T VNG TRIET THAN CAN BAN ANH VIET

PHILOSOPHICO - THEOLOGICAL LEXICON 

English - Vietnamese

 

Tiep theo cuon T Vng Triet Than Can Ban Phap - Viet (= TVTTCB / PV Lexique Philosophique et Theologique, Franais - Vietnamien) xuat ban hoi mua Xuan 1994, chung toi xin c han hanh gii thieu en Quy V cuon T Vng Triet Than Can Ban Anh - Viet (= TVTTCB / AV English - Vietnamese Philosophico-Theological Lexicon) n thien nay, nh la mot bc s phac trong cong tac chuyen t noi chung, va cach rieng trong viec chuyen t triet than t tieng Anh sang tieng Viet. Mong la cuon TVTTCB Anh-Viet nay se ng ap c phan nao nhng yeu cau hoi thuc ma chung toi nhan c t nhieu gii ang rat quan tam oi vi cong tac chuyen t va thong nhat ngon ng trong cach bieu trnh t tng Kito bang tieng Viet, hoac chuyen trnh sang tieng Viet le loi dien at pho bien cua giao ly va cac hoc thuyet kito. Van gon, moi quan tam o khong g khac hn la: lam sao e, khong con phai ch lau them na, tieng Viet co c mot le loi ac thu va thch ang trong cach bieu at t tng Kito.

Le loi pho bien ay a co the gap thay c trong cac th tieng ky cu cua the gii Kito Giao: mot le loi tuy a san co, nhng cung khong ngng cao toc bien phat, nhat la trong nhng thap ky va qua cho en nay, va ngay cang mac lay nhng hnh thai a dang hn them. ung the. Ngay trc, khi ma cac mon hoc thanh kito c truyen thong qua La ng hay mot so rat t ngon ng khac, - khong khac xa La ng la may, - th viec dung t, chuyen t xem ra kha n gian va thc s nhat tr, neu khong noi la nhat loat. Nhng, ngay nay th khac han: don thuc bi a tien phat nhanh rong cua xa hoi loai ngi, cua cac nganh khoa hoc ky thuat va nhan van - co tam anh hng sau rong en i song cung nh giao thuyet kito, - va bi viec dung mot cach pho bien, - ngay ca t nhng thi tien cong ong Vaticano II, - cac th tieng ban x e lam cong cu cho viec truyen thong kia, cung c anh sang mi cua cong ong chieu soi cho thay ro hn ve thc trang hiep nhat a dang trong Kinh Thanh, trong khoa nganh cac mon hoc thanh cung nh trong toan bo cuoc song Giao Hoi, thuat ng kito a phai bien phat - va phai bien phat nhanh - nham ng ap cho kp nhng oi hoi cua a tien chung, cung nh a mac lay nhng hnh thai ngay cang a dang hn them, tuy theo phong cach va nhu cau cua cac moi trng ngon ng, van hoa va mon nganh ma no phuc vu. o khong phai la chuyen la, v thuat ng la sinh ng, va a la sinh ng, tat thuat ng kito cung phai bien phat theo nhp song cua loai ngi va cua Giao Hoi. The nen, hien nay, ngay trong cung mot th tieng, trong cung mot mien x hoac cung mot khoa nganh thuoc than hoc, triet hoc hoac mot nganh mon nao khac, th cung van co the oc thay nhieu bo t ien hay bach khoa t ien, v.v. khac nhau. V vay, cong tac chuyen t hay tao t khong phai la mot viec lam ch can tien hanh mot lan la xong, nhng trai lai, o la mot cong trnh can c lien tuc thi cong, can c cai thien va cai tien khong ngng, va d nhien la vi s hp tac gan xa cua cac bac hoc gia uyen tham. 

La mot tap t vng can ban, ch khong phai la mot pho t ien hay bach khoa t ien vi tat ca nhng g can phai co cho xng vi danh xng ay, cuon TVTTCB / AV a khong co y - va cung khong the - nham en viec giai thch noi dung y ngha giao thuyet va lch s... cua tng t mot, ma ch n thuan e ra mot hay nhieu t tieng Viet tng ng ve t/ng ngha hay y ngha xet chung, vi t tieng Anh. Tuy nhien, nhng khi thay can va co the lam mot cach ngan gon c, th chung toi cung ghep kem them mot li giai thch n s, at trong ngoac. a la t vng, tat phai chuyen ng cac t chuyen mon, tc la cac thuat ng. Tuy nhien, bi cha thay can phai at cho ti mc thuan tuy chuyen mon hay chuyen mon cao o, cuon TVTTCB Anh - Viet ch xin dng lai cho hieu t thuat ng theo mot ngha rong, va xin c tien hanh theo y ngha o. Noi cach khac, cac t ma cuon T Vng e ra oi luc ch la nhng t pho dung trong cach noi va hieu hi chuyen mon cua ngon ng kito xet chung (thng dung trong cac sinh hoat cua i song kito, nh la trong: giao ly, phung vu, triet hoc, than hoc, luan ly, tu c, giao luat, v.v....). Mat khac, chung toi nhan thay cung nen them vao mot so - du la rat nho - cac t t nhieu chuyen mon thng gap cua cac ton giao khac va cua cac bo mon khoa hoc i, e co the bat au lam quen, giao te va oi thoai vi cac ton giao va cac lanh vc khac trong i song; bi le thi ai ngi kito ang song ngay nay la thi ai ai ket, la thi ai oi thoai, la thi ai tng quan oi tac chat che gia het moi nganh nghien cu va moi kinh nghiem hieu biet cua con ngi, cung nh gia het moi lanh vc sinh hoat cua toan the cong ong nhan loai. Lam sao xa hoi loai ngi co the tien bc theo mot con ng khac i c, khi ma het tat thay nhng g hien hu eu xuat phat t cung mot coi nguon duy nhat la chnh Thien Chua! Ngoai ra, neu a khong ghi len nhng t xem ra khong con c dung en may trong thi nay, th bu lai, cuon T Vng cung a co gang toi a theo sc mnh, e thau lm nhng t mi, nhng kieu noi mi gap thay trong cac tac pham phat hanh gan ay nhat. Het nh cuon T Vng Phap - Viet, cuon T Vng Anh - Viet cung khong nhan manh nhieu en viec phan loai, chia giong cac t cho khuc chiet va ay u, v con ch y kien bo sung e kien toan. Trong luc ch i, chung toi muon danh e tam lc cho noi dung ng ngha nhieu hn la cho hnh thc phu tuy; va ngoai noi dung ng ngha ra, cung cha thay co g khac can gap, v trong tieng Viet, theo mat ca dang cua moi t ma xet, th khong thay co quy cach nao e ch nh ro ve loai, giong cua chung; muon nhan dien va xac nh, th can phai nh en viec ghep kem cac phu t, nh: s, cai, con, ke, ngi,... tnh, thai o, tnh trang, v.v... Ngoai ra, neu co i theo con ng n gian nh the, th cung ch la e cho giai oan khi au nay c nhe nhang hn o thoi, cung nh e danh tron t do cho ngi dung trong viec nhan dien ma xac nh ve th loai cac t, cung chon la phu t theo s kien thch ang cua mnh.   

Cuoi cung, xin c neu lai ay s nguyen ma chung toi a co dp ghi len trong Li Noi au cua cuon T Vng Phap - Viet, o la: Mong se nhan c - t Quy V tat thay - nhieu y kien ch giao quy bau va nhan nh xay dng phong phu, e co the i them nhng bc ke tiep - vng chac hn, hoan b hn - trong no lc bien soan chuyen t nay.

Cac soan gia.

Paris, ngay 01 thang 01, 1996

Ky Hieu Viet Tat

c: cong ong

cg: cong giao

k: ieu khoan (canon: Giao luat)

GH: c Giao hoang

K: c Kito

M: c Me

GH: Giao hoi

GM: Giam muc

TGM: Tong Giam muc

KT: Kinh thanh

LM: Linh muc

n.: nam

ng.: ngi

TC: Thien Chua

tk: the ky

tt.: va cac so tiep theo

vv: van van

x.: xem