Cac Bai Tng Thuat Ve Phep La Trong Kinh Thanh

Theo Nhan Gii Than Hoc Muc Vu Va Giang Thuyet

Stefaan van Calster

Stefaan van Calster, sinh nam 1937, giam oc CV Mechelen-Bruxelles va Gioan XXIII, tai Louvain. Giao s Muc vu va Giang thuyet. Bai viet nay c ang trong Internationale katholische Zeitschrift (Paderborn/Koeln) 18 (1989) 253-257.

e hieu cac bai tng thuat ve phep la trong Kinh Thanh, khong phai la chuyen de; phai giang lam sao cho co trach nhiem ve cac phep la o, lai cang kho hn. e giang c, can phai hieu ung. Khong the lam cai nay ma thieu cai kia. The ma cac bai tng thuat ve phep la lai nam gi mot vai tro quyet nh, khi rao giang ve Chua Kito.

Trong qua trnh lch s ngi ta van co gang viet cho ra tieu s Chua Giesu. Va khi o nhng bai tng thuat ve phep la thng b loai ra ngoai. The la ch trch lai bung len, v chung a cat xen hnh anh Chua Giesu. Ngai ch con lai la mot tien tri cao ca, mot nhan vat v tha va quy phai, khong c phep lang quen. Nh the au co phai la tieu s cua mot v van con ang song. Nhng g c em ra rao giang trong cong oan thi s khai sau khi Chua phuc sinh khong con c chu trong ti na. Ma nhng cai o oi vi chung ta, nhng kito hu, lai vo cung quan trong. Thanh Phaolo a noi vi cac tn hu Corinto rang: Neu Chua Kito khong phuc sinh, th ieu chung toi rao giang se thanh rong tuyech va c tin cua anh (ch) em cung ra phi ly. (1Cr 15, 14). Nhng niem tin vao s phuc sinh cung nh nhng bai tng thuat ve Chua Giesu phuc sinh khong giong nh nhng bai tng thuat ve phep la. Dau the, trong bai nay van co gang noi len moi tng quan gia hai loai tng thuat o. Ngoai ra toi con muon e cap ti nhng ac tnh cua cac bai tng thuat ve phep la va cung xin lu y mot vai loi chu giai lech lac thng gap thay. Them vao o, con co vai gi y trong viec giang giai cac bai tng thuat ve phep la phan cuoi bai viet.

Vai iem can lu y

Cac Thanh s co y ke lai cac phep la, o la ieu khong the choi cai c. Chung ta nen biet, thc s cac Ngai cung chang can phai lam chuyen o. Nhng tat ca cac loi chu giai muon gat bo cac phep la, eu coi thng chu y cua cac ngai. ang khac, cung khong nen dng lai cai vo ben ngoai nay. Trong mot vai trng hp cac bai tng thuat ve phep la cung muon tranh gay kho chu, e c tin co the c chap nhan c, ma khong gap kho khan vo c.

Nhng cai g a tr thanh kho chu nhat trong cuoc i cung nh Tin Mng Chua Giesu? Ngi ta gap thay ieu kho chu ay trong li Ngai, trong s xac quyet noi rang Ngai c Thien Chua sai en vi toan quyen tha toi. Thc ra, van e ay sau xa hn nhieu, van e nam cho: Chua Giesu la ai? Ai khong suy ngh xa hn, se chang hieu noi nhng yeu to ch thc trong Tin Mng Phuc Am. Cac bai tng thuat ve phep la cuoi cung roi cung phai oi dien vi cau hoi nay ma thoi. Chung oi phai co cau tra li. Chung ta cung oc thay ieu ay oan cuoi trong cau chuyen ke lai phep la au tien ni Thanh Gioan, la cac Tong o a tin vao Chua. Cung ni thanh Gioan chung ta con oc thay, la phep la lam cho Ladaro song lai a khien ke thu cua Chua i en quyet nh giet Ngai (Ga 11,47tt).

ieu kho chu khong phai cho Chua Giesu a pha v luat le thien nhien trong cac phep la cua Ngai. Va nh the, chung ta a ban ti iem can lu y th hai. ieu o la: Cac bai tng thuat ve phep la eu co chu ch dan ti mot cai g o. Co le chung khong co y dien ta ieu tam hieu cho bang co gang cat nghia ieu o. Nh vay, trong tam cua Tin Mng co le la cho ra sc a dan en vi Chua Giesu; li ch dan ay cho biet Ngai la Con Thien Chua, va li ch dan ay cung cho biet bat c ai tin Ngai, th se c song, v danh Ngai. Thc s, van e ch cho o. Khong the thoat khoi phai quyet nh ve tin hay khong tin. Nhng ai ao c hieu c cac bai tng thuat ve phep la, th eu phai tm hieu trong pham vi c tin nay.

ac tnh cua mot bai tng thuat ve phep la

Trong cac bai tng thuat ve phep la, chung ta eu thay la cac dien tien ch c ke lai bang vai net n s. Th du, khong nham ke lai cau chuyen cua mot ngi co benh a c cha lanh. Khong he co nhng tieu tiet ca biet hoac hoan canh ben ngoai them mau me cho cau chuyen. Nh the u rut ra mot ket luan cho bai giang nh sau: Cung phai giang sao cho that n s. ac biet khong c them vao nhng chi tiet qua cu the, ma trong ban tng thuat cua Kinh Thanh khong noi ti. Neu qua chu trong ti cac net rieng biet nh the, th thnh gia cung se b loi keo e chu y ti nhng tieu tiet lch s cua cau chuyen.

Cac tng thuat ve phep la thng lu y ti mot hoan canh khon kho cua con ngi: au kho, oi khat, au yeu, chet choc, quy am, tu tung. Chua Giesu a co thai o vi cac hien tng nay. Ngai bao hieu cho thay mot thi ai mi a bat au ni Ngai. ac biet nhat phai ke en nhng ngi song trong hoan canh toi loi. Qua o Chua Giesu a bien viec giup cua Ngai thanh mot dau ch cua thi ai canh chung. V the cung de hieu, khi co vai cau chuyen van con mang dau vet cua tranh chap. Nhng chuyen o thng cho thay s cang thang gia tnh trang cha c cu roi va tnh trang a c cu roi. ng nen tm ieu la lung cho pha v c cac luat le thien nhien cho bang cho quyen lc cua the gian - con can c cu o - a b ap o. Giai ap nay mang tnh chat cu o. ieu la lung nam cho cuoc hien hu cua chung ta a c bien oi trong moi chieu kch. Con ngi c keu i mi vao cuoc song mi va vnh cu trong tnh yeu cua Thien Chua. Xau xa va s chet khong con quyen quyet nh tren i song con ngi chung ta na.

V the cung de hieu la s kho chu v viec Chua Giesu lam cung thng i oi vi s kho chu v li Ngai noi. oi vi nhng ke cng long, th bat c dau ch nao, du hien nhien ti au, cung eu vo nghia (Lc 16, 31).

ang khac, cung nen tm y nghia cua cac phep la trong giao ly toan ven cung nh trong ca cuoc i Chua Giesu. Cac du ngon cung the, eu muon dien ta ve cuoc toan thang s d a thanh hien thc. Chung bao hieu mot phong trao phat xuat t Chua Giesu va se c hoan tat trong ngay canh chung. Phep la la dau ch nc Tri a khi s ni Chua Giesu. Cac bai giang phai hng dan thnh gia ti cho o. Can phai nhan manh ti Chua Kito. Phai lam sao cho thnh gia hieu rang nhng ke ng thi vi Chua chong oi Ngai khong phai v Ngai a lam nhng viec phi thng, cho bang ho muon chong oi chnh ca nhan Ngai va chong oi s mang cua Ngai la c Thien Chua sai en. Cac ke ng thi vi Ngai ng trc mot quyet nh, mot la chap nhan Ngai, hai la khai tr Ngai. Ca nhan toi tin rang, con ngi thi nay cung ang ng trc mot quyet nh nh xa.

c tin ma cac bai tng thuat ve phep la e cap ti, bat nguon t cho nhan rang thi ai canh chung a bat au ni Chua Giesu. Ro rang c tin nay luon c nhac i nhac lai trong moi bai tng thuat ve phep la. Co khi s cng long tin cung ngan can Chua lam phep la (Mc 6, 5). Ngoai ra, Ngai a khong lam phep la theo lenh truyen, hoac la e bat ngi ta tin. Nhng thng thng thay noi rang phep la la ket qua cua long tin, hoac t nhat phep la co lien he ti long tin (Ga 10, 38). Trong bai giang, ieu quan trong la can phai nhan manh hn ve Tin mng noi tam cua cac phep la cung nh cua cac du ngon.

Vai loi chu giai lech lac

a) Loi chu giai lch s: Thi ai ma ngi ta ch nham tm kiem cai nghia bong cua cac y niem ao c trong cac bai tng thuat ve phep la khong con na. Ngay nay, khong mot nha chu giai ng an nao con co the phu nhan nhng viec Chua Giesu a lam, nh c ghi chep trong Phuc Am, la co thc. Ngay nay khong the dng lai cau chuyen vi tat ca chi tiet lch s c na, ma xet ra cung chang can lam nh the, v ieu quan trong khong cho o. Nhng bai giang mang tnh chat lch s cua cac bai tng thuat phep la, ma ch lo ke lai nhng tieu tiet, la lac e. Qua cach giang nh the, v giang thuyet a keo chu y thnh gia ti mot iem ma Thanh s khong muon.

Cung mot ly do tng t, khai thac tam ly trong cac cac bai tng thuat ve phep la cung la lech lac. Trong trng hp nay v giang thuyet se ta lai tnh trang tam hon cua cac nhan vat trong chuyen, ma thng Kinh Thanh au co noi ti. Nh the thnh gia se chu y ti mot iem khong co lien he g vi Tin Mng ca.

Hnh thc lac e th ba cua viec giang theo lch s la loi chu giai thai qua. Trong bbai giang loai nay th tat ca moi viec trong cau chuyen eu c coi la phi thng. Trong trng hp nay thnh gia ch dng lai an tng ben ngoai, ma khong he thac mac them g ve y nghia tham sau: Chua Giesu la ai ay? a vao bai giang nhng tieu tiet cu the nhieu hn nhng g oan van Kinh Thanh cung ng, la khong ung cho.

b) Loi chu giai thuan ly: Loi nay muon cat nghia phep la theo le t nhien. ang sau loi cat nghia nay, oc suy t theo mot thng ong mot vai tro quan trong: kho chap nhan cac phep la. Cac phep la o phan lai loi suy t theo khoa hoc t nhien. Theo loi cat nghia nay, th tat ca cac phep la cha benh eu c coi la cac hien tng tam benh. Co khi cac phep la khac cung b anh hng loi chu giai thuan ly nay: chang han, trong phep la banh hoa nhieu moi ngi b li Chua thuyet phuc nen lay o an cua mnh mang theo ma chia cho ngi khac. Ngay ca Manna gan nui Horeb cung c loi nay cat nghia n gian hoa nh sau: khi ay ngi Do Thai lan au tien c trong thay tuyet. Chac chan loi cat nghia nh vay eu khong ton trong chu y cua cac tac gia Kinh Thanh, la ngi muon chng minh Manna la mot phep la.

Loi chu giai tam linh cung thng c em ra ap dung. Phep la thng c coi la chuyen tng trng; no b tam linh hoa va thng c hieu la hnh anh cua mot tnh trang linh hon hay ao c. V the, phep la cha ngi mu thng c cat nghia la cha khoi s mu loa tam linh. Loi cat nghia nh the thng cat xen viec Chua lam thanh mot viec rieng re va ca nhan. Theo loi cat nghia nay, th ch co tnh trang tam hon cua con ngi la c cu roi. Dau sao chang na, con ngi vi loi suy t khoa hoc t nhien khong gap kho khan may, khi theo loi cat nghia nay.

ieu hien nhien co the chong lai loi cat nghia nay la trong cac bai tng thuat khong he co s tach biet gia than xac vi linh hon. Ngoai ra, loi tach biet o cung hoan toan xa la oi vi Kinh Thanh. Con ngi toan dien c cu cha do hong an cua Chua. Ngi bat toai, cung c biet toi mnh c tha. Nhat la trong truyen thong li Chua (logia) lien quan vi viec tr quy, chung ta thng b cam do rat nang la chay theo loi cat nghia ca nhan hoa va tam linh hoa nay. Can nhan manh ay, la nhng cau chuyen o muon ke lai quyen nang cua Chua va s xuat hien cua nc Ngai tren the gii. Sa phep la sao cho de chap nhan, e roi v o ma cat xen Tin Mng la ieu khong nen.

c) Loi chu giai hien sinh cua R. Bultmann thc ra - du co khac i na - cung la loi chu giai tam linh ve cac phep la c co ong lai ma thoi. Tnh chat lch s khong con ong vai tro quyet nh na, ma ch con lai cai toi thieu vo v, co kha nang ng vng trc phng phap phe bnh lch s. Nhng loi chu giai khac na th theo chieu hng chao thua cac phep la. Giao huan nh the khong con le thuoc cac s kien thc s a xay ra. Neu trong bai giang co e cap ti cuoc song cu o, ti sc manh cha lanh cua c tin, th cung ch lien quan ti cai g ng nhien cua loai ngi trong y nghia tinh than ma thoi. Neu nh the, th can g phep la. Trong loi chu giai hien sinh nay phep la thc s a tr thanh oi tng cua mot y niem co san. Phep la ch con la lp ao cua mot quan niem ao c, tc mot bieu tng ma thoi.

Nen giang ve cai g?

That la sai lac, neu ngay t au bai giang a nhan manh ti kha canh phep la cua oan Phuc Am. Qua o, chu y thnh gia se b keo ti van e lam sao pha v c luat le thien nhien. o la ieu thc s khong phai la trong tam cua bai tng thuat. Chu y thnh gia se b keo ve mot hng lech lac va ho b can tr trong viec tiep thu Tin Mng. Ho ch i ni v giang thuyet mot giai ap thoa ang cho van e ma chnh ngai a neu ra. Do o, thnh gia se t khep kn oi vi Tin Mng con nam sau ben di. Ma giai ap o nhieu khi v giang thuyet lai chang them ban ti.

ung ra, nen nhan manh ti iem la lung trong cau chuyen. Cung khong can giau giem la ta ang trc dien vi mot phep la, nhng nen at phep la vao trong moi lien he toan phan cua no. Trc het, nen giang ve Tin Mng, nh the van e pha v cac luat le thien nhien cua phep la nay a b tng oi hoa i roi. Thnh gia se thay ngay la chung ta ang giang ve Tin Mng co tam quan trong oi vi cuoc i ho. Van e tnh chat lch s cung rat quan trong trong moi lien he nay. Nen biet, thnh gia se e y ti moi lien he trc tiep gia tnh chat lch s cua phep la va tnh chat cng bach cua Tin Mng.

Thc ra, mot s kien co the c dien ta bang nhieu cach khac nhau. Trong khi giang huan, nen tm cach khi day ni ngi tn hu niem cam thong vi viec dien ta nay. Cac bai tng thuat ve phep la cung muon dien ta lai nhng chng kien lch s, tuy nhien chung khong the dien ta lai bang nhng li le khach quan. Cac thanh s khong nham ke lai Chua Giesu a pha v luat le thien nhien, cho bang nham tuyen xng rang loai ngi a thay Thien Chua hoat ong ro rang qua cac bien co cuoc i Chua Giesu. Trong cac bai giang ve cac phep la, ieu quan trong la phai danh mot phan thch hp ma rao giang Tin Mng o. Moi cau chuyen phep la eu ke lai theo cach thc cua no nh la ke lai tat ca cau chuyen ve Chua Giesu. Chng lieu ve cung mot Chua Giesu nam rai rac trong nhieu cau chuyen khac nhau. Ve iem nay th cau sau ay van co gia tr: Con nhieu dau ch khac, khong c ghi lai trong sach nay, du Chua Giesu cung lam trc mat cac mon e Ngai. Nhng nhng dau ch nay a c ghi lai, e anh (ch) em tin Chua Giesu la ang Cu The, la Con Thien Chua, e nh c tin ma anh (ch) em c song trong danh Ngai (Gio 20, 30-31).

 

Lm. Vu xuan Huyen chuyen ng