t incepta theo ngha cong viec, cong tac, cong trnh kinh doanh tong o, va a ra mot so dan du ma a so a c quy nh trong Quyen ba cua Bo giao luat. Chnh y niem empresas apostolicas (cong trnh kinh doanh tong o) cung rat la map m. Co the hieu o la nhng cong trnh kinh doanh to chc theo dan luat hay la luat thng mai, nhng vi muc tieu tong o. Tuy nhien, neu hieu nh the, th th hoi Bo giao luat can g phai xac nh ve mot quyen li khong may lien quan g ti cong ong giao hoi, va cung a c am bao cho moi tn hu song trong xa hoi t do dan chu?

Can phai da theo boi canh cua toan bo quyen li va ngha vu chnh trong noi bo cua Giao hoi ma giai thch ieu khoan 216. Trong boi canh nay, ngi a c chu phep ra toi at en cho thanh tu ve mat phap nhan, va hanh s nhng quyen li cung nh ngha vu ay vao viec kien tao cong oan giao hoi. Giai thch y niem sang kien va coi nh ong ngha vi cong trnh kinh doanh la thu hep y ngha cua no; giai thch cho khoang khoat hn th phai coi sang kien bao gom ca dch vu xay dng Than Mnh Chua Kito na, tc la thong phan tch cc vao so mang cua Giao hoi. V the, can phai chnh thc cong nhan nhng sang kien ay ve mat xa hoi va phap ly trong Giao hoi. o la trng hp cua s kien giao luat cong nhan quyen li va ngha vu trong viec hanh s cac oan sung.

Chung toi ngh rang can phai giai thch t incepta theo mot loi khoang khoat rong rai hn va t co ve x nghiep kinh doanh hn mi c; tot hn la hieu incepta theo ngha sang kien.

Cac giao so ai hoc Salamanca th giai thch ieu khoan 216 theo sat cac van ban cua Cong ong chung Vaticano II hn: Dung mot th ngon ng rieng, ieu khoan 216 cong nhan s viec Thanh Linh hoat ong trong Giao hoi khong nhng qua trung gian cua tha tac vu pham trat, ma con ngoai tac vu ay na. Lch s a hung hon chng minh ieu o. Nhng mot sang kien nao o, du tap the hay ca nhan, muon mang danh ngha la cong giao, th can phai c pham trat chap thuan. Lam the, pham trat khong co y muon chiem oc quyen ve ac tnh cong giao, song la e chu toan phan vu nhan nh cua mnh; bi v trong Giao hoi, co the xuat hien nhng sang kien hay khuynh hng khong may phu hp vi so iep mac khai, hoac la noi cho rong hn co ong hoa vi thc chat cong giao nhng quan iem ang phai cha chac la ung. [15]

Ngoai ra, v ieu khoan 216 thuoc Tiet I, Quyen II la sach e cap en quyen li cua tat ca moi tn hu, nen cung phai c ap dung cho ca cac giao s na, ch khong phai ch cho rieng cac giao dan thoi.

Cung nen lu y la J. Perarnau, mot chuyen gia noi tieng ve Sac lenh T, cung a dung t sang kien e dch t incepta, va a giai thch nh sau: Tren nguyen tac, Cong ong khang nh viec giao dan t do co sang kien tong o: muon nghien cu van e, th can lu y la ve iem nay, di mot hnh thc nao o va ngam ngam trong toan van ban cua Sac lenh, van oc thay mot so ieu con gay cang thang gia quyen bnh va t do. [16]

Mot chuyen gia trong Uy ban Cong ong ac trach ve d thao Sac lenh, a trnh bay vi cac giam muc the nay: Giao dan la nhng phan t cua Nhiem The; nhng thc s, cac giam muc muon trc het cac giao dan phai lo vang phuc cac ngai; trong khi o th ngc lai, cac giao dan c muon thay quyen t do co sang kien cua mnh c cong nhan. Chng IV ban ve Giao dan, trong Hien che tn ly ve Giao hoi, nhan nh rang: la chi the song ong cua Nhiem The, cac giao dan c hng t do cua con cai Thien Chua. Cac giao dan la nhng con ngi, va v the c quyen co sang kien; con pham trat th co bon phan phuc vu cac chi the cua Nhiem The, va chnh v vay, cung co bon phan phat huy sang kien cua giao dan. Co mot ieu can ban trong i song Giao hoi, o la t do, ac biet la trong lanh vc i. Gii chc trach can phai a ra nhng quy tac e nang va ch ao cho t do. [17]

Y hng cua van ban Cong ong (T 24) la nham xac nhan lai quyen t do cua giao dan. Bang chng la trong Cong ong, luc cac ngh phu thao luan ve cac modi (nhng iem tu chnh), mot giam muc e ngh la phai viet han lai ban van noi tren, v no nhng qua nhieu quyen t do cho giao dan, th c ban chu tch tra li: a so cac ngh phu co y kien ngc lai. [18] c Cha Hengbach, giam muc Essen (c), mot trong cac tac gia co anh hng quyet nh nhat tren ban van, a noi la: Hoan toan trung thanh vi giao ly ve nhiem vu cua pham trat oi vi ky luat, chieu hng chu yeu cua cac e ngh a ra e tu chnh ban van, ke ca nhng e ngh co tnh cach phap ly nhat, cung ch mot mc quy ve vi viec co vo cho t do va trach nhiem rieng cua giao dan. [19]

Trong khi hop e ban ve oan noi tren trong Sac lenh T, Cong ong a thao luan mot cach song ong va tinh vi, van ban c coi la nguon phat xuat trc tiep cua ieu khoan 216 trong bo giao luat mi. Thc ra, ieu khoan nay khong lay lai nguyen ven t ng Cong ong dung la libera electione (t do chon la). T ng nay c dung trong ieu khoan 215 khi ban ti Quyen t do thiep lap va ieu hanh cac hiep hoi, cung nh luc e cap en mot so kha canh thuoc Thien V, Quyen II cua Bo giao luat mi, lien quan ti Cac hiep hoi cua cac tn hu. Chang han, ieu khoan 299 ghi ve: quyen lap cac hiep hoi to vi the che t tr (k. 323) va c t do chon chu tch (k.324,1) cung nh linh hng (k.324,2), cung c t do quan ly tai san theo noi quy rieng (k.325,1).

2.8 Bo giao luat mi con m ho oi vi quyen t do lap hiep hoi

Trong bo giao luat mi, pham vi danh cho t do, va v the cung la danh cho sang kien phat huy cac oan sung, a c ni rong kha nhieu. Giao luat cung a ra nhng am bao; tuy nhien, van thng xuyen gap thay mot moi lang lo e phong, va du s hien dien cua cac hiep hoi to la mot bc tien ln trong lanh vc t do sang kien, th cung van khong tranh khoi mot s han che ang ke ti, o la viec noi quy phai c phe chuan trc khi cac hiep hoi c quyen hng tnh cach phap nhan (k. 322,2).

Tha nhan quyen lap hiep hoi va am bao cho hiep hoi song con la ieu khac xa nhau rat nhieu! ieu khoan 299,3 ghi rang: Khong mot hiep hoi nao cua tn hu c tha nhan trong Giao hoi neu noi quy cua hiep hoi khong c nha chc trach co tham quyen duyet y. Duyet y ay co ngha la nihil obstat (khong g tr ngai), tc la xac nhan rang hiep hoi thanh lap do sang kien rieng khong co ieu g i ngc lai vi giao ly cua Giao hoi, va cac muc tieu nham ti cung nh phng thc hoat ong cua hiep hoi khong nghch vi c tin va luan ly kito. Pham vi danh cho t do that la rong.

Hai ieu khoan 299,3 va 322,2 noi ro ve viec tha nhan nhng hiep hoi co noi quy a c giao quyen chuan y. ieu nay gii han pham vi cua quyen t tr, va nh the gay kho khan thc s cho quyen hanh s cac oan sung. Du sao th viec tha nhan kia cung cho thay mot thai o tch cc anh gia cac thanh to lam nen sang kien oan sung. S set va d ng oi vi cai mi la chuyen thng thay. Lch s con o e noi cho biet la cac v lng danh v cac oan sung nhan c, a phai tra gia at ti mc nao mi c tha nhan vao trong c cau Giao hoi. o la trng hp cua mot Phanxico thanh Assisi vi Quy luat Dong Anh Em hen mon, cua mot Inha thanh Loyola vi Hien phap Dong Ten, hay la cua mot Terexa thanh Avila vi cac tu vien Carmelo khong co li tc...

Du giao luat cong nhan cac hiep hoi to va o la mot bc tien ang ke, th viec buoc noi quy phai c giao quyen duyet y, at cac hiep hoi vao trong mot v the phap ly go ep, khong on nh va ch co gia tr mong manh ve mat xa hoi. Noi rang cac hiep hoi c quyen hng tnh cach phap nhan, khong phai la mot cau tra li thoa ang trong Giao hoi, v ieu ay ch muon noi rang Giao hoi tha nhan gia long cuoc song cua mnh s hien dien cua mot to chc dan s, ch cha chac g a co ngha la on nhan sinh hoat cua sang kien cac giao dan a ra. o ch la mot cach chay tron van e ma thoi.

3. PHAM VI T DO C GIAO LUAT AM BAO

Nhng cuoc tranh luan trong Cong ong Vaticano II ve y ngha quyen t do cua giao dan, va ve nhiem vu cua hang giao pham can thiet cho moi sang kien tong o, chng to rang Giao hoi can phai can trong can nhac them hau am bao thoa ang cho pham vi t do cua giao dan. Cong ong Vaticano II a co nhng trc cam sau rong va a m ra nhng con ng mi; nhng nhng kho khan gap phai trong thc te thi hau cong ong, cung nh thai o u l tr tre cua nhieu the che va cua mot so nhan vat a ham dan a tien cua Cong ong. Bo giao luat mi co mot so nhan nh phan tch va nguyen tac rat xac ang, co sc am bao cho cac quyen li can ban cung nh noi len mot tinh than mi, mot loi nhn mi ve Giao hoi. Nhng tiec thay la nhng ieu ay co khi ch e lam tieu e cho cac chng cac muc, ch nhieu luc khong c the hien ay u qua cac ieu khoan thc te cua bo luat.

Ngay t nam 1970, cac nha bnh giai Sac lenh ve tong o giao dan a cung to ra ban long oi vi Sac lenh T. J. Grotaers a viet nh the nay: Viec cung co to chc cac giam muc oan (t sau Cong ong) tren bnh dien quoc gia, a tao c hoi thuan li cho a tap trung anh hng lien giao phan, gay thng ton en s t tr cua cac giao dan, va lam cho van e t tr von kho khan nay cang tr nen soi suc hn. [20] Thc ra, moi ban long kia khong phai la khong co ly, v bo giao luat mi a gi thai o lang thinh trc mot so van e.

Viec nhan nh ve mot s am bao ch thc danh cho quyen t do hanh s cac oan sung, co lien he mat thiet vi pham vi t do ma giao ly Cong ong khang nh nhieu lan. oan sung nao cung mang chieu kch xa hoi; va v the, phai c thc thi ngay gia long cua cong oan giao hoi.

Vay neu moi s sang tao eu phai quy phuc mot s kiem soat the che anh thep, th luc o se gap nhieu tr ngai ln. Chnh Cong ong cung a nhan nhu cac giam muc la ng dap tat Thanh than i (GH 12). Cha Karl Rahner a len tieng bao ong ve nguy c o: Co nhng oan sung a v loi con ngi ma mat het hieu lc oi vi Giao hoi. V vay, gii chc trach trong Giao hoi khong co quyen vien ly cho la mot than linh, neu thc s t Thien Chua ma en, th the nao cung se biet cach tm ra con ng thanh cong cho du co gap khang c, e chu trng rang mnh co phep lam l. Thai o ay ch chong chat them kho au len tren nhng au kho khong the tranh khoi a san co: o thc la mot hanh ong bat cong oi vi Thien Chua, oi vi cac ngi nhan c oan sung cung nh oi vi Giao Hoi. [21]

3.1 Mot vai trng hp cu the

Cac ieu khoan cua bo giao luat mi lien quan en tha tac vu giam muc, a khong ghi lai li nhan nhu cua Cong ong khuyen ng dap tat Thanh Than i (GH 12). Nhng ieu khoan 387 th nhac nh giam muc giao phan hay ra sc co ong bang moi cach e cac tn hu cham lo nen thanh, tuy theo n goi rieng cua tng ngi. ieu khoan 386,2 cung khuyen phai nhn nhan s t do chnh ang trong viec tm hieu chan ly cach sau rong hn, va ieu khoan 394,2 noi ve bon phan cua giam muc phai thuc duc moi giao hu chu toan ngha vu lam viec tong o tuy theo ieu kien va kha nang cua moi ngi.

Cac ieu khoan ban rieng ve cong viec muc vu trong giao x cung khong e cap g ti hoat ong cua cac oan sung, ngha la khong noi en viec phat hien va on nhan cac an hue cua Thanh Linh trong i song cong ong. Ca en cac ieu khoan 528529 mang nhieu y ngha nhat, cung chang cho thay mot dau lu tam nao ti sc sinh ong cua cac oan sung trong cac cong oan ma ang ly phai c cac v chanh x cham soc, am bao hoac t la can c e y ti. Cung co the la cac ngi bien soan Phan II trong Quyen II cua Bo giao luat a quen oc cac Chng au trong Phan I cua Quyen nay. Tuy nhien, mot tia sang a loe len trong Phan III tiep o, tc la trong Phan ban ve cac tu hoi tan hien, v khong the nao bo quen y ngha oan sung cua loi song phuc am nay c. Chnh Bo giao luat a goi loi song nay la an hue Chua ban (k. 575), dien ra di tac ong ac biet cua Thanh Linh (k. 573). Cac tu hoi a nhan c nhng an hue khac nhau tuy theo n rieng ban cho moi tu hoi (k. 577).

Trong lanh vc cac tu hoi, Bo giao luat mi a cho thay mot bc tien kha quan. Nhng quan trong nhat la ieu khoan 605. ieu khoan nay khong ban en viec thanh lap cac tu hoi tan hien mi, khuon rap theo mau mc co ien cua Luat chung, nhng la noi len sc phong phu va tnh chat muon hnh thai cua cac oan sung mi. Bo giao luat co trc cam ve s viec Thanh Linh co the dung oan sung cua Ngai ma day len nhng hnh thc mi cua i song tan hien, nh la nhng cach bieu at mi cua viec lam chng cho Phuc am, nhng ong gop sung sc cho sinh lc cua Giao hoi. Lien quan en van e nay, giao luat can trong lu y cac giam muc ve trach vu phai canh giac, nhan nh va on nhan cai mi, cung nh phai biet co xuy va ton trong cac an hue ay cua Thien Chua. ieu khoan 605 la mot trong nhng ieu khoan noi len nhieu y ngha nhat cua Bo giao luat mi.

Du co the rat nhieu va rat khac nhau, cac hnh thc mi cua i song tan hien cung van phai phu hp vi cac yeu to ghi trong ieu khoan 573. Co ieu ang chu y la trong ieu khoan 605, bon phan cham soc cac oan sung mi nay c trao cho giam muc giao phan (theo ngha cua k. 143,3), tc la nh mot nhiem vu ca nhan cua giam muc a phng. ieu nay the hien ro vai tro cua giam muc lam ngi cha linh hng cua cong oan, biet m long cho hoat ong cua Thanh Linh va biet ay manh a sinh ong cua cac oan sung.

ieu khoan 605 co mot tam quan trong ln, v o la ieu khoan duy nhat e cap en bon phan cua cac giam muc oi vi hoat ong cac oan sung. Co ieu gay ngac nhien la khi bo giao luat mi a ra nhng quyet nh rat t m ve nhiem vu va quyen han cua giam muc, th a nhieu lan nhac ti s viec cac giam muc co quyen t do hanh ong trong mot so trng hp va t do ch nh mot so chc vu; [22] nhng tuyet nhien khong mot oan nao noi ti bon phan cua cac ngai phai lo cham soc en t do va cac quyen li cua giao dan. S im lang nay vang vong cang ro hn, neu em no oi chieu vi ieu khoan 384 la ieu khoan quy nh viec cac giam muc phai benh vc quyen li cua cac linh muc. Cac luat gia soan ra bo giao luat mi a quen khong quy cac pho te vao trong trng hp nay, v ieu khoan tren ay ch noi ti mot mnh cac linh muc, lam nh giao s trong giao phan ch co gom cac linh muc ma thoi.

Duy ch co ieu khoan 386,2 a neu len cac quyen li va pham vi t do trong cong ong giao phan khi quy nh rang cac giam muc phai cng quyet dung moi phng the hu hieu hn ca e bao ve tnh chat toan ven va duy nhat cua c tin, nhng ong thi cung phai nhn nhan quyen t do chnh ang trong viec tm hieu chan ly cho sau rong hn.

3.2 Giao luat cong nhan quyen t do va cac quyen li ca nhan

e am bao quyen hanh s cac oan sung c cong ong cong nhan, nhng lai b bo giao luat mi m i, ieu quan yeu bac nhat can lu y en la phai lam the nao e qua cach giai thch giao luat, cac quyen ca nhan cung nh pham vi t do gia long cong ong giao hoi cang ngay cang c anh gia cao hn, theo tinh than cua toan bo giao ly cong ong chung Vaticano II.

H.R. Schlette a a ra nhng nhan nh rat ung luc, khi viet ve Tuyen ngon Dignitatis humanae nh the nay: Uy the cua cac li cong ong Vaticano II phat bieu ve t do ton giao se nh the nao la tuy cho chnh Giao hoi co phai la mot que hng cho t do ton giao hay khong, ngha la tuy mc o Giao hoi co thc s la mot vung t do theo ung ngha than hoc tn ly, cung nh theo ung ngha thieng lieng, van hoa va tam ly, trong o, t do cua chan ly se khong b sat te i tren ban th cua van t oi lot chan ly. V von coi cac quyen cua con ngi la bat kha xam pham (xem TD 6), bi le cac quyen nay co trc moi th quy luat thiet nh (ngha la cac quyen ay thuoc lanh vc than luat, luat do chnh Thien Chua at nh), cho nen Giao hoi khong the khong tha nhan e cho chung co hieu lc ngay trong chnh ranh gii pham vi hoat ong cua mnh, cung nh khong the khong e cho chung c sap nhap mot cach thch ang vao trong phap che noi bo cua mnh, hau bao ve chung chong lai moi th lam dung. Neu gia long Giao hoi cu the (c hieu theo loi nhn suc tch va ay ha hen cua Hien che Lumen gentium), moi va moi phan t van cha co the song t do thc s, con phai lo s, con phai chu u th bien phap han che, va khong c bao ve chong lai cac nguy hiem bi nhng anh em gia (2Cr 11,26), th luc o, Giao hoi se mat i uy tn trong vai tro benh vc cac quyen xa hoi va cong dan cua con ngi. [23]

oi vi hoc thuyet ve cac quyen con ngi va quyen t do ca nhan noi tren ay, luc a ra nhng li phat bieu nhan nh, Bo giao luat mi a to ra ro rang minh bach hn la luc phai ng dung no vao trong cuoc song thc te. Co the lay cac ieu khoan 747,2 va 768,2 lam ien hnh cho li nhan nh va noi.

3.3 Quyen t do: mot suy oan phap ly

Can phai thay oi tam thc mot cach tan goc. Can phai hoi cai tr lai. Trong Giao hoi, con co mot so nhom chu trng rang moi s eu phai c quy nh (bang lenh truyen hoac bang lenh cam), khong nen e cho t do sang kien mot ke h nao ca. Trong khi o, cach giai thch luat phap tot thiet tng la phai biet at nen mong tren mot lap trng chu trng ngc lai. Pham vi hoat ong cua t do la cai bam sinh, la cach bieu at cua chnh ban than con ngi, cua nhan pham cung nh cua kha nang sang tao ni con ngi. Va ong thi, t do cung bieu hien hoat ong cua Thanh Linh, la ang lam cho Giao hoi song ong va nen phong phu vi cac an hue Ngai ban. V vay, t do phai tr thanh mot suy oan phap ly c ban. Luat phap ch ra lenh hay cam ch khi v cong ch ma can phai ieu hoa cac moi quan he lien ban v cua t do, tc la phoi hp cac quyen t do cua moi phan t trong cong ong xa hoi.

Trong thi hau cong ong, viec thiet at nhieu quy luat u loai a lam cho ngi ta co cam tng la t do b giam thieu i nhieu, v phai song trong mot hoan canh co qua nhieu cam ch han che: khong ch co cac quy nh cua Toa Thanh ma thoi (nao la cac Tong hien a ra ch th ve cach ap dung cac sac lenh cua cong ong, nao la vo so nhng huan th va van kien cua cac Bo trong Toa Thanh). ang lo ngai hn na la khoi van kien khong lo do nhieu c quan khac nhau a ra, chang han nh la cua: cac hoi ong giam muc, cac van phong th ky va uy ban quoc gia, cac ban ai dien va cac hoi ong a phan, v.v... a hng khi oi vi no lc phoi hp muc vu hoac la oi vi viec muc vu ong loat, cong vi sc quyen ru cua viec ng dung cac ky thuat than hieu lay t xa hoi hoc kinh doanh hoac la t tam ly hoc s pham, a lam cho sinh hoat cua Giao hoi b tran ngap vi nhng quy nh, vi nhng chng trnh va ke hoach co tnh cach bat buoc, v.v... o ay thay lo dang khuynh hng muon kiem soat va ch coi la hp phap nhng g c chnh thc co xuy qua cac to chc cong lap. Nhieu chng trnh muc vu ap at khong nhng cac muc tieu chung ma con ca nhng phng phap hanh ong va the che na, khong con cha cho sang kien ca nhan hay oan the mot cho trong nao ngoai thai o ngoan ngoan phuc tung nh may moc.

Ghi nhan va to cao tnh trang han che bop nghet t do nh the tuyet nhien khong co ngha la chu trng mot loi song hon on trong cong ong giao hoi, va mot loi hoat ong phan tan trong cong tac muc vu. a ra ch th va at chng trnh ke hoach cho cong tac muc vu la ieu hp le, nhng can phai biet thiet ke lam sao e chung co sc ieu hp cac khuynh hng a dang, va co xuy cac tiem nang oan sung do Thanh Linh ban cho Giao hoi. oc canh thng lam sup o kinh te nong nghiep, cung vay, muc vu oc quyen se lam cho sc sang tao oan sung tan lui i. Lch s Giao hoi a chng minh ieu o qua nhieu trng hp tng t: viec ap at mot so phng phap nghien cu than hoc a co lan gay suy sup tai hai cho to tng va sc sinh ong cua than hoc, lam cho nhieu vung van hoa quan trong khong on nhan c anh hng cua Phuc am. Viec c cau giao x oc chiem mot so lanh vc trong muc vu b tch a lam cho tac vu ban b tch tr thanh mot loi hanh s hau nh thuan tuy hanh chanh; v.v...

Sc sinh ong khong ngng oi mi cua cuoc song Giao hoi oi hoi phai chan thanh tha nhan va am bao ay u cho pham vi hoat ong cua t do. o la mot quyen li va la mot ieu thiet yeu sinh t.

V co bon phan phuc vu Giao hoi trong lanh vc nay, nen giao luat co trach vu ao sau y ngha cua luat phap trong Giao hoi cung nh cua cach thc giai thch luat le o: khong phai la ch biet rap theo khuon mau cua chu trng thc chng phap ly va nguy hiem va sai lac, ma la da theo ban chat ch thc cua luat phap, va hn na cua chnh giao luat, ma c Gioan Phaolo II coi la can thiet e cac moi tng quan gia cac tn hu c ieu che theo cong bnh da tren bac ai, nh viec quy nh va bao am quyen li cua moi ngi..., e cac sang kien chung nham song i Kito giao cang hoan hao hn c nang , cung co va co vo bi Giao Luat. [24]

Giao hoi thng nhac i nhac lai rang toan the dan Chua can phai y thc ve trach vu cua mnh oi vi so menh chung trong Giao hoi; ieu nay oi hoi phai vt bo i thai o thu ong va bang quan cu ko. ang khac, mot c cau to chc giao hoi qua cng ran, oc oan va t man, se lam cho sc sinh ong hp tac cua cac phan t trong cong oan b te liet i. Cung the, mot he thong phap luat qua rm ra va t m se tao ra mot loai nao trang quan niem rang moi s eu phai c quy nh bi lenh truyen hay la lenh cam, khong nen e mot ke h nao cho oc sang tao ca nhan ca.

Trong cuoc song Giao hoi, chnh hoc thuyet chu trng rang phai co quyen uy nhiem th giao dan mi c hoat ong tong o, a sinh ra thai o thu ong ma, bang moi cach, cong ong Vaticano II a ra sc tay tr. ieu nay oi hoi khong nhng cac phan t trong Giao hoi, ac biet la cac giao dan, phai y thc ro rang ve trach nhiem rieng cua mnh va dan than hp tac nghiem chnh vi hoat ong cua cong oan, nhng con phai co nhng con ng rong m cho viec hp tac, trong o co the tin tng dan bc ma khong gap tr ngai. Nhng phan t co ban lonh trng thanh, khong the ngoi ch luat le ch ro cho het moi chi tiet cua nhng g buoc phai hoac c phep lam. Hn bat c cong oan xa hoi nao khac, Giao hoi can phai nh ro cac nguyen tac khon ngoan cua luat phap Roma ngay xa, biet xac tn rang t do la thuoc pham v ca nhan cua cong dan, va: Plurimae leges, pessima res publica, cang nhieu luat ra, quoc gia cang te.

3.4 Tam quan trong cua ieu khoan 18 e giai thch giao luat:

Cac khoan luat quy nh hnh phat, hoac han che s t do hanh s quyen li, hoac bao ham mot khoan mien tr cua luat, th phai c giai thch theo ngha hep. Co mot loi quan niem khong may phap ly ve luat phap, ang c goi la con ng sat, cho rang ngi dan co bon phan phai luon luon i mot chieu trong loi mon cua luat le, khong c phep vt ra ngoai, v toan bo cuoc song xa hoi a c luat phap quy nh: o la che o cc quyen. Giao hoi cung a tng trai qua c nguy vng phai loi quan niem cc quyen ay. Karl Rahner nhan nh nh the nay: Nguyen tac tnh thng xac nh la bao lau khong chng minh c ho ang i theo than tr sai lac, th moi phan t trong Giao hoi co quyen lam nh than tr rieng cua mnh soi dan; va do o, can phai coi la ho thc s hanh ong theo t do va thien ch, ch khong c ngh ngc lai. o khong phai ch la nhng quy tac t nhien va tat yeu cua moi hnh thc chung song hp ly trong xa hoi loai ngi ma thoi, nhng o con la nhng nguyen tac a va phai am re sau vao trong chnh ban chat cua Giao hoi... [25]

Do o, trong Giao hoi, quan niem ve luat phap nhat thiet phai hoan toan khac vi loi quan niem kieu con ng sat noi tren: tc la quan niem nh mot canh ong bat ngat cua ngi cha gia nh, canh ong t do cua cac con cai Thien Chua, trong o cac quy luat ch co phan vu soi sang cho thay nhng moc gii cuoi cung. P. Lombardia bnh luan nh sau ve ieu khoan 18 cua giao luat: Cac khoan luat han che s t do hanh s quyen li th phai c giai thch theo ngha hep. ieu khoan nay se phai gi mot vai tro canh tan trong yeu trong bo giao luat oi mi, trong o, quyen t tr ca nhan va cac quyen li can ban cua giao dan a c nhn nhan mot cach ro rang hn. Quy pham nay phai c cac toa an lu y ti nhng khi can m cuoc kiem soat tai phan ve cac tac vi hanh phap. [26]

Quy pham tren ay khong phai la cai g mi, v a thay ghi trong Bo giao luat 1917 (k 19) roi. Nhng bay gi no co c mot sc manh mi va ham ngu mot y ngha sau xa hn khong nhng oi vi cac toa an, ma con cho ca toan bo cuoc song thc te trong Giao hoi na. V a c chnh thc ghi vao trong bo luat, nen cac quyen li cua giao dan cung phai c thiet nh hoa (trong nhng luat cu the) va do o, phai c tha nhan trong toan bo giao luat cung nh gia cac moi lien he noi tai ni cong oan giao hoi. Co the la giao so Jimenez Urresti a khong may may oan nhan ra y ngha tiem tang cua ieu khoan 18, khi bnh luan rang: Cong thc c dung trong cac ieu luat han che s t do hanh s quyen li (cong thc ma bo giao luat 1917 a mn t bo dan luat Y) la mot loi dien at kho giai thch va thng lam e tai tranh luan gia cac tac gia.

Tat ca moi luat le thiet nh mag tnh cach quy nh va bat buoc - hoac di hnh thc khang nh hay truyen day (preceptiva), hoac di hnh thc phu nh hay cam ch (prohibitiva), tr cac luat co tnh cach cho phep ra th eu han che hoac thu hep viec t do hanh s cac quyen li tien thiet nh, (prepositivos). The mi hieu tai sao cac tac gia thng quan niem la phai giai thch theo ngha hep cac luat le thiet nh han che hoac thu hep viec t do hanh s cac quyen li a c thiet nh hoa trong bo luat qua cac ieu khoan khac. [27]

Coi tat ca cac khoan luat day hay luat cam eu co tnh cach han che cac quyen li tien thiet nh, la phng hai en y ngha cua luat phap, va e lo mot quan niem bi quan oi vi cau truc phap che cung nh oi vi cuoc song xa hoi. Trong mot xa hoi cong bang va dan chu, luat phap, ke ca nhng quy luat cam ch, cung la e am bao cho cac quyen li can ban cua con ngi, e phuc vu cuoc song chung trong xa hoi, va chnh ang va can thiet cho a phat trien phong phu cua cac ca nhan, cung nh e phuc vu cho quyen t do cua cac cong dan. T no, khong phai luc nao menh lenh cung co ngha la han che t do va quyen li ca nhan. Co nhng quy pham truyen day, va ca nhng quy pham cam ch na, cung ch nham mot chu ch duy nhat la lam cho cac quyen li va cac quyen t do thc s tr thanh mot thc tai xa hoi gia moi trng cu the cua cac moi tng quan lien ban v.

ang s thc s la nhng quy luat thuan tuy thiet nh nhng lai co sc vo hieu hoa hay bat nang hoa; chang han: nhng ngan tr tieu hon ch thuan tuy do giao luat at nh, ch khong co can ban ro rang trong luat t nhien; v cho du ng s co khong biet, th luat van hu hieu, tr phi luat a ro rang d lieu mot cach khac.

Neu l bang quen luat t nhien va than hoc luat phap i mot chut, th cac nha giao luat se bnh than phu nhan kha nang ket hon theo b tch ni mot oi uyen ng cong giao ao c, co u kha nang lam v lam chong, nhng kho noi la phai song lac long tren mot hon ao xa xoi heo lanh va, do o, khong sao co the xin phep mien chuan cho ngan tr tieu hon v lien he huyet toc cap bon rang buoc ho c! Du biet hay la khong biet, theo giao luat, hai ngi ho hang ay khong cach nao co the chu b tch hon phoi uc, bi le gia ho, hon c se khong thanh s. Nh the co ngha la nhan danh mot nen phap che thiet nh gay gat va da ca vao uy the cong ong chung Trento, e yen tam hanh quyet ca triet hoc phap luat lan than hoc luat phap vo toi: ca hai eu se phai cam chu bo tay trc cng lc vo bien cua quy pham thiet nh!

3.5 Bao toan t do

c Phaolo VI noi ro: Trong Giao hoi, t do va quyen bnh khong phai la hai thc tai tng khac nhau, song la hai gia tr tng hp vi nhau. Moi tng can gia chung hang giup cho cong oan ln manh, va ong thi lam cho moi phan t co them kha nang a ra nhieu sang kien phong phu, cung nh tien trien tot ep tren bc ng trng thanh cua mnh. Khang nh lai nguyen tac quyen bnh va s can thiet cua luat phap, khong co ngha la lam giam thieu i, du ch la mot may may, gia tr cua t do va thai o knh ne phai co oi vi no. Tuy nhien, co mot ieu noi bat trc mat moi ngi, o la s can thiet phai bao tr cho hu hieu cac cong ch, trong o co ca lich can ban cua con ngi, tc la quyen s dung chnh s t do cua mnh: mot quyen li ma ch mot xa hoi co to chc chu ao mi co the am bao ay u c. Xet cho cung, t do nao co the mu ch chi cho ca nhan, neu no khong c nhng luat le khon ngoan va thch ang bao ve cho?. [28]

Khong can phai chu giai g them ve nhng li tren ay cua c Thanh Cha: nhng li ham suc y ngha sau sac nhat va hien ai nhat ve mot nen phap che m nhuan ban sac xa hoi en tot bc. o la cha khoa phai dung e hieu ve sinh hoat phap ly trong Giao hoi. Nha giao hoi hoc noi tieng L. Bouyer a viet: Ca trong lan ngoai Giao hoi, du can thiet en au va quy hoa en the nao i na, th luat phap cung phai luon luon c Giao hoi quan niem trong boi canh cua bac ai: nhat thiet phai da tren cong ly, nhng ong thi cung van phai biet vt xa tren no nhng khi can. V vay, trc ai het, Giao hoi co bon phan ghi nh rang oi hoi so mot cua cong ly nam cho phai biet knh trong con ngi, la chu the co kha nang tr thanh oi tng cua bac ai; nhng neu b ap bc du la vi chieu bai cua nhng thien ch cao ep nhat, th khong sao con ngi co the lam cho kha nang o thanh hien thc c. [29]

Chung toi ngh rang L. Bouyer a a ra nhng nhan nh het sc thc thi, qua o, van e hoat ong cua cac oan sung trong Giao hoi a tm ra c giai ap duy nhat ng vng. Sau ay, xin van tat ghi lai bon e ngh quan trong L. Bouyer a neu len e giup xac nh y ngha cua luat phap trong Giao hoi, tc la cua mot hnh thc phap che nham muc ch ieu hp cac oan sung, cac quyen li cung nh cac quyen t do ca nhan:

a. Neu co mot khuynh hng nao xem ra ang thang the trong to chc phap che cua Giao hoi cung nh trong cac nganh luat phap hien ai khac, th o chnh la moi quan tam lam sao e trc het thiet nh cho toan the Giao hoi trong khap hoan vu, mot so nhng le luat khuon mau, hn la at nh vo so nhng quy luat chi tiet t m bat tan.

b. Can e cho cac gii tham quyen a phng, la nhng gii tiep xuc trc tiep vi ai a so cac tn hu, co quyen nh oat ve cach thc ap dung luat le tuy theo nhu cau hoan canh trong tng cong oan.

c. Con cac gii tham quyen a phng th co bon phan phai canh giac e ong vien cac sang kien tch cc, cho du sau o co phai tu sa nhng sai lech co the xay ra nham ay manh bc tien cua chung, hoac la thay the chung bang nhng sang kien khac.

d. Ngay nay, du khong chu trng ap at gii mc gia tao khong the chap nhan c cho hoat ong cua Thanh Linh, th giao luat cung con can phai tiep tuc am bao cho cac sang kien nhng khong do Thanh Than linh ng, co c mot nen tang vng chac gia cac thc tai lch s, va mot s phong ve hu hieu chong lai thai o thieu ky luat cua cac ca nhan cung nh chong lai oc oc oan cua gii thu lanh, la hai hnh thc biem hoa cua sang kien co sc sang tao thc s.

4. OAN SUNG VA GIAO LUAT

c soi chieu nh anh sang cua cong ong Vaticano II va cua cuoc song cu the trong Giao hoi, bo giao luat a m ra nhng loi i mi cho viec tha nhan cung nh am bao quyen li va ngha vu hanh s oi vi cac oan sung nhan c. Du trong bo giao luat mi van con gap thay thai o do d ngap ngng ni mot so khang nh, cung nh ca thai o im hi lang tieng va nhng thieu sot khac, th khong ai co the chi cai c la trong bau kh ci m cua t do, ng hng cua phap che trong Giao hoi hien nay va nhng nguyen tac cha khoa hng dan viec giai thch luat phap, ang thc s co thai o tch cc va niem n oi vi a sinh ong cua cac oan sung.

Co nhng nha than hoc va nhng chuyen gia muc vu cho rang giao luat thng to ra oi khang vi sc sang tao noi tren cua Thanh Linh, hoac thng gay can tr lam cho cac oan sung khong trien n c. Nhng thc ra, phai nhan rang giao luat thc s ong mot vai tro tch cc trong no lc phat huy cac oan sung. Cac luat le khong nhng co bon phan phai bao ve, ma con phai khch le cong ly va cac quyen li na.

Giao luat am bao cho cac tn hu quyen t do hanh s nhng an hue a nhan c nham phuc vu cong oan. D nhien la tham quyen giao hoi co bon phan phai phan nh e nhan chan nhng oan sung ch thc, va phoi hp sinh hoat cua chung trong cong oan; nhng ong thi giao luat cung ch to nhng gii han va cach thc thi hanh cua chnh quyen bnh ay, cung nh xac nh nhng bao am can thiet cho pha cac tn hu na. Giam sat quyen bnh nh the, la giao luat muon gi cho ngi lanh nhan oan sung cua Chua c an toan.

Trong lch s, qua viec chuan nhan va quy nh cac hnh thc the che tng ng (chang han nh la cac dong tu, cac hiep hoi, cac phong trao tong o), giao luat a tao ieu kien giup cho cac oan sung co c hoi e phat trien va trng ton. oi luc, giao luat cung a a ra nhng quy nh theo hnh thc ac an, ngha la theo ng hng thch nghi cua chnh luat le oi vi sc thuc ay hoan toan t do cua Thanh Linh, bi v khong the nao khoa chat t do cua Thanh Linh vao trong khuon kho han hep va cng nhac cua nhng quy phap chung cho moi trng hp c. Trong bo giao luat mi, phan e cap en cac Dong tu a minh bach cong nhan cac ac net cua moi tu hoi. ac sung cua cac v thanh sang lap dong la nhng trng hp ien hnh cho thay tnh chat trng ton cua cac oan sung. Cac ngai a m rong con ng canh tan, e ve sau nhieu ngi khac tien bc theo ma lanh nhan nhng an hue ac biet, tc la nhng oan sung co the goi la phu thuoc, ngo hau nh o, ho khong ngng ng dung hu hieu ac sung sang lap vao trong cong tac phuc vu cong oan. [30]

4.1 Nhng kha canh oan sung cua giao luat

Hans Kung a phat bieu nh sau khi ban ve viec ke nhiem oan sung cua cac tien tri va cac bac huan giao trong Giao hoi; so menh cua cac v nay a khong he ket thuc vi thi cac tong o. Thanh Linh a khong quen va hang khong ngng khi day trong Giao hoi hai loai oan sung nay, la nhng oan sung c thanh Phaolo coi nh quan trong nhat sau oan sung lam tong o. Mot giao hoi se ra nh the nao neu trong o cac bac giang day eu im hi lang tieng? Giao hoi se la nh the nao neu a khong co mot Origene, mot Augutino va bao nhieu than hoc gia khac?

Khong bao gi co Giao hoi ma lai khong co cac bac thay giang day. Thanh Phaolo xac tn rang moi giao hoi eu phai co nhng thay huan giao rieng cua mnh... [31]

Ro rang la trong luc oi chieu s chuyen cua cac oan sung khac nh n lam tien tri va n giang day vi viec ke nhiem oan sung tong o, H. Kung a lam mot bc nhay vot ve mat pham chat, bi le oan sung lam tong o i dnh lien vi mot b tch, con hai loai oan sung kia th khong va ch tng ng vi nhng nhu cau thng trc trong Giao hoi; nhng v o la nhng nhu cau thng trc, cho nen Thanh Linh se khong ngng ban cac loai oan sung ay cho cac tn hu. Ke nhiem tong o la mot ieu, con s thng ton cua mot oan sung lai la mot ieu khac. Hoc thuyet tren ay cua H. Kung a b Yves Congar bac bo. [32] ay, khi nhac en hoc thuyet ay, chung toi ch muon lu y ti mot ieu duy nhat, o la loi cam nhan sang suot ve y ngha oan sung ni tac vu cua cac nha than hoc trong Giao hoi.

a co nhng cong trnh nghien cu sau rong ve tam quan trong ac biet cua oan sung lam than hoc gia, [33] giup Giao hoi trung thanh gn gi, ap dung va pho bien Li Chua mac khai. Luigi Serentha a viet nh sau: Than hoc giai thch thi ai nay nhan danh c tin... lam cho c tin to hien ra trong mot hnh thai phong phu hn, qua mot cuoc song giao hoi thc s trong suot, thch ng va hu hieu. [34]

Trong bai ta cuon Mysterium Salutis, cac giao so Feiner va Lohrer a cng quyet oi cho tnh chat oan sung cua than hoc c cong khai tha nhan; cac giao s viet: Thanh Linh la hien than cua nguyen tac theo o, qua c tin, than hoc co kha nang at ti oi tng cua mnh nh la mot thc the song ong. Trong c tin, Thanh Linh m ra cho than hoc gia chan tri sieu nhien e co the quan niem ung an ve noi dung cua mac khai. Theo y ngha nay, th than hoc mang tnh chat than kh (pneumatic) t chnh goc re cua no. Hn na, co the hoi rang than hoc co can phai c Thanh Linh nang va lam cho sinh ong, nh mot hanh ong thau hieu c tin hay khong...? Theo Kinh Thanh, o phai la ieu hien nhien, bi than hoc mang tnh chat cua viec tuyen xng c tin qua cuoc song cu the; bi v, theo Tan c th ch trong Thanh Linh, mot hanh ong tuyen xng c tin nh the mi co the co c (1Cr 12,3). oi vi cac giao phu, d nhien than hoc ham ngu mot yeu to oan sung, v khoa nay mang tnh chat gnosis/sapientia. Tom lai, cac ngai a gan lien than hoc vi cong trnh co anh hng en con ngi toan dien oi vi n cu o. a bien chuyen sau nay vi khuynh hng nhan manh en tnh cach khoa hoc cua than hoc, va tac ong cua ly tr ma khuynh hng nay e cao, a a quan niem cua cac giao phu coi than hoc nh la mot sinh hoat toan dien, en cho suy suyen, cung nh a lam cho tnh chat oan sung cua than hoc b lu m i... Noi chung, a bien chuyen kia co ly khi danh cho ly tr con ngi mot cho ng thch ang trong cong tac suy to than hoc, cung nh khi lam cho noi bat vai tro thiet yeu cua no lc e at ti cho c nhng y niem ro rang va vng chac trong cong trnh nghien cu than hoc. Nhng du a bien chuyen kia co chnh ang may i na, th xem ra cung khong the bo quen sac thai oan sung trong no lc lonh hoi c tin i c, hoac ch coi o la mot yeu to nhan tao phu thuoc, tc la noi cho cung cung ch bang tha. [35]

Cac ly le trng dan e minh chng cho tnh chat oan sung cua than hoc cung co the ng dung xac ang c cho giao luat va cho cac nha giao luat, v gia cac khoa nay co nhng moi lien he c ban. [36] Mot trong nhng co gang ang chu y nhat cua khoa giao luat hoc hien nay la lam sao e tm cho ra yeu to than hoc lam nen tang cho luat phap trong va cua Giao hoi. [37]

e long khoa than hoc ve cac oan sung vao trong khung the che giao luat, giao s E. Corecco a a ra mot gia thuyet rat hp ly cho viec xac nh nen tang than hoc cua giao luat: mot the che giao luat at nen tang tren communio (niem hiep thong) va nham muc ch phuc vu communio trong Giao hoi, la mot nen phap che t ban chat m rong ra e on nhan sc sinh ong oan sung, va ong thi chnh nen phap che ay cung la mot an hue ln cua Thanh Linh ban nham xay dng cong oan giao hoi. Mot the che giao luat nh the th co kha nang bieu dng cach hien nhien mau nhiem Giao hoi. Giao s viet: Ve phng dien thiet che cua cac moi quan he gia Giao hoi hoan vu va cac Giao hoi a phng, y niem hiep thong tr thanh hien thc chnh trong communio ecclesiarum; moi hiep thong nay bieu hien thc the ac thu cua cuoc song chung trong Giao hoi, va thc hien n cu o canh chung ngay gia long lch s ang tiep dien. V cam kha canh canh chung nh la yeu to noi tai cua Giao hoi, cho nen y niem kia xem ra co the bieu th c dien mao ac thu cua cach ket cau va cua cac the che giao luat ang ieu hanh cuoc song Giao hoi. Moi hiep thong ay va la mot thc tai can phai c hien thc hoa, va la mot le loi e da theo o giao luat thiet at cau truc cua mnh lam sao e co the hien thc hoa c chnh moi hiep thong kia... Do o, trong t the la nguyen nhan va chat the (causa material) va mo thc (formal) va tieu ch (final) cua the che giao luat, t no, hiep thong mang tnh chat cng che ve mat phap luat. Ban chat than hoc cua thc the giao luat oi buoc phai dung le loi than hoc ma tm hieu luat phap trong Giao hoi, ngay ca khi ch nghien cu ve phng thc ket cau cua no thoi. Khong the e cho phng phap lch s co he thong (metodo historico sistematico) c t tr ve mat suy luan ly tr giong nh la trong trng hp cua khoa luat hoc ben i; trai lai, can phai thng xuyen lay c tin, la objectum quo (oi tng mo thc), ma phe chuan va giam sat phng phap ay. Cho du phng phap lch s co he thong co the ch ong vai phu thuoc trong khoa giao luat hoc, th nh the cung a u e am bao cho giao luat gi c tnh chat t tr ac thu trong khoa than hoc... Mot khi a khang nh tnh chat than hoc cua giao luat, th ve phng dien phap ly, khong con co the coi no nh la mot thc tai thuan tuy nhan tao va ly tnh c na. [38]

Khong the nao tach ri viec lam cua cac nha giao luat ra khoi hoat ong cua Thanh Linh c, bi v cong tac phuc vu ay la thanh qua cua cac an hue ac biet Thanh Linh ban, giong het nh trong trng hp cua cac bac giang day va cac tien s khac. Du trong lch s a co nhieu nha giao luat mang nang au oc thay co hep hoi ch hieu luat le nh la xieng xch troi chat cuoc song cong ong, thay v coi o la nhng g noi len mau nhiem cu o; song cung khong thieu nhng luat gia that s tham nhuan tinh than oan sung, biet a ra nhng sang kien ong gop vao no lc canh tan cuoc song giao hoi va phat hien nhng hnh thc thch ang kha do the hien tnh chat b tch cua Nhiem The c Kito.

oan sung cua cac nha giao luat to lo ro nhat va phong phu nhat trong hai trng hp ien hnh nay:

a. Nhng co gang lien tuc nham ti viec khai trien giao luat e phung s va cai tien Giao hoi.

Moi cuoc cai cach ln, ke ca Cong ong chung Vaticano II, cung nh het thay cac nha cai cach tieng tam eu a dung phap luat nh la mot gia nhng kh cu quyet nh nhat trong cong cuoc canh tan Giao hoi. He thong giao luat a la mot nhan to ay nang ong trong cuoc song Giao hoi, va qua cac giai oan canh tan, nen phap che ay con mang y ngha cua nhng co gang e thanh luyen cuoc song Giao hoi cung nh e tr ve vi tnh trang thuan khiet ban s va thch ng cuoc song nay vi cac yeu cau thi ai. Giao luat tien bo ong nhp vi bc oi mi cua Giao hoi.

b. Phan vu cua Giao hoi trong viec ap dung va giai thch cac ieu khoan giao luat.

Cong trnh nghien cu cua cac toa an cung nh cua cac ai hoc e thau hieu, giai thch va ap dung cac quy pham giao luat, c coi nh la mot phan ong gop chu yeu vao trong viec nhan thc va bieu at chnh thc tai b tch cua Giao hoi. S kien cac nha giao luat phai lan bc tm toi trong nhng ieu kien thang tram cua nhng do dam va thieu sot, cua nhng xac tn va sang kien co tam hng ln, a khien cho Giao hoi phai suy ngh ve chnh mnh va ve ban chat b tch cua mnh.

Giao s V. Ramallo ket luan rang: V la can thiet, chu yeu, co t au va la ho tng, nen moi lien he gia phap luat va oan sung bieu hien hoat ong cu the cua Thanh Linh ang trien khai ra ni Than Mnh c Kito. S bieu hien n thuan nay cua Thanh Linh duy nhat bao gom nhieu chc nang the che cung nh nhieu oan sung khac nhau, nhng lai thng trc co anh hng ho tng oi vi nhau... Noi ti loi hanh s ung an chc nang phap ly trong Giao hoi la noi ti mot cach thc ong hoa ca nhan vi c Kito: loi hanh s ay phai c hien thc hoa va hoan thien hoa trong moi ong hoa nay. Cach hanh s phap luat theo tinh than kito t no la mot chc nang xa hoi kito, va v the, no mang ban sac ch thc cua mot oan sung. [39]

Cac nha giao luat nhat thiet phai co thai o ci m va phai biet y thc oi vi hoat ong b nhiem cua Thanh Linh, v o la ieu kien tien quyet e tien bc vao trong nhng chan tri menh mong ang rong m cho so menh Giao hoi gia the gii mi cua ky nguyen 2000. Giao luat co bon phan phai am bao cho moi tn hu trong cong oan co ieu kien e song tron n goi rieng cua mnh. G. Hasenhutl xac tn nh sau: Chu toan n goi rieng cua mnh khong phai ch la mot ngha vu, nhng con la mot quyen li c cac oan sung trao ban cho cac tn hu: cong nhan nh the tc la Giao hoi bien thanh mot cong oan song ong vi mot tng lai m rong ra trc mat. Neu moi ngi kito c cong nhan la co cho ng rieng, va tm thay c trong cong oan nhng ieu kien thuan li Thien Chua ban e hanh ong, th Giao hoi se vt ra khoi tnh trang an neo bat ong ben ben, e bat c luc nao cung san sang xong pha ra khi. [40]

4.2 ng dung cu the: giao dan vi chc vu quan tr

Chu e chung cua Thng hoi ong cac giam muc the gii va roi ban Ve n goi va so mang cua giao dan trong Giao hoi va trong the gii: muon tm hieu ve n goi nay, th can phai i t ke hoach cu o cua Thien Chua (xem Ep 1,3-15), tc la i t li Thien Chua mi goi moi ngi va moi ngi. n goi cu the va toan dien ay c linh hoat ghep lien vi tac ong lien l cua Thanh Linh la hon cua Giao hoi va cua the gii. V the, tnh chat oan sung la ac net au tien trong i song cua Giao hoi cung nh cua the gii.

Khong the tach biet n goi t nhien khoi n goi sieu nhien c, v ca hai eu co cung mot nguyen nhan tac thanh (nguon goc) va cung mot nguyen nhan tieu ch (muc ch); co the, mi bao toan c tnh chat n nhat va lien ong cua con ngi. Theo thanh Augutino th trong lch s loai ngi ch co mot cuc dien duy nhat, ch co mot ke hoach duy nhat cua Thien Chua, o la ke hoach a c mac khai ra trong c Kito. Noi en cuc dien t nhien la dung en mot loi noi tru tng, nhng lai hu ly va hu ch e giup cho cac nha than hoc, nhat la cac nha than hoc cong giao, co cach giai thch ve s kien toi nguyen to a khong lam cho ban tnh con ngi ra h on hoan toan, chong lai chu trng cua Luther.

Khong ai la bac s hay la luat s t bam sinh ca; trai lai, t bam sinh con ngi la mot nhan v. The th, can phai lay mau nhiem chu chot tiem an ni nhan v/chu the e lam khi iem, v nhng ly do c ban nay: con ngi chiem gi mot cho ng chu chot, va t chnh mnh la muc ch, ch khong phai la phng tien. Nhan v chnh la phap luat song ong va la nguon phat sinh phap luat, va v vay, khong phai con ngi a c sinh ra cho luat phap, nhng ngc lai, luat phap phai c thiet nh cho con ngi, tc la e phuc vu con ngi. Bi le, vi nhng quan he lien ban v va vi cau truc mang tnh chat cong oan, nhan v chiem gi phan chu yeu nhat trong cong ch; bi le, chu the cua nhng quyen li can ban, nhan v la gii mc bat kha xam pham oi vi moi th quyen bnh, trong Giao hoi cung nh gia tran the. Va chnh v vay ma khong the nao c quyen coi mot he thong giao luat la cong minh, khi the che ay khong quan tam ti nhan v, khong biet phuc vu con ngi, va khong biet ton trong cac quyen can ban cua con ngi. ieu o muon noi rang t trong c cau, giao luat phai mac lay thai o trong nhan v th mi hong tranh khoi c khuynh hng thc chng qua trn.

Qua b tch Ra toi, khong ai c tai sinh thanh linh muc hay giam muc, hoac la giao dan ca, nhng la thanh nhng tn hu kito (k 204,1), c quyen thu ac nhan cach gia long Giao hoi (k 96). Tat ca nhng khac biet khac, ke ca gii tnh, cung eu la nhng an hue, nhng oan sung, hoac la nhng dch vu, e dien ta theo kieu noi thanh Augutino dung va a c Cong ong Vaticano II trng dan lai (GH 32).

Cho nen, can phai lay khi iem t chnh ni ban chat hiep nhat am re sau tan trong c cau to chc cua Giao hoi, va Giao hoi ay c hieu nh la cong ong thong hiep a c cu o cung nh co kha nang cu o. Can phai i t chc t te chung va pho quat; theo Tan c ma cong ong Vaticano II trng dan, th o la mot chc t te khong phat nguyen t chc t te tha tac, (sacerdocium  ministeriale), va xet ve mat hieu lc cu o th khong kem g chc t te tha tac.

Con hn the na, chc t te pho quat la hnh thc cong tac tong o au tien trong s mang cu o, bi v bat c ai, du la giao hoang hay giam muc, th cung ch co c hieu nang, tc la ch co the mang lai c hoa trai trong nhiem cuc cu o, khi biet song trong niem hiep thong vi toan the va hanh ong nh la mot bo phan cua tong the ay. Trc tien, cac tn hu la anh ch em cua nhau, roi sau o mi en cac khac biet khac ve n goi va chc vu; tnh huynh e van con tron ven. Cac giao phu khong quan niem s mang muc vu theo dang thc quyen bnh (potestas), nhng theo dang thc tnh huynh e - long bac ai - long nhan ao (fraternitas-caritas-humanitas). Luc nao tieu ch nham ti cung la con ngi.

Hiep thong la mot y niem nong cot trong Thng hoi ong giam muc the gii nam 1987. Giao hoi nhn lai chnh mnh trong c Kito va y thc mnh la b tch, ngha la dau ch va la kh cu cho viec ket hp mat thiet vi Thien Chua, cung nh cho no lc hiep nhat toan the nhan loai (GH 1). Giao hoi la Than The cua c Kito, ta nh la Thanh The. ieu khoan 897 cua giao luat a dung nhng li rat hay y rat ep ma mo ta thc tai o: B tch Thanh The la b tch cao ca nhat...t o Giao hoi muc lay sc e song va e khong ngng ln len. Hy le Thanh The... la tuyet nh va la nguon suoi cua toan bo cong viec phung t va cua toan bo cuoc song kito. Nh hy le ay, s hiep nhat cua Dan Chua c bieu lo va thc hien, con cong trnh xay dng Than Mnh c Kito th c hoan tat. Bi o, cac b tch khac va het thay moi hoat ong tong o trong Giao hoi eu lien ket chat che vi Thanh The va eu quy hng ve vi b tch ay.

Ch co mot c Kito duy nhat, va do o, c Kito Thanh The cung chnh la c Kito Nhiem The. Nh b tch Ra toi, cac tn hu c sap nhap vao trong c Kito duy nhat va pho quat ay, cung nh c thu ac nhan cach gia long Giao hoi, vi nhng ngha vu va quyen li rieng cua cac tn hu kito (k 96).

Hieu theo ngha cong oan, Giao hoi la Dan Thien Chua: o la ta e at cho chng II trong Hien che ve Giao hoi, va cho Quyen II cua Bo giao luat mi. Dan Thien Chua la mot khai niem rut ra t Kinh Thanh ca Cu lan Tan c, va ngay nay c danh e ch nhng ngi c c Kito dung li chan that cung tac ong muc vu va t te cua mnh ma ket hp thanh mot vao trong than the cua Giao hoi. Vi nhng an hue nh the, cac tn hu nhan ra trach nhiem, n goi, nhiem vu va quyen li cua mnh, tc la nhng g lam nen gia san chung trong Giao hoi. Trong gia san chung nay, ngi tn hu cung se tm thay bon phan cua moi ngi oi vi cong tac tong o (GH 11), va thc tai a dang chnh ang trong Giao hoi (GH 13).

Neu trc tien Giao hoi la Dan Thien Chua song trong hiep thong, hiep nhat trong a dang, th can phai dung ti pham tru va khai niem ve tng quan mi hieu c Giao hoi la g. Het thay moi an hue va moi dch vu, het thay moi tha tac vu du pham trat hay khong, eu la esse ad (hng the), va nh the mi co s viec mot c the duy nhat sinh hoat gia nhng khac biet a dang. c Kito a khong muon dung en the che dan chu hay la cc quyen e thiet lap Giao hoi. Khong the co cong ong ma khong co tha tac vu pham trat, cung nh khong the co tha tac vu pham trat ma khong co cong ong. Phan vu cham lo cho hiep nhat trong boi canh co nhieu oan sung khac nhau a c uy thac cho mot oan sung khac, o la oan sung quan tr (1Cr 12,28), oan sung chu toa trong Giao hoi (Rm 12,8; 1Tx 5,12; 1Tm 5,17). La mot gia cac dch vu khac, dch vu cua oan sung nay la lam sao e tat ca cac oan sung hiep nhat va hp tac vi nhau.

Cung nh cac oan sung khac, oan sung cua pham trat co mot chc nang khac han va oc nhat ma cac oan sung khac khong thay the c. V the, cau truc co tnh chat oan sung cua Giao hoi khong nhng khong loai tr ma ngc lai, con gom ham ca c cau pham trat na va mang lai cho no y ngha ch thc. Vay, can phai lam sao e trong Giao hoi, moi cang thang gia pham trat va cong oan, gia nhng g ang c thc hien trong cuoc song va nhng g c coi la co gia tr tren bnh dien chnh thc, c giam bt i. Noi cach khac: can phai biet ieu hp nhng yeu to lam nen moi hiep thong; can phai biet phoi hp hoat ong cua Thanh Linh, ch khong phai bop ngat hoat ong ay i. ac iem noi bat han trong hoat ong cua Thanh Linh la t do. V the, oan sung potestas (quyen bnh) la e phuc vu t do, tc la phuc vu cac hnh thc n goi va cac an hue khac nhau (cho du khong phai la quyen bnh, cac hnh thc nay cung co uy the rieng cua chung). Tuy the, khong the nao hoat ong cua Thanh Linh lai dien ra mot cach vo ky cng c, v muc ch no hang nham ti la xay dng. Cong tac rieng cua oan sung la pham trat, la thiet at trat t, ngha la don chc vu va tac vu nham xay dng cho can oi Than Mnh c Kito. T ban chat cua no, phap luat da theo tieu chuan pho cap va khach quan cua t do noi theo kieu cua Emmanuel Kant ma phoi hp cac quyen t do; ieu o giup cho hoat ong cua het thay moi phan t c tang cng nham xay dng hiep thong Giao hoi va gop phan mang lai n cu o cho loai ngi: o phai la luat toi thng va trng ton trong Giao hoi (k 1752).

Trong boi canh cua nhng g trnh bay tren ay, cong tac tong o giao dan se xuat hien nh la mot dau ch thi ai. Trong Giao hoi, co cac tha tac vien chu chc thanh, goi la giao s, va cac thanh vien cua cac dong tu hay cac tu hoi, goi la tu s, con cac tn hu khac khong thuoc cac thanh phan va ke th c goi la giao dan (k 207,1); ho co n goi va s menh rieng: la phai lo tm kiem Nc Thien Chua bang cach em tinh than Phuc am tham nhap vao trong cac thc tai tran the, cung nh dung chnh tinh than ay ma kien toan chung (xem k 225,2). Ban chat cua n goi giao dan la cho tong hp mot cach co hieu nang, vao trong cuoc song cua mnh, nhng g la thanh thieng va nhng g la pham tuc, nhng g thuoc lanh vc Phuc am-Giao hoi va nhng g thuoc ve tran the. n goi ay c thanh hien nh an tn cua b tch Ra toi lam cho thong d vao chc t te chung, va c cung co nh b tch Them sc, e em tinh than c Kito vao gia long xa hoi ngo hau giup cho the gian at en c cung ch cua mnh mot cach hu hieu hn trong cong bang, bac ai va hoa bnh (GH 36, T 7).

Noi cho ung, giao dan la kieu mau chung va pho quat cua con ngi kito. Giao dan the hien mau ngi toan dien [41] lam can ban cho moi bac song chuyen biet trong Giao hoi, nh la giao s hay tu s. Bao lau cha thc s co mot hang ngu giao dan khang kht hp tac vi hang giao pham, th bay nhieu lau Giao hoi-Dan Chua cha thc s thanh hnh, cung nh cha co c mot cuoc song sung man, va cha phai la hnh anh toan ven cua c Kito (xem TG 21).

Thanh Linh ban cho giao dan mot oan sung va mot n goi ac biet; qua cac b tch Ra toi va Them sc, giao dan tham d vao cac quyen t te, s ngon va vng gia cua c Kito (k 204); v the, ho cung phai co quyen va phai c quyen ve mat phap ly tham d vao quyen quan tr trong Giao hoi, tc la: trong viec hanh s quyen cai tr, cac giao dan co the cong tac theo quy tac cua luat (k 129,2), va ho co kha nang am trach cac giao vu theo quy tac luat nh (k 228,1); th du: ieu khoan 230 noi en tac vu oc sach va giup le, nhng lai ch danh rieng cho nam gii v nhng ly do khong may ro; con cac cong tac khac (nh chu giai phung vu, ca trng, v.v...) th khong danh rieng cho gii nao ca (k 230,2.3).

Sau ay xin ke ra mot t quyen hanh cua giao dan: [42] Hoi ong giam muc co the at ca cac giao dan lam tham phan [trong mot toa an tap oan; nhng ho lai khong co quyen c bo nhiem lam ai dien hay la pho ai dien t phap]; neu can, th mot trong nhng ngi ay co the c la chon e thanh lap tap oan tham phan (kk 1421,2). o la mot chc vu quan trong va co tnh cach vng ben. T ng neu can khong co ngha la neu thieu giao s, va trong thc te, khong can phai e y ti.

Mot quyen noi bat khac, o la quyen han cac be tren va cac cong hoi trong cac tu hoi tan hien va cac dong tong o, du la hoi dong giao dan: quyen nay khong phai la mot quyen mang sac thai thong tr, song la mot loai cong quyen tha uy lanh nhan t Thien Chua qua tac vu cua Giao hoi (k 618). [43]

Du khong co ve, nhng thc s Thien VII, Phan I trong Quyen IV (kk 1055-1165) cua bo giao luat mi co mot tam quan trong noi bat oi vi giao dan; o la phan mang ta e: B tch hon phoi. Them vao o, con co Thien I, Phan III trong Quyen VII, e cap en: Cac vu to tung hon nhan (kk 1671-1707). Hon phoi la mot c che can ban cua loai ngi, va thuoc lanh vc than luat va luat t nhien va mang tnh chat phap che thc nh. Qua b tch Ra toi, cac kito hu a tr thanh chi the cua c Kito va cua Giao hoi; viec ho ket hp trong hon c se lam cho Giao hoi la mot cong ong thong hiep, tr nen phong phu trong mot cach thc rat ac biet. X dung quyen t te chung a nhan lanh ni b tch Ra toi, va trong t the la nhng t te chung ch thc, cac ngi v ngi chong ban b tch Hon phoi rat cao quy cho nhau. Nh b tch ket hp phong phu ay, cac ngi lam v lam chong tr thanh nhng c quan sinh ong lam cho Than Mnh c Kito ln rong ra trong the gii. Khong ai co the choi cai c la e hanh s quyen li va ngha vu cua mnh trong i song hon nhan va gia nh, nhng ngi lam v lam chong va lam cha lam me khong can phai co mot th uy nhiem giao luat nao ca (k 226). Nh the mi ro la pham vi t do va nhng quyen li ngha vu cua hon nhan va gia nh th rat rong ln. ay la mot trng hp ang c chon lam mau mc e thiet nh cac hnh thc the che khac trong Giao hoi.

H. Kung a ra gia thuyet ung hay sai la chuyen khac noi rang theo than luat th hang ngu giao dan co quyen trieu tap cong ong. Thi xa, cac hoang e a lam nh vay. Co the noi be lai rang ho a c tha uy e lam nh the; tuy nhien, chnh s kien ay a cho thay la ho co kha nang can ban e co the lanh nhan mot quyen hanh tai phan (potestas iurisdictionis) trong Giao hoi. [44]

Noi Tom Tat:

a) Hang ngu giao dan trong Giao hoi la hien than cua c Kito ang hien dien mot cach b tch gia lch s loai ngi. Hien che Lumen Gentium qua quyet rang: Tat ca nhng g noi ve Dan Thien Chua eu co lien he en giao dan, tu s va giao s (GH 30). V vay, theo cach thc rieng cua mnh, (suo modo), giao dan lam nen nhan to cot t trong c cau va nhan loai va than linh cua Giao hoi (GH 8), e nh o Giao hoi thc s la hien than cua c Kito ang hien dien mot cach b tch gia lch s tran gian; ho co trach nhiem ganh vac s mang cu o cua ang Cu The (GH 9), va ho muc lay sinh kh cung t mot nguyen ly chung la Thanh Linh (GH 7). Con c Kito la t te, la ngon s va la lanh tu, th hoat ong ni moi chi the cua Ngai.

b) Hang ngu giao dan vi cong viec tong o: Trong Giao hoi la mot cong ong t te c thanh hien va co c cau to chc (GH 11), moi tn hu eu thc s co quyen bnh ang ve mat pham gia va trong lanh vc hoat ong chung e xay dng Than Mnh c Kito (GH 32). Co nhieu an hue khac nhau, nhng Thanh Linh th ch co mot (GH 32). Chnh do quyen rieng cua mnh ma giao dan lam viec tong o (T 2), v t ban chat, n goi lam kito hu cung la n goi lam tong o (T 3; GH 11,26,32).

c) Giao dan vi chc t te: Xet theo luat Do thai, c Kito la mot giao dan; nhng thc ra, Ngai la V t te duy nhat ch thc. Than hoc tn ly a ban rat nhieu en quyen phung t t te ma khong bao gi thay Tan c nhac ti, t ra khong phai la mot cach trc tiep. Th Do thai viet rang moi loai hy te, moi co gang cua con ngi trong thi tien kito, dung phung t e hoa giai chnh mnh vi Thien Chua, eu a that bai. Cac t te cua Cu c a c thay the bang Con Ngi Giesu la V thng te duy nhat. V the, theo Tan c th trong Giao hoi cua c Kito, khong con co mot t te nao theo mau thc Do thai ca. Gia cac mon o theo c Kito, th co nhng tong o, nhng giam muc, nhng nien trng va nhng pho te: o la nhng tac vu mi, khac han vi cac t te theo y niem cua thi ay. c Kito a muon thiet at nhng cong vu co tnh cach cong oan kia lam can ban thiet yeu cho Giao hoi, v phai co c cau to chc trat t th mot cong oan mi co the sinh hoat c.

Vi thu lanh hu hnh cua mnh va trong mot cach thc ac biet tron ven, cac tong o va cac giam muc cung nh cac linh muc la nhng ngi cong s cua cac giam muc (LM 2,4,12), thong d vao trong chc t te duy nhat cua c Kito. Nh vay, giam muc, linh muc va pho te lam thanh ba bac cua chc t te pham trat, hay noi cho ung hn: cua b tch truyen chc thanh (k 1009).

Du ieu khoan 1024 ch danh chc thanh cho nam gii, th tren ly thuyet khong thay co g gay tr ngai tram trong cho viec co the truyen chc pho te cho phu n. Trong Thng hoi ong giam muc the gii nam 1987, mot so ngh phu, trong o co c hong y Daneels, tong giam muc Malines-Bruxelles, e ngh cho phu n c chu chc pho te.

KET LUAN

Cac bc tien trong khoa giao hoi hoc hien ai cho thay rang cang ngay yeu to than kh cang c anh gia cao trong Giao hoi, va nh o ma than hoc oan sung cung c phuc hng va co anh hng ln khong nhng ve mat ly thuyet tri thc, ma ca ve mat thc tien gia cuoc song na. Cong ong Vaticano II a chnh thc cong nhan thc tai sinh ong khong the thieu c cua cac oan sung trong cuoc song Giao hoi, cung nh a at nen mong cho quyen t do x dung chung e phuc vu tha nhan va xay dng Than Mnh c Kito. Giao ly nay a c the hien qua bo giao luat mi. Tuy nhien, cung van thay con nhieu iem cha c hoan b trong nen phap che hien nay cua Giao hoi. Thc ra, o la ieu de hieu, bi v kho long ma kiem cho ra mot y niem phap ly kha d dien at tnh chat oan sung cho ay u c!

Phai ao sau vao tan nen tang than hoc cua luat phap trong Giao hoi th mi tranh c nhng thai o tho thien sai lech, khi tm hieu ve cac moi tng quan gia oan sung vi giao luat; chang han nh thai o coi luat phap la oi nghch vi oan sung, hoac la thai o thc nh ton sung luat le va coi cac oan sung ch la chuyen rieng t ben le cuoc song giao hoi. Co mot thai o khac cung tho thien va ngay ngo khong kem, o la thai o cua nhng ngi khong oc ra c s kien nay la, gia oan sung va luat phap, luon co va phai co mot moi cang thang bien chng nam trong nhiem y quan phong cua Thien Chua: ho a quen bang i vai tro thanh luyen rat phong phu cua nhng moi cang thang nh the trong thc te cuoc song.

C cau xa hoi co phap ly cua Giao hoi ng thuan va on nhan viec Thanh Linh truyen ban sinh lc va ch ao cho mnh, v chnh c cau theo ban chat pham trat ay cung la mot oan sung va la mot dch vu nham muc ch tang cng, phoi tr cung nh giai thch cac oan sung khac. Ngoai ra, qua viec dung giao luat ma uy nhiem hay la ch nh phan vu cho giao dan (xem Chu thch s khi, Vaticano II), pham trat Giao hoi lam cho quyen li cua ho c tr thanh chnh thc va ton tai vng ben, va nh the, khien ho co kha nang thong phan vao quyen cai quan trong Giao hoi.

Luat phap co nhiem vu phoi hp cac quyen t do trong trat t cong bang: theo than luat, o la mot nhiem vu can thiet. Hai b tch ra toi va them sc truyen ban kha nang day do va cai quan; con viec ch nh phap ly th lam cho kha nang ay co the trien khai mot cach de dang va co trat t.

Van e la cac oan sung can en mot pham vi t do hoat ong m rong vi nhng bien dang an hien...; con bo giao luat mi th du a co nhng bc tien ln, nhng cung van con to ra rut re, ngheo nan va ngap ngng ve iem nay.

Tom lai, e giai quyet cho on thoa moi cang thang dang co gia oan sung va phap luat, th can lu y en cac iem nay:

  • Can phai biet nhn nhan vai tro can thiet va tch cc cua phap luat oi vi oan sung. Chnh nh phap luat ma cac oan sung ten tuoi trong lch s Giao hoi a at ti c nhng chieu kch to ln, tr thanh trng ton va xac thc, pho quat va co kha nang thch nghi vi yeu cau thi ai.

  • Can phai got bo nao trang vu luat phap va khuynh hng tuyet oi hoa cac luat le trong Giao hoi, va ong thi can phai biet quan niem ve Giao hoi tc la xay dng mot khoa giao hoi hoc theo tinh than cong ong chung Vaticano II.

  • Cac nha giao luat hoc can phai tm hieu cho ngay cang sau rong hn ve ban chat than hoc cua nen phap che trong Giao hoi, cung nh can phai lu y en tnh chat khon ngoan va oan sung cua khoa giao luat hoc, ma ho nghien cu va ng dung nham phuc vu cong oan va moi hiep thong trong Giao hoi.

  • Neu a co tnh chat oan sung, th tat nhien la giao luat phai c on nhan va thc thi trong anh sang soi dan cua Thanh Linh la tnh yeu. Thanh Augutino nhac nh rang: Tnh yeu co, luat kho cung thanh de... (Sermo 91,1; PL 38. 584).

Xin cho toi ket thuc bai viet vi li kinh ghi trong bc th chung cua cha Peter Hans Kolvenbach, Be tren tong quyen Dong Ten, gi cho cac anh em trong Dong, e ngay 10 thang 10 nam 1984:

Vang Thanh Linh, Thien Chua bong xa vi,
c Giesu Kito mat hut vao d vang,
Phuc am thanh ch chet,
Giao hoi: mot to chc n thuan;
Quyen the thanh thong tr, s menh hoa tuyen truyen;
Phung t khong g ngoai gi lai,
Song i kito: lam no dan cho luan ly.
Va ngc lai:
Vi Thanh Linh, moi sinh linh hng khi,
Ca hoan vu mai khac khoai ch Nc Chua sinh ra,
c Kito song lai ang ng ay,
Tin Mng la sc song gia muon dan,
Giao hoi la thong hiep trong Ba Ngoi,
S menh ? mot ky Hien Xuong mi,
Con phung vu? la tng niem, va cung la mng trc;
Kiep lam ngi? ca mot cuoc than hoa cao sieu!

 

Felipe Gomez Ngo Minh, S.J. chuyen y

 


[1] . L. Vela, El laico en el nuevo Codigo de Derecho Canonico, EL SILLAR 14 (1984) 71i85. Idem, Christifidelium officia fundamentalia descripta in Legis Fundamentalis Schematis textu emendato, Periodica de re morali et can., 61(1972) 605-624. Idem, De la representacion a la presencia Laicado 74(1986) 59-79.

[2] Y.M. Congar, Propiedades esenciales de la Iglesia, tai Mysterium Salutis, VI-I, Madrid 1969, 371-516. 

[3] Gioan-Phaolo II, Tong Hien Sacrae disciplinae leges, trong Bo Giao Luat, do Nguyet San Trai Tim c Me xuat ban, 1987, tr. XXVI.

[4] Ibid. XXVIII

[5] Otto Semmelroth, La Iglesia como sacramento radical, trong Mysterium Salutis, IV-I, tr.384-385.

[6] Ibid. 362

[7] Y.M. Congar, Ministeres institues dans Ministeria quaedam et Ad pascendum, LA MAISON-DIEU 115(1973) 86-96; J. Delorme, Le ministere et les ministeres selon le Nouveau Testament, Paris 1974.

[8] L. Sartori, Carismi e ministeri, trong Dizionario Teologico Interdisciplinare 1, Torino 1977, 510

[9] H. Schlier, Eclesiologa del Nuevo Testamento trong Mysterium Salutis IV-I, 221.

[10] O. Huizing, El ordenamiento eclesiastico trong Myst. Salut. IV-2.

[11] Codice di Diritto Canonico, testo ufficiale latino e versione italiana autorizzata, tai ENCHIRIDION VATICANUM B, Bologna 1984; Sacro Concilio Ecumenico Vaticano II, COSTITUZIONI, DECRETI, DICHIARAZIONI, Milano 1966; Universidad de Navarra, Codigo de Derecho Canonico, ed. anotada, Pamplona 1984; Profesores de Salamanca, Codigo de Derecho Canonico, ed.bilingue, Madrid 1983.

[12] Vatican II, L'apostolat des laics, (Unam Sanctam 75), Paris 1970

[13] Xem Guide pratique du Code de Droit Canonique. Notes Pastorales, ed.Tardy 1985.

[14] Universidad de Navarra, o.c. tr. 176-177.

[15] Profesores de Salamanca, o.c. tr. 138-140.

[16] J. Perarnau, Decreto sobre el apostolado de los laicos, Barcelona 1968, 328.

[17] Concilium Oecumenicum Vaticanum II, Acta Commissionis Conciliaris De fide lium Apostolatu, TPV 1964, 61

[18] Conc.Oec.Vat.II, Acta Decreti De apostolatu laicorum. Textus recognitus et modi a Patribus conciliaribus propositi a Commissione De fidelium apostolatu examinati, TPV 1965, 117.

[19] Ibid. 120

[20] . J. Grotaers, Quattre ans apres, trong L'Apostolat des laics, (Unam Sanctam 75), Paris 1970, 277.

[21] K. Rahner, Lo dinamico en la Iglesia, Barcelona 1963, 89-90.

[22] Bo Giao Luat, k 162, 165, 477.1, 485, 497.3, 502.1, 547, 557.1.

[23] H.R. Schlette, Religious Freedom, trong Sacramentum Mundi, 5, New York-London 1970, 297

[24] Gioan-Phaolo II, Tong Hien SDL, tr. XXVIII

[25] K. Rahner, o.c. tr. 82

[26] Universidad de Navarra, o.c. tr. 79.

[27] Profesores de Salamanca, o.c. tr. 30

[28] c Phaolo VI, Allocutio ad praelatos auditores S.Romanae Rotae (29-1-1970), AAS 62(1970) 115.

[29] L. Bouyer, La Iglesia de Dios, Madrid 1973, 598.

[30] M. Olphe Gailard, Le charisme des fondateurs, Vie Consacree 39(1967) 338-352.

[31] Xem H. Kung, La Iglesia, Barcelona 1969, 513516.

[32] Y.M. Congar, Propiedades esenciales de la Iglesia, l.c. tr. 573-574.

[33] G. Colombo, Teologia, ermeneutica e teoria, Teologia, 1 (1976) 5-65

[34] L. Serentha, Prospettive per una visione organica della Teologia, Dizionario Teologico Interdisciplinare 3, Torino 1977, 650-651.

[35] Mysterium Salutis I-I, Madrid 1969, 37.

[36] L. Vela, El Derecho Canonico como disciplina teologica, Gregorianum 50(1969) 747

[37] A. Rouco Varela - E. Corecco, Sacramento e diritto, antinomia nella Chiesa?, Riflessioni per una teologia del Diritto Canonico, Milano 1971

[38] E. Corecco, L'unita tra diritto divino e canonico nella teologia cattolica, Dizionario Teol. Interd. 3, 147.

[39] V. Ramallo, El Derecho y el misterio de la Iglesia, Roma 1972, 382-384, 419.

[40] G. Hasenhutl, Les charismes dans la vie de l'Eglise, L'apostolat des laics (Unam Sanctam 75), Paris 1970, 214.

[41] . L. Vela, Teolga y Filosofa subyacentes en el nuevo Codigo, Sal Terrae 7/8(1983) 527-543.

[42] L. Vela, El laico en el nuevo Codigo de Derecho Canonico, Sillar 14(1984) 81-83.

[43] Severino M. Alonso, La vida consagrada, Madrid 1980, 251-255

[44] H. Kung, Estructuras de la Iglesia, Barcelona 1965, 265-329.